WAAROM RAAK GEMEENTES ONGEËRG OOR MORELE VERANDERING?

Written by webmeester on . Posted in Geloofwaardigheid

Parallel met die eerste vyf boeke “van Moses” rangskik Matteus op simmetriese wyse Jesus se boodskappe in vyf groepe.

In die middelste groep vind ons die gelykenisse oor saad (Mat 13). Die een artikel wat vir die antieke mens kragtig en tegelyk kwesbaar was, is saad. So is Jesus se woorde ook. Dit wat van lewensbelang is, kan ons maklik vermors.

Jesus keer ons vrae om. As sy dissipels oor sy identiteit wonder, vra Hy “Wie sê julle is ek?”. As mense ‘n definisie vir “naaste” soek, draai hy dit om na: “Vir wie is jy ‘n naaste?” As ons wil weet hoekom die reaksie op sy woorde swak is, vra Hy: “Hoe ontvang jy die saad?”.

Die kernbelydenis van die eerste vyf Bybelboeke help ons om hierdie hart van Jesus se boodskappe te kan antwoord:

Ontvang ons die saad op die harde pad deur net daarvan kennis te neem of deur God van harte lief te hê? Ontvang ons die saad op die klipbank deur uiterlike vormgodsdiens of deur God met ons hele siel (lewe) lief te hê? Ontvang ons die saad saam met al die onkruid of deur God ook met die kragte van ons verstand en besittings lief te hê?

Die kwesbare saad het ‘n kragtige uitwerking as ons dit met ons hele menswees ontvang. Helaas het ons dit op verskillende wyses gereduseer:

2 Die redusering van moraliteit tot volksmoraal (Civil Religion)

Daar is onsekerheid onder godsdienssosioloë oor wat presies “Burgerlike Godsdiens” sou wees. Schieder (1987, Civil Religion – Der religiöse Dimension der politischen Kultur) som dit op : “Religion ist wieder ‘in’ – auch in der Politik. Immer häufiger greifen Politiker auf religiöse Formeln Zurück. Nationale Symbole und Religiöse Rituale werden nicht mehr verschämt, sondern mit Stolz präsentiert”. Dit mag onduidelik wees wat Burgerlike Godsdiens sou wees maar die saak naamlik dat die politieke ‘n wesenlik invloed het op die godsdiens moet duidelik wees en ons sensitief, krities en agterdogtig maak.

Robert Bellah (verskeie publikasies van ongeveer 1957 – 1985) is seker die bekendste navorser op die gebied. Maar SA is van lankal af een van die mees gunstigste navorsingsvoorbeeld van hoe politieke groeperinge elk hulle eie godsdiens ontwikkel het om hulle “nomos” (Berger & Luckmann) te legitimeer. T Dunbar Moodie (1975, The Rise of Afrikanerdom: Power, Apartheid and the Afrikaner Civil Religion) skryf by Berkeley byvoorbeeld een van die merkwaardige studies hieroor. Is dit net ons wat onbewus is hieroor?

Ons eie Murray Janson het wel al in 1959 (Sodat ons weer waarlik kerk kan wees) teen “volksgodsdiens” gewaarsku maar slegs die vlak geloofskeuse (bv geen hek by doop, katkisasie ens) word daarin gekritiseer en hoewel dit vir tug pleit sluit tug nie ondersoek in na moontlike “nasionale” sondes nie.

Die invloed van “burgerlike godsdiens” op die morele is ooglopend. Persoonlike sondes (rook, dans, vloek, dobbel – sogenaamde mikromoraal) kry alle aandag, sosiale probleme (rassisme, klassisme, genderkwessies, ekologie – makromoraal) word geïgnoreer.

Ten einde “wat goed is vir die volk is goed vir God” reg te kry, moet geloofsoortuiging(e) deur nasionale belange gemanipuleer word. Nürnberger (1988, Power and beliefs in South Africa) meen dit gebeur op 3 wyses:

  • Die oortuiging (ultimate) word geherinterpreteer om die belange te ondersteun (bv kapitalistiese liberalisme is goed want die hele samelewing baat daarby);
  • Die belange word so aangebied dat dit skynbaar aan die oortuiging voldoen (bv ons maak oorlog in SWA/ Latyns –Amerika want dit beveg die godlose kommunisme);
  • Die belange val buite die oortuiging se seggenskap (bv die bergrede het met private moraliteit te make nie met staatsake (Bismarck), besigheid is besigheid, dominees moet hulle uit politiek hou ens).

