Medemenslikheidswerk onder Christene

Written by webmeester on . Posted in Menswaardigheid




Die vrug van humane Christene

In Afrika verander die Christelike godsdiens mense se harte. Dit bring geestelike transformasie. Die wedergeboorte is werklik.

Ons leef in ‘n wonderlike tyd. Daar is ‘n nuwe entoesiasme vir geestelike diepte in die Christelike geloof. ‘n Eietydse, verantwoordelike manier van glo, vernuwing en gestuurdheid is aan die ontwikkel . Dis nie orals aanwesig nie en ook nie noodwendig tot die kerk beperk nie.

Medemenslik

Dis hoog tyd om dit hardop te sê: “Nie alle Christene is so nie”. Hulle is medemenslik. Hulle is besorg oor die welwese van die fauna en flora op die aarde, erken hul afhanklikheid van die natuur en ondersteun volhoubare en eko vriendelike ontwikkeling. Hulle waardeer die ontwikkeling van die wetenskap. Hulle respekteer mense met ander geloofsoortuigings en sal as gelykes in gesprek met hulle tree. Hulle is gelowiges wat nie dogmas op ander afdwing nie. Hulle deel ‘n gemeenskaplike menslikheid met ander en word nie deur die verskeidenheid en andersheid van ander bedreig nie, maar ervaar dit as verrykend. Hulle streef daarna om humaan op te tree, hulle erken die regte en vryheid van ander mense en ondersteun met ander belange-groepe ‘n vry en demokratiese wêreld.  Hulle is Christen humaniste. (John de Gruchy, 2006.  Being Human – Confessions of a Christian Humanist)

Die politieke kommentator Matthew Parris se artikel “As ateïs glo ek werklik Afrika het God nodig” (By van 21.2.2009) gee uit ‘n verrassende  oord ‘n baie positiewe getuigskrif oor die Christelike geloof se impak op Afrika. Hy het as oortuigde ateïs onder die indruk gekom van die “enorme bydrae wat Christelike evangelisasie in Afrika lewer: dit is radikaal anders as die werk van sekulêre nie-regeringsorganisasies, regerings projekte en internasionale hulp pogings. Sulke pogings alleen werk nie. Opvoeding en opleiding alleen werk nie. In Afrika verander die Christelike godsdiens mense se harte. Dit bring geestelike transformasie. Die wedergeboorte is werklik.” Dis die vrug van die Christelike geloof: humanisme!

Apartheid

Die NG Kerk het in samewerking met ander geloofsgemeenskappe steeds baie te bied. Die spirituele diversiteit onder eie geledere; die nuwe politieke klimaat in die land, en die kulturele andersheid onder die inwoners daag nie net die NG kerk uit nie, maar alle geloofsgemeenskappe om nie ter wille van hulself en hul eie ideale te bestaan nie. Dis wat ek met Christelike humanisme verstaan.

Die NG Kerk is in staat om met ander geloofsgemeenskappe versoenend te leef en geregtigheid te internaliseer en ander daarmee te bedien. Gelowiges is goed om mense met verskillende fisiese en emosionele seer pastoraal te ondersteun. Die herstel van menswaardigheid en geregtigheid geniet heelwat prioriteit.

Die vrou in die amp, Jesus se fisiese opstanding, die belydenis van Belhar is kwessies wat die media interesseer, lidmate omkrap en kritici mee spot. Dit gaan oor beginsels, waardes, oor dit waarin mense glo en nie glo nie en dis vir Christene belangrik. Maar die Christelike geloof gaan  oor meer, oor menswaardigheid, medemenslikheid, verlossing wat gelowiges nie meer godsdienstig maak nie, maar meer volledig mens maak.

