Richard Osmer oor praktiese bedieningstake

Written by coenie burger on . Posted in Nagedagtes

Op ‘n verrassende manier is Richard Osmer se nuwe boek, Practical Theology, An Introduction (2008), ook van besondere betekenis vir die gemeentedominee. Osmer is professor by die Princeton Teologiese Seminarium en bekend vir sy publikasies oor lering in gemeentes, soos A Teachable Spirit en The Teaching Ministry of Congregations.

Hy beskryf die vier take van Praktiese Teologie op só ‘n manier dat mens net weet: dit is ook jou taak, die hele leierskap se taak, in die gemeente.  Osmer praat doelbewus van congregational leadership” waarin hy nie net met predikante rekening wil hou nie.

Na aanleiding van konflik in sy eerste gemeente rondom aanpassings op die terrein van die kerkgebou, verduidelik hy dat die teologiese take die volgende is:

1.  Priesterlike luister : “what is going on in this situation?”. Hierdie is die beskrywend-empiriese taak. Hoe verstaan en interpreteer ons in die gemeente hoe dinge in mekaar steek. Dit kan geskied rondom ‘n episode in die gemeentegeskiedenis, of vanweë ‘n situasie wat ontwikkel het, of na aanleiding van die konteks.

2.  Wysheid: “why is this going on?” Hierdie is die interpreterende taak waar deur middel van verskillende interpreterende lense gevra word na die dinamika van die gebeure.

3.  Normatiewe taak : “what ought to be going on?”. Hier is profetiese onderskeiding nodig wanneer oor die geïnterpreteerde praktyke gepraat word.

4.  Praktiese taak – dienende leierskap : “how might we respond?”. Hoe kan ons lei op ‘n manier wat getrou aan die evangelie en effektief is?

Gemeenteleiers as interpreterende gidse

Osmer werk met Charles Gerkin se konsep van die pastor as interpreterende gids. Die pastor het in die moderne wêreld sy outoritêre, hiërargiese gesag en dus sy “reg om gehoor te word” verloor. Dit open egter die moontlikheid dat die pastor meer in kontak met die leefwêreld van mense kan kom, in die vel van die konteks kan inklim, en saam met lidmate op reis kan gaan. Saam gaan hulle na ‘n nuwe landskap, verken dit, interpreteer dit en maak sin daarvan. In hierdie benadering word interpretasie die sentrale taak – soos beliggaam in die vier take wat hy identifiseer.

Osmer skryf oor mense as interpreterende wesens, en praat oor die spiritualiteit van gemeentelike leiers wat op ‘n toepaslike manier begelei deur dialoog tussen die leefwêreld en die normatiewe bronne van die Christelike geloof begelei. Hy doen dit op ‘n werklik verhelderende wyse.

Priesterlike luister

Die eerste taak, priesterlike luister, verg ‘n “spirituality of presence” van leiers. Vir leiers beteken dit om aandag te gee aan ander in hul spesifieke uniekheid en andersheid in die teenwoordigheid van God. Die sleutelwoord is “attending” – wat bou op die Heilige Gees se gemeenskapsvormende teenwoordigheid in mense se lewens.

Die vorming van nuwe gemeenskap veronderstel priesterlike luister. Hierdie soort luister is nie net ‘n leierskapstaak nie, maar die werk van die hele gemeente. Natuurlik is dit ook ‘n leierskapstaak. Wanneer ons bid, bid ons nie net oor of vir mense nie, maar treen namens hulle by God in – wat luister veronderstel. Wanneer gepreek word, word die teks in verband gebring met die konkrete spesifiekheid van die leefwêreld, wat luister veronderstel.

Daar is ‘n kontinuum van luister en aandag gee – van informele tot formele luister of ondersoek. Hy moedig alle vorme aan – van ‘n informele bewussyn tot meer formele ondersoeke, ook navorsing, in gemeentes.

By ‘n volgende geleentheid skryf ek meer oor die ander drie take wat Osmer identifiseer.