3 Die redusering van die versoening tot die “objektiewe versoeningsmodel”

Uit die Bybelse beelde oor Christus se versoenings- en verlossingswerk het drie hoofweë ontwikkel om versoening te verstaan. Dit bring nie net ‘n geestelike armoede mee wanneer ons slegs een die weë bo  die ander verkies nie maar ook ‘n gevaarlike morele redusering:

* Die weg van oorwinning (sg Klassieke versoeningsmodel). Hierdie verstaan van versoening was veral onder die kerkvaders gewild. Hulle het die stryd- en oorlogsbeelde in die Bybel benut. Christus oorwin die bose deur sy weerstand teen versoekinge en sy gehoorsaamheid aan God tot die dood.

* Ons word deel van hierdie oorwinning vanuit ons geloof in Christus as koning oor alles. Met liefde en waarheid beveg ons byvoorbeeld die sonde om medemense volgens ras en klas te stereotipeer.

* Die weg van voldoening (sg Objektiewe versoeningsmodel)(Anselmus: Cur Deus Homo?). Hierdie verstaan van versoening was in die Middeleeue gewild toe ontering van ‘n feodale heerser alleen herstel kon word deur die oortreder of iemand in sy plek te straf. Christus se kruisdood is as voldoening/vereffening/ satisfaksie beskou. Christus se offer het God se oordeel verander soos ‘n feodale heerser wat “satisfaksie” gekry het. (Christus het God se wil kom toon en nie God kom verander nie – inteendeel!). In ons plek het Hy aan God se eise voldoen en die oordeel afgeweer.

Danksy God se genade kry ons deel aan Christus se hoëpriesterlike versoeningswerk. Uit dankbaarheid vir Christus se verdienste kan ons mekaar voortaan vergewe.

Hierdie objektiewe versoeningsmodel van Anselmus het in ons kerkleer en –praktyk die enigste aanvaarde model geword. Tesame met ‘n oorbeklemtoning van die offer- en handelsbeeld om die kruisgebeure te verklaar ten koste van ander beelde (tempelmuur, herderbeeld, militêre beeld ens) is die heil versmal tot kennisname van wat God gedoen het. Dat die verlosssingsgebeure juis moet uitloop op nuwe gedrag (bv Efes 1:10, Jakobus, Matteus 7: 21) word verwaarloos.

* Die weg van verandering (sg Subjektiewe versoeningsmodel wat aan Abelardus verbind word). Hierdie verstaan van versoening is ook oud maar het eers in die moderne tyd gewild geraak. Christus se lewe en sterwe bring ‘n reaksie in ons. Sy liefde vir ons skep wederliefde. Soos die soldaat by die sterwende Jesus aan die kruis verander dit ons harte.

Christus is die profeet wat ons op God se pad bring. Sy Gees open ons oë vir selfmisleiding. Ons kan ons afkeer teenoor ander selfs op godsdienstige wyse regverdig. Hy laat ons insien dat God van ons opofferende liefde vra sodat daar ook ware versoening tussen mense kan kom.

4 Die redusering van die heil tot persoonlike moraliteit

“Julle dominees troos mense in hierdie tyd van wanhoop maklik met goedkoop woorde en mikromoraal ”, vermaan my kritiese vriend. Om sy erns te benadruk, haal hy Jeremia aan: “Julle preek vrede, vrede terwyl daar geen vrede is nie…” Die pynlike taak om die groot veranderinge wat ons moet maak, te verkondig bly agterweë.

Die behoefte aan “Glo net; God beheer”- en “ons lewe moet heilig wees” – preke is begryplik maar gevaarlik. Dit kan diegene agter hoë mure gerus maak om aan te hou met hulle soort lewe. Geloof in God behoort ons eerder moed te gee om krisisse ten goede te benut, oor grense te tree en self te verander.

In haar poging om Christene van gevaarlike passiwiteit te bevry, gebruik Dorothee Sölle die klassieke geloofsbegrip “plaasbekleding”. Tradisioneel beteken dit dat Christus ons plek voor God én God se plek voor ons inneem.

Aan die einde van haar boek Stellvertretung (“Plaasbekleding”) vat Sölle haar nuwe verstaan daarvan saam:

“Toe die tyd vervul is, het God lank genoeg iets vir ons gedoen. Hy het Homself op die spel geplaas. Hy het Homself afhanklik van ons gemaak en Homself geïdentifiseer met diegene wat nie met hulleself geïdentifiseer kon word nie. Nou is dit tyd om iets vir God te doen”

Sölle help ons om in te sien dat ons God verteenwoordig en daarom verantwoordelikheid vir versoening in ons land moet neem. In Christus se plek moet ons ly vir dit wat reg is.