Dit is die nuwe mensheid van Christene wat ‘n erkende ateïs soos Parris raak en ‘n verskil in ‘n onmenslike samelewing maak. Dié mensheid van die Christelike geloof bepaal die waarde wat die Goddelike oorsprong definieer. God word deel van die mensheid en deur Christus kry die mense deel aan die Godheid. God word sigbaar deur ‘n mens en deur die mens se lewe word God sigbaar, som myns insiens die Evangelie in ‘n sin op.  Daar is dokters, verpleegsters, sielkundiges, beraders, onderwysers, gemeenskapswerkers, regslui wat onder haglike omstandighede op grond van hul Christelike geloof wêreldwyd mense dien. Nelson Mandela is ‘n  Christen humanis. Hy was tydens sy studente jare aan die Universiteit van Fort Hare lid van die Studente Christelike Vereniging. Hy het Bybellesse aan mense in gehuggies  gegee.

Ons kan gerus erkenning gee aan die verskil wat Christen humaniste bring. Dié manier van glo, maak tog sin!

Weldade wat inspireer en persepsies wysig

Written by webmeester on . Posted in Menswaardigheid

Twee goeie dade die afgelope week het sekerlik die oog getref. Een was die van die Wes-Kaapse premier, me. Hellen Zille wat R50.000 bewillig het vir die opsporing van ‘n meisie wat al sewe jaar vernis is. Die ander goeie daad, was die van ene mnr. Rob Taylor, wat sy  duur sportmotor, asook R20 000, aan agt motorwagte geskenk het. In Taylor se geval is die motorwagte verder geïnspireer om self goed te doen. So het hulle besluit om geld vir liefdadigheid in te samel.

Weldade – hoe groot, klein of geringook al – het, soos in die Taylor-geval bewys, die potensiaal om nie net mense tot die doen van verdere goeie dade aan te spoor nie, maar kan help, soos in die Zille-geval, om mense se persepsies te verander.  Morele praatjies, konferensies oor moraliteit of werksessies met die oog op karaktervorming kry eers betekenis wanneer ons die daad by die woord voeg en  aktief by die morele opbouproses betrokke raak  – hetsy by wyse van inpsirasie of in die uitoefening van weldade.

Morele taal soos om te groet, verskoning te vra, te sê “ek vergewe jou” en om dankie en asseblief te sê, is goed. Morele dade is egter beter, is lewegewend, wil hande vat, is energiek en kan ons denke en persepsies transformeer – sodanig dat dit ons dade en optrede positief beïnvloed. Januarie is gewoonlik die maand vir nuwe voornemens. En dit is opvallend dat dit deel van mense se nuwejaarsvoornemens was om goed te doen.

Met al die negatiewe nuus in die media kan ons positiewe nuus oor weldade, menslike optrede en positiewe voornemens goed gebruik. Suid Afrika het burgers nodig wat oorgehaal is om voortdurend goed te doen. Mense wat die impak van ‘n goeie daad verstaan. Mense wat besef dat weldade of weldadige optrede, menswaardigheid en medemenslikheid inskerp, oordra en bevestig.

Dit is wat Jesus ook leer met sy storie van die barmhartige Samaritaan (Lukas. 10:25 – 37), wat, toe hy op ‘n beseerde en halfdooie man afkom, hom help en versorg. Die Samaritaan tree nie net weldadig teenoor die beseerde vreemdeling op nie, maar doen ook ‘n verdere weldaad deur vir sy onkostes te aanvaar.  Dus daag Jesus die wetgeleerde, asook almal wat Jesus en Sy leringe volg, uit  met die woorde: ” Gaan maak (doen) jy ook so” (Lukas.10:37).

Om goed te doen, weldade van betekenis te verrig, of om so op te tree dat die ander, die ontvanger van ons weldade of optrede, bevoordeel word, eis dat ons naby mense moet leef. Weldade eis dat ons kennis moet neem en kennis moet hê van ander se nood, pyn en ellende, stryd, bekommernisse en vrese, asook hul tekortkominge.

Weldade het nie net te doen met die bewilliging van geld of die gee van geskenke nie. Dit sluit bedagsaamheid in. Dit beteken om van jou vrye tyd op te offer. Dit beteken gemeenskapsbetrokkenheid. Dit beteken om vir die ander dit te wees, wat hulle op daardie oomblik nodig het.  Aan die doen van weldade sal ons altyd ‘n behoefte hê.