Danie Mouton

Vir alles wat God werd is

Written by coenie burger on . Posted in Nagedagtes

Dis so min of meer ‘n direkte vertaling van die titel van Tom Wright se boekie oor ware aanbidding en die roeping van die kerk. Wanneer Wright  vanuit ‘n soliede Nuwe Testamentiese opstandingsmotief nadink oor die mees sentrale en wesenlike dimensie van kerkwees in die wêreld vandag, naamlik egte aanbidding, dan is dit sy oortuiging dat ‘n fokus op die Trinitariese persoonlikheid van “the God Who is worthy of praise” die hartklop daarvan uitmaak. Om God in gees en in waarheid te aanbid, beteken vir Wright om die grootheid en liefde van God te vier. Wie God self is in sy drievoudige bekendmaking van Homself, is die enigste en beslissende rede en grondslag vir die mens se hart en gedagtes om meegevoer te word in handelinge van opregte aanbidding. Met ‘n baie beskrywende woordspeling toon Wright aan dat: “Worship is derived from ‘worth-ship’: it means giving God all he’s worth.”
     Daarom gee Wright ‘n treffende omskrywing van die klassieke 1 Korintiërs 13 in praktiese  toepassing op aanbidding wanneer hy dit min of meer soos volg verwoord: “Al praat ons die tale van mense en engele, maar ons aanbid nie die lewende God in egtheid en opregtheid nie, is ons ‘n stuk klinkende metaal en ‘n galmende simbaal. Al het ons die gawes en vermoëns om die liturgie pragtig te organiseer, as dit ons nie regtig help om die lewende God waarlik te aanbid nie, is ons slegs aanskoulike ballet dansers. En al het ons die vloer van die kerk oor geplavei en al die mure gedekoreer, die begroting laat klop en die mense op vermaaklike maniere besig gehou, as ons nie die lewende God aanbid nie, dan is ons niks. Aanbidding is nederig en bly; aanbidding vergeet van dit self terwyl dit God onthou; aanbidding vier die waarheid as God se waarheid, nie sy eie nie. Ware aanbidding sit nie ‘n vertoning op of maak ‘n groot sensasie nie; ware aanbidding is nie geforseerd nie; dit is ook nie half-hartig nie; dit hou nie aan om na die horlosie te kyk nie en dit is nie bekommerd oor wat die persoon in die volgende bank besig is om te doen of te dink nie. Ware aanbidding is oop vir God, is verwonderd oor God, wag op God en vertrou God van harte selfs in die donker tye.
     Aanbidding sal nooit ophou nie; As daar geboue is, hulle sal vergaan, kommissies sal aan die slaap raak en begrotings sal uiteindelik tot niks kom nie, want ons bou vir die hede, ons bespreek vir die hede en ons betaal vir die hede, maar wanneer die toekomstige tyd van God se teenwoordigheid kom, sal die dinge van die hede verbygaan. Want in die hede sien ons nog die skoonheid van God deur ‘n donker gebreekte glas, maar in die toekomstige tyd sal ons Hom van aangesig tot aangesig sien; nou waardeer en vier ons maar nog gedeeltelik, maar dan sal ons God volkome ken en waardeer en geniet en liefhê. Dus nou is ons verantwoordelikhede om te aanbid, om gestuurdes te wees en om God se huishouding te bestuur, maar die grootste van hierdie drie is om te aanbid.”
     Die lees en oordink saam met Wright oor die diep grypende fasette van  hierdie lewensfaktor van die christelike gemeente laat mens nogal wonder wanneer jy Sondag na Sondag by die erediens kom en na 45 minute weer daar weggaan.
Jan Woest

Skrifgeleerde-prediker of prediker-Skrifgeleerde?