In sy reaksie op Sölle erken die Nederlandse predikant, J Overduin, dat Christus “voorganger en voorbeeld” is maar wys dat Christus tegelyk ook “versoener en verlosser” bly. Ons kan sy radikale liefde net verteenwoordig vanuit die geloofservaring dat Hy in ons plek gely het. Ons verteenwoordig Hom nie in sy afwesigheid nie.

5 Die redusering van die morele tot Gesinnungsethik: Max Weber open ons oë vir Verantwordungsethik

‘n Mens is geskok dat die derde slaaf in die bekendste van Jesus se gelykenisse so swaar gestraf word.

Drie slawe kry elkeen goue munstukke. Die derde hanteer syne vanuit ‘n tradisionele gesindheid. Die eerbied wat hy vir sy eienaar het, is eintlik vrees. Daarom bly hy by dit wat vir hom die veiligste is. Hy bewaar sy eienaar se muntstuk deur dit volgens Rabbynse voorskrif, te begrawe (Matteus 25:14-30).

Tydens die Eerste Wêreldoorloorlog (1918) sien Max Weber in dat ons beste voornemens, edele motiewe en selfs tradisionele waardes nie betroubare etiese riglyne is nie maar ontaard in “slagspreukdenke”. Ook in Suid Afrika herken ons in vorige en huidige leiers – maar ook in onsself – iets van die derde slaaf. ‘n Goeie gesindheid, ‘n lewe in lyn met die tradisie is nie genoeg nie.

In die plek van ‘n etiek van gesindheid word ‘n etiek van verantwoordelikheid voorgestel. Verantwoordelikheid is om aanspreeklikheid vir die aarde en alles wat lewe te aanvaar. Dit is daadwerklike optrede ter wille van die toekoms.

Verantwoordelikheid beteken daarom dat ons deeglik die gevolge van keuses sal bereken. Wat is die gevolge as ons geweld met geweld beveg; as ons mense volgens hulle ras stereotipeer; as rykes nog ryker en die armes net armer word?

Wat gaan gebeur as jy ‘n kind verkleineer; as jy dissiplineloosheid toelaat en as jy die aarde nie as ‘n heilige erfenis versorg en herstel nie ?

Die eerste twee slawe het aanspreeklikheid aanvaar. Hulle weet daar kom ‘n dag waarop hulle verslag moet doen. Hulle plaas hulleself op die spel. Hulle ontvlug nie die verbintenis tot die opdrag deur die omstandighede of die eienaar die skuld te gee nie. Hulle woeker met die geleenthede wat hulle kry.

Die muntstukke is simbolies vir geleenthede om die wil van God – volgens Matteus liefdesdade – te kan doen. Dis liefde – selfs vir die vyand – wat die Eienaar blymaak en die twee slawe by die groot feesmaal laat aansit.

 6. Die gebruik van die Skrif in sy letterlike vorm om die hele werklikheid te verklaar, bring ongeloofwaardigheid mee: Karen Armstrong se verduideliking van die verskillende rolle van “logos” en “mitos”

Armstrong (2009, The Case for God) was vroeër ‘n toegewyde non, later ‘n felle godsdienskritikus en is tans ‘n bekroonde skryfster. Sy help mens om tussen godsdiens se koring en kaf te onderskei. “Onthou”, vra sy, “dat daar voor ons moderne tyd twee aanvullende wyses was waarop kennis verkry is”:

* Deur die logos (rede) het mense geslaag om goed te organiseer asook om werktuie te maak waarmee hulle die omgewing kon tem.

* Deur mites en rituele het ambisieuse mense geslaag om in ‘n verwarrende wêreld met hoop te leef.

Godsdienstiges wil graag dat hulle lewens moet oorloop van betekenis. Daarom soek hulle te midde van pyn en teleurstellinge na vrede en na moed om hulle vrees vir mislukking en die dood te oorwin.

Kennis deur mites werk soos kuns. Dit gee nie ‘n eksakte of akkurate weergawe van die verlede nie maar bied ‘n verklaring vir wat gebeur het en steeds aan die gebeur is. Die geloofwaardigheid hiervan stel jy nie met logiese argumente vas nie maar alleen deur die rites hiervan te beoefen.