The Passion laat my aan die doodstraf-debat dink…

Written by webmeester on . Posted in Menswaardigheid

Die doodstraf bly steeds aktueel om selfs drie jaar of wat gelede se gesprek voort te sit. Iemand vertel my net Sondag dat as iemand iemand anders vermoor, moet hy/sy in die straat van die slagoffer tereg gestel word.

Terwyl ek na The Passion of the Christ gekyk het en die aangrypende visuele aanslag van die kruisiging aanskou het, het ek aan die doodstraf-debat gedink. Duisendes, waarskynlik die meerderheid Christene, wil die doodstraf heringestel hê. Twee nie-amptelike meningspeilings onder RSG Monitor luisteraars het 99% pro-doodstraf getoon. Adv. Francis Bosman, voorheen absoluut gekant teen doodstraf, voeg haar ook by die pro-doodstraf stemme. ”Tot hiertoe en nie verder nie. Die doodstraf is ál wat oorbly”, skryf sy. Mense is absoluut keelvol vir geweld.  Die ontstellende moordtoneel van die Sizzlers-masseersalon wys hoe min mense se lewe werd is. Dinge vererger met die uittog van bekwame polisiebeamptes. Slegs 10% van geweldmisdadigers word uiteindelik gevang.

Te midde van my begrip vir die magteloosheid van slagoffers van  verregaande boosheid, voel ek ontuis met die gedagte van doodstraf.  Dit is egter nie so eenvoudig om te sê dat die bloeddorstige misdadiger sy reg op die lewe verloor het en die enigste gepaste straf die dood is nie. Lê die toets van beskaafdheid nie júís in jou optrede teenoor onbeskaafde gedrag nie? Leer Jesus ons nie júís om nie ons gedrag te laat bepaal deur wat mense aan ons doen nie, maar deur God se Wil (Luk. 6:32)? Natuurlik is dit ‘n ingewikkelde etiese kwessie. So pleit prof. Etienne de Villiers met droefheid dat die doodstraf tydelik heringestel word, omdat omstandighede dit onvermydelik maak. Maar om aan jou nek te hang, toon niks van die “reddende genade van God Wie se genade altyd sterker as Sy oordeel is nie” (Anton van Niekerk). Die staat hét die reg tot die swaard – veral die plig tot beskerming van al sy burgers. Jan-Jan Joubert meen:  “Om iemand se lewe te neem is om sy menseregte op te skort in diens van ‘n groter doel. Dit is om iemand anders – die regter, die minister, die laksman – te kry om die lewe te neem. Elke voorstander van die doodstraf moet hom afvra of hy deur die verplasing van verantwoordelikheid nie maar moord met ‘n handskoen pleeg nie.”

Die doodstraf-debat is inderdaad kompleks. Dit is ‘n etiese kwessie wat nie deur die kerk verpolitiseer mag word nie. Die kerk is by die slagoffer en misdadiger onderskeidelik betrokke en behou haar geloofwaardigheid in die proses.

Ek moes jare gelede, terwyl ek die Curriebeker-eindstryd wou kyk, vir die naby familie van bekende anti-apartheidstryders gaan bid twee dae voordat hulle gehang sou word. “Wat bid ek? Ek ken hulle glad nie”, het ek gewonder.  Toe sien ek ‘n beeldjie met Jesus aan die kruis in die gebedskamer. Dit herinner my aan Sy vergifnis en Paulus se advies: Moet jou nie deur die kwaad laat oorwin nie, maar oorwin die kwaad deur die goeie (Rom. 12:21). Uiteindelik is hulle begenadig.

Maar eers moet ek nog herstel van die onstellende kruisgebeure in The Passion.

Pieter van Niekerk (VGK Friemersheim)

Nadenke oor die hart van menswees

Written by webmeester on . Posted in Menswaardigheid

Ek moet iets vir die nuwe hart stigting oor medemenslikheid skryf en deel graag met jou die gedagtes:
Nadenke  oor die hart van menswees

‘n Sin sonder woorde bestaan nie. Gedagtes word met woorde geskep.  Woorde is boonop ryk aan betekenis. Neem nou die woord “medemenslikheid”. Die Tesourus beskryf medemenslikheid met woorde soos:

goedhartigheid, ruimhartigheid, verdraagsaamheid, vergewensgesindheid, vredeliewendheid, toegeeflikheid, welwillendheid,  onselfsugtigheid, vrygewigheid, onbaatsugtigheid, selfopoffering, genade, meegevoel, meelewendheid, medelye, Christelikheid.