Written by coenie burger on . Posted in Nagedagtes

Dit het my opgeval, die titel, “The preacher as scribe” wat Walter Brueggemann aan sy voordrag tydens die Festival of Homiletics in 2002 gegee het. Daarom het ek dit met belangstelling gelees en algaande met die vraag begin worstel; “Wat se soort predikers is ons in die kerk regtig vandag?” Met begronding in Matteus 13:50-51 se vreemde maar tog beslissende uitspraak van Jesus oor die opgawe van die dissipels om as Skrifgeleerdes die boodskap van die evangelie van die Koninkryk verbaal uit te dra,  betoog Brueggemann op sy kenmerkende manier dat elke prediker wat dit waag om waarheid te probeer praat in die aangesig van soveel magtige teenstemme in ons dag en tyd, dit nie sal regkry as hulle nie deur en deur Skrifgeleerdes is nie. Manne en vroue van die Teks. Maar nie mense wat net die inhoude en besonderhede van die Teks ken en allerlei baie sinvolle, interessante en opbouende dinge daaroor kwyt raak nie. Inderdaad behoort predikers nie oor die Teks te praat nie, maar die Teks self te laat praat deur die Teks in die ontmoeting met die luisteraars te her-Tekstualiseer.
     Die verantwoordelikheid van her-Tekstualisering behels vir Brueggemann veral twee dinge, wat hy so treffend verwoord dat ek graag sy eie woorde aanhaal: ”First, it asks us to be a text-man or a text-woman: to study it, to trust it, to engage it, to be led by it, to submit our modernist assumptions to it, and to have confidence that this text – despite all its vagaries and violence, its unbearable harshness and confounding cadences – is the one that merits our primal attention as a word of life. Second, the task of re-texting requires us to attend to the listening congregation in a particular way. In part they already know the text. Yet some in the congregation are textless, believing that they can live out of their autonomous experience without any text, while others bring a weak, thin text of technological, therapeutic, military consumerism that is an odd mix or moralism, market ideology, self-congratulations and anxiety. The scribe, then, does not do text-work in a vacuum, but (a) in the face of resistance that rejects any text, or (b) in the face of thin text that claims excessive and disproportionate authority, or (c) in the presence of those who are inclined to this text but who have little clue about how to hear it so that it can function as identity-giving.”
      Aangrypend in sy opbou tot hierdie konklusie her-Tekstualiseer Brueggemann self  in sy voordrag die vier Tekste in die Ou Testament waar Moses, Natan, Elia en Daniël voor die gevaarlike maar onvermydelike opgawe staan om Jahwe aan die woord te gaan stel in die ore van die magtige Farao, Dawid, Agab en Nebukadnesar. Die Tekste wat verhaal van hierdie oomblikke toe waarheid teenoor magtiges gepraat is, is self die Stem van waarheid al is dit ook vir ons denke en redenasies meestal ‘n ontwykende waarheid. Daarom wanneer die Teks aan die woord kom, gebeur dit nie deur die voorspraak van predikers heen nie, maar doen die Teks self sy ding, want: “the preacher-scribe does not own the Text; the Text lives in, with, and under the memory of the community. So the preacher-scribe gets out of the center and out of the way. The preacher-scribe trusts the text to have a say through the power of the Spirit rather than the power of the preacher; trusts the listening congregation to make the connections it is able to make; and trusts the deep places of truthful power and powerful truth that draw us in and send us forth in repentance, a turn that makes all things new.” Inderdaad, wanneer ons hierdie aangrypende woorde hoor, wonder mens oor wat ons nou eintlik doen wanneer ons elke Sondag so maklik met ‘n teks in die hand op die kansel loop klim en met oortuiging praat asof ons nogal iets het om te verduidelik.   

 Jan Woest

Onderskeidingsvermoë

Written by coenie burger on . Posted in Nagedagtes

John Stott oor soms “niks doen”