Soos musiek ontsluit mitiese kennis in jou dieper vlakke van potensiaal. Die bewuste logiese wyse van kennisverkryging moet juis gesystap word.

In die moderne tyd het kennis deur die logos egter sulke opspraakwekkende resultate verkry dat mites met leuens vereenselwig is. Godsdiensleiers het by die verskraling – kennis alleen deur die rede – ingeval en ‘n logiese godsdiens met mitiese stene probeer bou. (Die toergids sê: “Hier het die Barmhartige Samaritaan die verwonde genees”!!) Dit maak die Christelike godsdiens ongeloofwaardig by talle denkende persone. Boonop word dit vererger met die arrogante wyse waarop ons dikwels oor alles en almal kommentaar gee. Blykbaar besef ons nie goed wat alles in God se naam deur die eeue gedoen is nie en onthou ons nie eers dat ons enkele dekades gelede nog met groot sekerheid verkondig het dat apartheid Bybels is, dat vroue hoede na die erediens moet dra, dat dans sonde is nie…

Wanneer ons ophou om met godsdiens antwoorde te wil gee op vrae wat vir die verstand bedoel is (soos bv ouderdom en ontstaansproses van die aarde)…Wanneer ons vanuit respek vir die eie aard van die Bybel ophou veg vir die letterlike waarheid van elke vers…Wanneer ons erken ons weet nie … kan ons dalk weer God ervaar!

Waarheid van Bybel is nie liniaalwaarheid (fundamentalisties – modern), ook nie horlosiewaarheid (relativisties – laat modern) nie maar relasioneel, soos ‘n reisgids oor London…

7 Armoede aan spirituele dissiplines en liturgiese rites

 

Vergelyk Richard Foster, Willem Nicol, Buvton-navorsing

 

8 Die atmosfeer van ‘n gemeente en die rol van die leraar

Ons het leiers met integriteit dringend nodig. Hoewel ons dié gebrek op die politieke terrein die seerste aanvoel, geld die nood ook in ons maatskappye, skole, gemeentes en gesinne.

Morele geregtigheid behels meer as juridiese geregtigheid. Mugabe voer immers sy terreur binne die wet uit. Vanuit ‘n magsposisie manipuleer mens maklik die reëls. Leiers ontwikkel morele integriteit deur onder andere:

* Die atmosfeer wat hulle skep. Ons almal het al ervaar hoe die atmosfeer van ‘n land, skool of gemeente verander wanneer die leierskap wissel. In ‘n atmosfeer waar na mense geluister word en almal aanvaarding kry, vind jy hartlike samewerking en groei.

* Die wyse waarop hulle kommunikeer. Daar is leiers wat op oordonderende wyse opvattinge oor byvoorbeeld hulle teenstanders in stand hou. Ons is eties gesond wanneer ons nie ander se menings op subtiele wyse verdraai nie en erken dat ons interpretasie van stellings en syfers met ons eie voorveronderstellings gekleur is.

* Die soort ondersteuning wat hulle vra. Goeie leiers kloon nie blinde navolgers nie maar tree deursigtig op. Hulle verduidelik die dilemmas en die langtermyn gevolge van elke moontlike keuse waarvoor hulle as gemeenskap te staan kom. Ter wille van gewildheid teer hulle nie op mense se gemak met die tradisionele nie. Op moedige wyse bemagtig hulle eerder volgelinge deur inligting oor die noodsaak van verandering.

* Die wyse hantering van foute. Tom Peters vertel in sy boek, In search of excellence, van die werknemer wie se fout sy maatskappy miljoene dollar gekos het. Die bestuur dank hom egter nie af nie. Hulle dra die skade. Uit die fout leer almal. Waar mense te bang vir foute raak, waag niemand meer met oplossings nie.

Jesus dra ons sonde. Navolgers van Jesus trap nie langer op foutmakers nie maar dra hulle foute. Waar dit in gemeentes, gesinne en werkplekke gebeur, ontstaan ‘n nuwe atmosfeer.

*   Die ernstig neem van mense se pyn. Moet dit nie te gou in perspektief plaas om jou eie ongemak en stilswye te verlig nie. Dit mag ‘n tiener wees met ‘n liefdesteleurstelling. Dit mag vir jou na iets kleins lyk. Die pastorale grondhouding is om ander se perspektief en belewenis ernstig te neem.