Die Bybel beskryf medemenslikheid met woorde en gedagtes soos:

  • “Jy moet jou naaste liefhê soos jouself.” (Lev. 19:18)
  • “Doen vir ander alles wat julle graag wil hê hulle vir julle sal doen.” (Mat. 7:12)
  • “Moenie op julle eie belange ingestel wees nie, maar wees ingestel op wat vir ander die beste is.” (I Kor. 10:24)
  • “Wees almal eensgesind, simpatiek, lief vir mekaar, goedhartig en nederig.” (I Pet. 3:8)
  • “Met totale beskeidenheid en sagmoedigheid, ja, met geduld moet julle mekaar in liefde verdra.” (Efes. 4:2)
  • “Ek verseker julle, as julle versuim het om een van die eenvoudigste van my broers of susters te help, het julle versuim om My te help.” (Mat. 25:45)
  • “Julle gesindheid moet soos Jesus Christus s’n wees: … Hy (het) nie vasgeklou aan wat Hom toekom nie, maar dit prys gegee: Hy het ‘n slaaf geword en aan mense gelyk geword. En toe Hy as mens geleef het, het Hy Hom self nog verder verneder.” (Fil.: 5-8).

Die woorde en gedagtes wat medemenslikheid op Afrika-bodem beskryf is onder andere:

  • Ubuntu (Nguni) of Botho (Sotho) wat “saambind” beteken. Dit dui op medemenslikheid, ‘n meegevoel teenoor medemense en jy bevoordeel jouself nie ten koste van ander nie.
  • In die werkplek word medemenslikheid treffend beskryf deur die Tsonga-spreekwoord “Musemgo a nga langutiwi nonweni” (Jy kyk nie in die mond van die melkman nie.) Die Westerse konsep van werk en vergoeding is gegrond op mededinging tussen werkgewer en werknemer, op maksimum-profyt en sekuriteit vir die werkgewer. Die melkman is nie veronderstel om die melk wat hyself gemelk het te drink nie. Dit is die reg van die eienaar van die koei om die proses van die begin tot die einde te beheer. Die Afrika-beginsel is gebou op saamwees en op deel. Daar bestaan ‘n gedeelde verantwoordelikheid en respek tussen werker en eienaar. Die eienaar van die koei respekteer die reg van die melkman om bloot sy aandeel te vat; hy besit ‘n aandeel in die kapitaal finish en klaar.

Medemenslikheid is ‘n woord wat eers betekenis het wanneer dit in ons harte lewe  en tot doen lei. Ons is mense, daarom is ons mededeelsaam, mede- waardig, respekteer ons medemense se lewe en welsyn en het ons meegevoel met ander. Dit kom nie sommer vanself nie.

Christengelowiges glo God gee dit. Ons word hartgrondig van binne verander. God gee aan ons ‘n nuwe hart en gees, getuig die profeet Esegiël (36: 26-27). Dít hou ‘n nuwe verstand, wil, gevoel,  persoonlikheid en ‘n gesindheid wat omgee in. Sy Gees gee aan mense daadwerklike stukrag tot medemenslikheid.

Meer nog, die redding wat ons in Christus het bring ‘n nuwe mensheid tot stand wat deur die grense tussen arm en ryk; swart en wit breek. Hiérdie redding maak ons nie meer godsdienstig nie, maar meer mens, soos die oorspronklike bedoeling was.

Medemenslikheid is die hart van menswees.

Pieter van Niekerk

Bronne:

Being human-Confessions of a Christian humanist

Christelike Kernensiklopedie

Die Bybel – Nuwe Lewende Vertaling

Die Bybellennium: Een volume kommentaar

On being unemployed and religious

Tesourus van Afrikaans