‘n Vriend uit die Anglikaanse kerk vertel my dié vakansie ‘n baie mooi storie oor John Stott, die bekende en geliefde evangeliese leier in Brittanje.
     Stott het iewers op ‘n plek opgetree en na die tyd kans gegee vir vrae. Een van die vrae was oor die bearbeiding van die jeug in ‘n kleiner plattelandse gemeente. “Wat doen ‘n mens”, wou die persoon weet, “as jy versoek na versoek rig vir vrywilligers wat kan help met jeugwerk in die gemeente en daar is niemand wat na vore kom nie?” Stott se antwoord was baie kort en baie onverwags. “Niks nie”, het hy gesê.
     Die verhaal het my die afgelope tyd baie laat dink.
     Ek dink nie Stott wou met die antwoord iets oor die belangrikheid (of onbelangrikheid!) van jeugwerk sê nie. Ons kan sekerlik ook nie daarvan `n algemene reël maak oor hoe om moeilike probleme in die gemeente te hanteer nie.
     Ek dink hy wou iets sê oor prioretisering in die bediening en veral oor sensitiwiteit vir die leiding van die Gees.
     Agter sy opmerking moet ons waarskynlik die Nuwe Testament reël hoor dat as daar werk gedoen moet word in ‘n gemeente, die Gees die mense en die gawes daarvoor sal gee. Wat ook beteken as daar niemand is wat kans sien daarvoor nie, moet ons die saak dalk vir ‘n wyle daar laat.
En konsentreer op ander sake!
     Die teologiese woord hiervoor is onderskeidingsvermoë (Engels: discernment) en dit is wonderlik dat al hoe meer mense bewus raak van die woord en oor die saak begin dink. Pat Keifert het ons gehelp daarmee en Frederick se boek (en kursus) help ons verder oor hoe ons die proses in gemeentes gesamentlik kan hanteer.
     Geestelike onderskeidingsvermoë is altyd belangrik, maar nog meer so in moeiliker tye waar werkkragte nie besonder volop is nie en waar energievlakke nie besonder hoog is nie. Ek dink die onseker situasie in ons land en kerk tans vra dat ons baie mooi sal dink oor wat ons doen in die gemeentes. Op baie plekke in ons land is daar eenvoudig meer probleme en uitdagings as wat een gemeente kan hanteer. Dan moet ‘n mens vra wat is die sake wat nou hanteer moet word en wat sal dalk kan wag tot later.
     Ek het vroeg in my lewe al agtergekom dat van die moeilikste keuses in die lewe nie altyd tussen reg en verkeerd is nie, maar tussen wat wesenlik belangrik en minder belangrik is.
     In Stott se teologie het die Gees en die leiding van die Gees ‘n belangrike rol gespeel. “Niks doen” is nie ‘n oplossing as jy nie in die proses ook leer luister na die Gees nie. Dit is iets waarin ons as gereformeerdes wel op papier glo, maar wat die meeste van ons nooit behoorlik leer doen het nie. Dalk is dit iets wat ons in die Calvyn-jaar kan probeer aanleer! Ons gaan dit die volgende paar jaar nodig hê.

Dit lyk my dat daar ten minste vier elemente is wat ‘n plek moet kry in hierdie proses:

  • ‘n Goeie verstaan van en ‘n oortuigde geloof in die werklikheid van die Heilige Gees en sý teenwoordigheid en leiding in ons lewens;
  • ‘n gereelde, verwagtingvolle omgang met die Woord, wetende dat dit die primêre instrument is waardeur die Gees ons lei;
  • gereelde en diep geloofskontak met broers en susters rondom ons – met dié naby aan ons wat soos ons glo, maar ook met hulle verder weg wat op punte dalk van ons verskil;
  • dat ons vaste tye sal skep waar ons stil genoeg word om die Stem van die Here te hoor.

Vir baie van ons – besige dominees – is die laaste een dalk die moeilikste.