DIE EVANGELIE VERANDER MENSE

Written by webmeester on . Posted in Geloofwaardigheid

Is joernaliste wat Sölle uitvra onnodig skepties en krities jeens godsdiens? Sou ‘n eerlike blik na onsself en na godsdiens deur die eeue en in besonder die Christelike godsdiens nie die ontstellende toon dat godsdienstiges meermale die bestaande orde gekies het, dat hulle in en met God se naam ‘n bepaalde orde waarin hulle voordeel gehad het, gelegitimeer het? Of sagter gestel dat ons ons deur magshebbers laat verlei het of misbruik is om ‘n samelewingsbestel aan die gang te hou en dit te regverdig eerder as om dit te verander? Opium van die volk (Marx) en/of opium vir die volk (Lenin)?

Dink vir ‘n wyle terug …

Aan die rol van die kerk in die tyd voor die Franse (politieke) rewolusie: “Ateïstiese” leiers het die hervominge gelei wat menseregte ontgin en die einde van die ampskerk se magsuitoefening beteken het…

Aan die rol van die staatskerk in Engeland, die konings en hulle vrouens, die opkoms van die Metodisme as ‘n reaksie hierop. Tot vandag vertel die regimentvlae en name van soldate in kerkgeboue van hierdie legitimering van oorloë…

Aan die rol van die Afrikaanse kerke in die regverdiging van Apartheid, die grensoorloë en die rol van die ander kerke in die ondersteuning van die Bevrydingsorganisasies…

Die RGN se verslag na tussengroepverhoudinge in ‘n onlusgeteisterde 1985 het aangetoon dat die Christelike godsdiens (waaraan 75% mense hulle nomineel verbind het) eerder die polarisasie tussen rasse legitimeer as relativeer. (John de Gruchy (1979, The Church Struggle): Settler Church/ Mission Church; Afrikaner Church/English Church; Black Church/ White Church) So ‘n omvangryke ondersoek is ongelukkig nie weer herhaal nie. Ten spyte van ‘n nuwe politieke bedeling het dit klaarblyklik nie veel in die afgelope 25 jaar verander nie…

Godsdiens het die potensiaal om menslike konflik tot ‘n heilige oorlog te verhef. Tans sien ons dit die duidelikste in radikale Islam-groepe. Daarom wonder sommige denkers of daar nie meer menslikheid sonder godsdiens sou wees nie?

Gelukkig is daar ook die geloofwaardige kant. Miskien minder in kwantiteit of minder bekend. Dink aan individue soos John Wesley, Dietrich Bonhoeffer, Beyers Naude, Ben Marais, David Bosch, Moeder Teresa, Desmund Tutu, Stanley Hauerwas en aan die Bekennende Kirche in Nazi-Duitsland, die Metodiste en die Heilsleër na die industriële rewolusie van Brittanje, kerkgroepe in die voormalige Oos-Duitsland voor die val van die Berlynse muur…

2 Die Kennissosiologie bied ‘n model om legitimering te verstaan

Betekenisloosheid (anomie) is grootste bedreiging vir die mens en daarom het ons so ‘n sterk behoefte aan betekenis. Daarom konstrueer mense in groepe ‘n sosiale wêreld/ betekenisvolle orde/nomos wat uitdrukking gee aan hulle ervaringe. Grenssituasies soos die dood, politiek onrus, nuwe ontdekkinge, sosiale omwentelinge toon die onbestendigheid van sulke ordes. Die beste stabiliteit wat terselftertyd beskerming teen nuwe aanvalle verleen is godsdiens. Dit word ‘n “sacred canopy” , ‘n soort kosmos oor die nomos (Berger en Luckmann 1967, The Social Construction of Reality – A treatise in the the Sociology of Knowledge).

3 Die wonder van die vroeë Christendom vertel van die transendering van groepsbelange: ‘n Nuwe “ras” van mense wat die werklikheid itv die Koninkryk van God verstaan.

Hoewel die Christendom van die vroegste eeue eendersyds nie geïdealiseer moet word nie maar ook teenstrydighede vertoon is dit andersyds ook waar dat dit mense se instelling op punte radikaal verander het. Rosemary Radford Ruether (1998, Women and Redemption) en ander se interpretasie van die veranderde rol van vroue in die tyd, kan as illustrasie dien:

* Jesus Christus se kernboodskap was dat die “Koninkryk van God” naby gekom het. Vir die vroegste Christelike gemeenskappies beteken dit die “eindtyd”, waarin mans en vroue weer gelyk sou wees, het aangebreek. Die reinigingswette waardeur vroue en ander groepe tot tweede klas burgers verdoem is, is opgehef. Vroue is as volwaardige mense gerespekteer en kon hulle godgegewe gawes optimaal aanwend.

* Dit beteken egter nie dat die Christendom eerste was om vroue as volwaardige mense te erken nie. In plekke soos Klein Asië en Egipte het vroue al in dié “eerste” eeu leiding in sakeondernemings, die openbare lewe en godsdiens geneem (Witherington). Vir vroue wat nie in die patriargale sisteem wou inpas nie het die Christendom ‘n aantreklike alternatief gebied (Meeks). Die punt is dat sommige gelowige mans se houding egter in paternalisties geslote omgewings verander het.

* Paulus sluit met van sy raad aan gemeentes by hierdie alternatiewe kultuur aan. Hy aanvaar die leiersrol van vroue, werk met hulle saam en praat gunstig van hulle. Veertig persent van die name wat in Romeine 16 genoem word, is van vroue. Paulus het die doopformule van hierdie vroeë geloofsgemeenskappe gebruik: “Dit maak nie saak of iemand Jood of Griek, slaaf of vry, man of vrou is nie: in Christus Jeus is julle almal één” – Galasiërs 3:28. Daar is nie meer skeidings tussen man en vrou maar ook nie tussen Griek en Jood , slaaf en vryman vir die wat “in Christus” is nie. Paulus gee aan vroue-leiers, getroud of nie, erkenning.

* Omstandighede bring egter mee dat Paulus die klem op die “nog nie gerealiseerde” -eindtyd plaas wat die geslagsrolle betref en nie soos die vroegste gemeenskappies op die “alreeds gerealiseerde” van die eindtyd nie.

* In die vroeë kerk bring Paulus se dubbele boodskap ongelukkig mee dat die gelykheid van geslagte in Christus vergeestelik is. In die praktyk van die kerklike en sosiale lewe moes hulle – volgens die kultuurpatroon van destyds – aan mans onderdanig wees.

4 Die verkondiging van die Evangelie behoort mense moreel te verander

Dit gaan juis in die prediking om resultate meen Willie Jonker (1976, Die Woord as Opdrag) : “Wat wil ons dan anders met die prediking as dat mense die Woord van God moet hoor en dat dit in hulle lewens moet indring en hulle moet vernader?” (p 26)

Ons moet egter ook erken dat mense bevestiging van hulle aanvaarde standpunte en idees soek “Geen mens kan klaarkom sonder die voortdurende herbestiging van dinge wat hy reeds glo en weet nie” (p85) Daarom gaan mense na hulle politieke party se vergadering, daarom is die lekkerste gesprekke met iemand wat met jou saamstem en daarom –helaas – gaan die meeste getroue kerkgangers na die erediens. Mense soek bevestiging nie die ongemak van verandering nie…

Bevestiging beteken nie noodwendig dat a-moraliteit bevestig word nie. Karen Armstrong (2009) meen dat juis die langdurige herhaling van rites en gebruike morele verandering bewerk. Mense kan dit nie rasioneel verklaar nie maar die lewensstyl maak sin. Dink aan jou naaste Katolieke gemeente…praat met een van hulle oor om ‘n swart priester te hê…

Die probleem is vir Jonker nie dat ons mense se geloof herbevestig nie: “Die probleem is egter dat dit dikwels nie die allerheiligste geloof is waarin mense in die kerk bevestig word nie, maar in hulle eie aanvaarde standpunte en posisies. Van groei en ontwikkeling is daar nie meer sprake nie, omdat geen groei meer beoog word nie. Dit is juis die geheim van die ware geloof, dat dit ons in ‘n voortdurende proses van verandering betrek, ‘n verandering van ons verstand (nous) (Rom 12:2). Om dié effek op ons te hê, moet die prediking ons op sodanige wyse in die geloof bevestig , dat dit ons intussen ook losmaak van ons wêreldgelykvormigheid.” (p87-88)

Die “mooiste preke” vir gemeentelede is daarom dikwels die waarin niks nuuts gesê word – (of geen uitdaging veral sosiaal van aard gerig word nie – AvN). Verder meld Jonker die probleem van selektiewe luister. Ons moet maniere vind – vir Jonker kan “dialogiese prediking” help. Die alternatiewe metodes van kamp en groepswerk is nog voorbeelde vir Jonker waar konfrontasie met die Evangelie kan plaasvind. Sonder dit is die verkondiging van die kerk minder effektief. Predikers wat wil slaag, moet lidmate wat so vertroud met die Bybel is dat hulle dit nie meer hoor nie, weer die betekenis daarvan laat insien deur hulle die vreemdheid van die Bybel te laat besef en ‘n glashelder heenwysing na die praktyk te gee (p116).