Coenie Burger

Gemeentes vol genade

Written by coenie burger on . Posted in Nagedagtes

Na afloop van die herdenking van Hervormingsondag aan die einde van Oktober 2008, het ek in voorbereiding vir ‘n preek net weer Karl Barth se meditasies oor die vrye genade van God gelees. Benewens die feit dat dit altyd ‘n verrykende en vervullende ervaring is om Barth te lees, het sy verduideliking van die eksistensiële dubbelkantigheid van God se genade my baie direk aangespreek en ek het net begin wonder of ons as die kinders van die Reformasie, die mense wat per definisie veronderstel is om vanuit die krag en werklikheid van die genade te leef, regtig nog begryp wat die genade behels. So begryp dat ons aangegryp raak daardeur dat ons meegevoer word in die “Triomf” daarvan, soos wat Berkouwer Barth se teologie daaroor getipeer het.
      Wanneer Barth oor die magtigheid van die vrye genade praat, is dit vir hom ‘n heerlikheid om aan te toon hoedat niks en niemand hierdie genade kan keer, stuit of weerstaan nie. In die Bybel is volop getuienis dat die genade onstuitbaar in gryp en deurwerk in mense se lewens. Daarom kon nie Dawid die egbreker-moordenaar, Petrus die verloënaar; Saulus die gemeentevervolger of wie ookal die gang en die werking van die genade stuit nie. Ook nie die kerk deur die eeue met al sy gebreke, ongehoorsaamhede en eiesinnigheid het, kan en sal dit regkry nie. Inderdaad en in der waarheid is die genade van God in Christus die onweerstaanbare werklikheid van die evangelie.
      Vir Barth is dit egter baie belangrik om te verkondig en te beduie dat juis die kerk, die gemeentes gevorm deur God se genade in Christus, sal besef en weet, ook nie die wêreld in al sy verdorwenheid en ellende kan die genade van God stuit of weerstaan nie. Al is die wêreld hoe teësinnig, weerstandig en ongehoorsaam aan die oproep van God, die genade dring aan teen die skanse daarvan en sal uiteindelik indring in die diepste donkerstes daarbinne om God se lig daar te laat skyn. Met ‘n verwysende beroep om 1 Joh. 2:2 is dit vir Barth onmiskenbaar waar dat Christus die hele wêreld met sy genade wil aanraak en sy kerk gevorm en geroep het om hierdie genade aan die wêreld te bedien. Dit kan immers nie anders nie, die genade van God het die gemeente gevorm en daarmee die gemeente in diens geneem om draers en dienaars van hierdie genade te wees.
      Genade roep die gemeente in die beslissing van gehoorsaamheid; genade veroorloof die kerk geen gelatenheid oor die lot van die wêreld nie; genade laat geen neutraliteit by gelowiges toe nie; genade kan nie passief toekyk en die wêreld aan sy lot oorlaat nie; genade maak self-verontskuldiging as gevolg van eie onvermoë, onwaardigheid en sondigheid vir die kerk onmoontlik; genade bied geen ruimte aan verbittering en afsydigheid vanweë welke soort lewenservaring ookal nie. Geen domheid, boosheid, ateïsme, rassisme of egoisme in en deur die wêreld en sy mense kan en mag die gemeente van Christus stuit in haar toewyding aan en entoesiasme vanuit, deur en oor die genade van God nie.
      Slegs die gemeentes van Christus kan as begenadigdes getuig oor en leef vanuit die werklikheid van die onbegrensde en vrye genade wat God in Christus aan sy wêreld geskenk het. Niemand en niks anders is daartoe begenadig, geroep en beopdrag nie.  Daarom het ek met die lees van Barth se dringende appél tot diensbaarheid in en aan die genade, onthou dat prof Jonker, die NG Kerk se eie reformator, diep in ons harte die waarheid laat insink het, “Wie die aard van die genade verkeerd verstaan, sal nie alleen die hele teologie verkeerd verstaan nie, maar hy sal tot in die praktyk (van die bediening) toe die kerk verkeerd verstaan.”

Jan Woest

Hoe gesond is die dokters self?

Written by coenie burger on . Posted in Nagedagtes

Om hierdie soort tong-in-die-kies vraag in ons dag en omstandighede binne die kerk te vra, is myns insiens glad nie so onvanpas nie. Vir die afgelope klompie jare al hinder hierdie toedrag van sake my en bly ‘n mens besig om te soek na sinvolle antwoorde en benaderings. Met die vraag vra ek eintlik hoe gaan dit regtig met die dominees en leraars wat in gemeentes vir geestelike leiding en versorging verantwoordelik is. Hoe geestelik gesond en gebalanseerd leef hulle wat geroep is om ander op die pad van genesing te help en begelei? Die lees van Dan Hands en Donald Fehr se aangrypende werkie met die titel, Spiritual Wholeness for Clergy, het my gedagtes ‘n hele ent gehelp wat betref die begrip van die toestand en die uitdaging om konstruktief besig te raak met die proses van hulp tot gesondmaking van gemeentelike geestelike leiers. Hulle ervaring met hulp aan letterlik honderde verwonde, sukkelende en seer leraars het hulle gebring op die punt om ‘n proses van drievoudige  intimiteitsherstel [met God, self en ander]  as die poort tot genesing van gemeentelike bedienaars se gees en lewens te onderskei.