Hoe bemiddel jy die evangelie sodat mense verander?

Written by webmeester on . Posted in Geloofwaardigheid

Oor waardevorming en aanpassing by nuwe omstandighede op morele wyse

Ons nooi jou uit om saam te gesels oor die volgende 4 onderwerpe.  Jy is welkom om kommentaar te lewer aan die onderkant van enige een van die artikels:

Regverdigheid

Written by webmeester on . Posted in Geregtigheid

Die wonde moet geleentheid kry om te heel, nie waar nie?

Dis so. Gewoonlik bly daar ’n letsel maar die seer genees. Jy onthou dit, maar dit maak nie meer seer nie.  Heel mense vergewe dink ek makliker. Dit maak sin om die daad te haat maar die oortreder deur die genade van God onvoorwaardelik te vergewe. Om te kan vergewe maak jou vry. Ons kan tog nie toelaat dat iemand anders wat jou seergemaak het en weier om jou om verskoning te vra jou lewenslank bitter laat nie…

Maar hoe gemaak met al die onreg?

Jesus aard na sy Vader wat in situasies van onreg vir reg kies en Jesus volg die profete, Hy  praat onreg nie goed nie en smeer dit ook nie toe nie. Jesus sê dit is veral betroubaarheid, barmhartigheid en geregtigheid wat gelowiges nie mag nalaat nie.

Na alles wat jy sê bestaan daar ’n  helende geregtigheid…?

Ja, dis ’n  besonder mooi beginsel, waarmee ek ten volle kan identifiseer! Dit gaan in helende geregtigheid nie om teenoor kwaad en onreg vergeldend op te tree nie, maar om rehabilitasie, regstel, herstel,  dit gaan om die kwaad reg te maak en die seer te genees.

Soos  liefde nie onreg verdra nie, het vergifnis perke, dit maak jou nie ’n slaansak van ander se ongeregtigheid nie.

Verantwoordelikheid en die ontwikkeling van potensiaal – 6de RSG-onderhoud vir Sondag Aktueel

Written by webmeester on . Posted in Verantwoordelikheid

Ons leef in ’n na-apartheid konteks.  Kan voorheen benadeeldes op ’n gelyke voet met voorheen bevoorregtes hul potensiaal ontwikkel?

Dis ’n belangrike vraag. Ons het almal potensiaal. Maar Apartheid het baie mense benadeel, dikwels in so ‘n mate dat hulle nie hul vermoëns maar enigsins kon ontwikkel nie. Ek ken liewe mense wat nie kan lees en skryf nie. Hulle was slagoffers van omstandighede buite hul beheer. Daarom is daar nuwe wette wat die onreg van die verlede aanspreek en regstel. Die uitdaging nou is dat voorheen benadeeldes en voorheen bevoorregtes hande sal vat.

Daar word tog meer van bevoorregtes verwag as om hande te vat of wat, Pieter?

Jy’s reg. Bevoorregtes neem verantwoordelikheid vir hul aandeel aan die onreg, en soms beteken dit dat ons van ons voorregte moet prysgee sodat benadeeldes die ruimte het om op gelyker vlak hul potensiaal te ontwikkel.

En benadeeldes…?

Hulle gryp die nuwe geleenthede aan, en neem beheer van hul lewens. Onder hulle is daar diegene wat ‘n slagoffermentaliteit sal moet prysgee. Dit alles is nie altyd maklik nie, maar dis moontlik, veral wanneer mense mekaar se menswaardigheid respekteer en bevorder. Instansies soos die skool, die kerk en die radio kan mense sleutels of vaardighede gee  om hulle vermoëns te ontdek en te ontwikkel. So kan negatiewe optredes en minderwaardige denke hok geslaan word.

Onselfsugtigheid – 2de RSG-onderhoud vir Sondag Aktueel

Written by webmeester on . Posted in Geregtigheid

Dit sien ons in Handelinge waar die eerstes Christene alles met mekaar gedeel het – Elkeen het nie eerste aan homself/of haarself gedink nie, maar aan die ander. Onselfsugtig – gedagteloos aan die self

Ons sien dit die beste in die bediening, lewe en sterfte van Jesus Christus

Om onselfsugtig te wees is om goed te doen en lief te he ten spyte van en ondanks.

Vraag 3. Hoe help onselfsugtigheid ons om morele herstel te bewerk en watter implikasies het dit vir ons situasie van werkloosheid, armoede en rassisme?

Onselfsugtigheid help ons daarin dat, as ons nie onselfsuftig is nie, ons selfsugtig is, maw – ons alles net vir onsself wil he en ons niks omgee vir die ander een nie. Dus is onselfsuftigheid ook ‘n veiligheidsklep of maatreel wat ons beskerm teen selfsugtigheid. Dit dien as barometer vir ons  liefde tot God en ons naaste.  Onselfsugtigheid help ons juis omdat die eienskap ons bewus hou van die nood en pyn en die gesukkel van ander – Dit beweeg ons om nie net die potensiaal in die ander te merk nie, maar beweeg ons ook om iets te doen waarby die ander baat.

Met so ‘n lewensingesteldheid kan ons die regering, hulpverlenende organisasies en kerke help in ‘n gesamentlike poging om armoede uit te wis, mense hul menswaardigheid terug te gee en kan ons enige vorm van verdeeldheid, rassisme ‘n stuithou gee wat van ons samelewing ‘n heerlike, vrye en ondersteunende, meelewende samelewing help maak.

Respek – 1ste RSG-onderhoud vir Sondag Aktueel

Written by webmeester on . Posted in Menswaardigheid

 In Latyns beteken respek om weer te kyk, amper soos oor-kyk. Letterlik beteken dit om te “re-spect” soos in spectacles. Dit vra vir ‘n ander, tweede en dieper kyk. Dit vra veral om deur die oë van Jesus te kyk, met ander woorde, respek vra dat ons geestelik kyk en dat ons deur die kruis van Jesus kyk. Hierdie betekenis van respek verweef daarom die kyk en die hoe – kyk (wat ons gesindheid, ingesteldheid en houding kan verraai), met ons optrede, of ons handeling op dit wat ons sien. Respek vra dus van ons om nuut te kyk, weer te kyk, deur Christus se oë te kyk, anders te kyk en daarom ook om anders te doen, anders op tree, anders te handel. Dus respek eis ten diepste dan om anders te leef.

Vraag 2 Hoe kan respek ons moreel sukkellende samelewing help.

As ons Respek verstaan, as weer-kyk of oor-kyk : Dan help dit ons klaar met ons verskillende verhoudinge. As respek ons basis van ons verhoudinge en sakebedryf word,  dit die gom van ons burgerlike samelewing word, dit die moraal tussen verskillende godsdiens-aanhangers en die norm in konflikhantering, dan vorder ons beslis in die morele opbou proses. So word dit ons vervoermiddel tot ‘n menswaardige samelewing en die etiese bedryf van sake.

Vraag 3. Hoekom is respek vir Christene so belangrik?

Vanuit ‘n Christelike perspektief, het ons respek en toon ons respek omdat ons glo almal in die beeld van God geskape is en ons daarom die beeldskap in die ander erken. So gesien, moet ons weet dat, wanneer ons respek aan ander toon, ons eintlik respek aan God in die persoon toon.

Vraag 4. Watter ander voordele hou dit vir ons in as ons mekaar respekteer?

Deur mekaar te respekteer, mekaar se besittings, verantwoordelikhede en veral lewe te respekteer, kan ons bevry word van al ons vooroordele, afguns, en stereotiperinge – Kan respek ons weglei en uitlei oor ons valse persepsies na vele moontlikhede van saamgroei, saamleef en samehorigheid,  saamdoen en saamleer tot die daarstel van ‘n beter veiliger gemeenskap waar respek in al ons wedervaringe soos ‘n kol op ‘n bruid se rok sal uitstaan. Want u sien, respek pleeg nie diefstal, verkrag nie, mishandel nie, is nie skuldig aan korrupsie nie, maak nie dood nie). Respek wek, respek skep, respek doen goed, erken en respek gun).

Respek wat in familie verband bloot gelê word, kinders wat van kleinsaf hierin onderlê word, skole wat  waardesisteem en waardebeoefeningsprogram ter inskerping ondesteun kan ’n onmeetbare bydra lewer in die skep van goeie en gesonde menseverhoudinge. Respek as bousteen kan ons beskerm teen onnodige seer, kommer, vrese, spanninge en konflik. Dit het die potensiaal om die onbekende aan ons te ontsluit en mense te transformeer tot vreedsame, omgee en respekvolle burgers.