Op ‘n amper paradoksale manier het dit gebeur dat dit juis vanuit hulle werk met ongesonde en eintlik disfunksionele geloofsleiers was wat dit moontlik geword het om ‘n ideaal vir gesondheid vir mense in hierdie roepingsterrein af te lei en te ontwikkel. Hulle het geleer oor gesondheid deur met die ongesondes te werk en deur te sien hoe genesing gevind word. Soos hulle gesien het wat hierdie manne en vroue moes doen om gesond en funksioneel te word, het hulle agter gekom wat die hoof dimensies is van ‘n gesonde lewe vir geloofsleiers in ons tyd en kultuur. Terwyl hulle besig was om met mans en vroue in diep krisisse te werk, meeste van wie uiters ongesond is, het dit wat hulle geleer het omtrent die gevare, slaggate en tipiese patologieë van aktiewe geloofsleiers hulle in die posisie gestel om ‘n boek te skryf vir al hierdie soort mense, veral ook vir hulle wat nog relatief gesond is.  Die inhoud en fokus is nie net gerig op geloofsleiers nie, maar ook vir mense wie se lewens en werk ten nouste verweef is met die van leraars. In der waarheid is die rykdom van insigte wat ontgin is uit die werk met geloofsleiers goedskiks toepaslik vir die breë algemene bevolking en dalk veral vir diegene in ander professies wat mense probeer help.
Met ‘n mate van reg kan seker gevra word: In ‘n wêreld van onreg en ellende waarom fokus op die persoonlike nood van leraars? Is ‘n boek soos hierdie maar net weer ‘n voorbeeld van die tipiese Amerikaanse beheptheid met die psigologiese welsyn van die individu? Hoort dit nie ook maar weer tuis by en is dit nie ‘n vrug van die narcissistiese kultuur van “feeling good” nie?

Dit is tog meen ek, baie belangrik om hierdie gefokusde studie te plaas binne die groter konteks van die kerk se gestuurdheid na ‘n lydende wêreld toe. Beide geloofsleiers en lidmate word immers geroep tot ‘n groter besorgdheid as net maar hulle eie persoonlike gesondheid en welsyn. Hulle word geroep om te getuig van die krag en liefde van God deur te werk vir geregtigheid, vrede en die totale welsyn van alle mense. Hierdie gestuurdheid na die ganse menslike familie en dus ook die toekoms van die planeet waarop ons woon, is die enorme uitdaging en verantwoordelikheid vir alle kerke en gemeentes vandag. Om getrou en gehoorsaam aan hierdie goddelike roeping te wees, sal van ons die beste energie en diepste spiritualiteit vra wat ons maar kan ontwikkel.  En dit is onmiskenbaar die geval dat dit juis ons gemeentelike en geloofsleiers is wat ‘n groot verantwoordelikheid dra vir die oplewing, versterking en inspirering van die hele liggaam van Christus deurdat hulle bediening daarop gerig is om “die gelowiges toe te rus vir hulle dienswerk” [Efes. 4:12]

Aan die ander kant is dit geen geheim nie dat baie, indien nie die meeste nie, van ons bedienaars vandag op verskillende maniere diep in die moeilikheid is. Die meer sensasionele stories haal die voorblaaie van die koerante. Maar baie meer manne en vroue spartel en spook in privaatheid terwyl hulle probeer om getrou aan hulle roeping te wees. En selfs ook hulle wat oënskynlik betreklik gesond voorkom, leef met enorme stres en laste om te hanteer. Dit is dus voor die hand liggend dat geloofsleiers en gemeente-bedienaars ernstig hulp, sorg en ondersteuning nodig het. Maar om bedienaars te help om groter emosionele en geestelike gesondheid te beleef, is nie net ‘n saak van hulp aan ‘n klompie spesifieke individue nie. Vanweë die feit dat hulle dikwels sleutel rolle in die lewe van die kerk speel, beteken dit dat om vir hulle gesondheid te werk in der waarheid ‘n lewensnoodsaaklike bediening van die kerk aan haarself is. Die gesondheid van die bedienaars en leiers sal immers noodwendig ‘n genesende en oplewende invloed op al die gemeentes en gemeenskappe wat hulle bedien hê. So veel te meer, in die mate waarin hierdie bedienaars-in-herstel lewens leef wat op ‘n baie diep manier oop is vir die werking van die Heilige Gees, word hulle daadwerklik agente vir die kerk se groeiende bekering tot haar verantwoordelikheid vir die wêreld. Op hierdie manier kan en moet die selfsorg en gesondheid van individuele geloofsleiers daartoe lei dat hulle net baie meer gereed is om hulleself voluit uit te leef in die gestuurdheid van die kerk na die wêreld toe in die Naam van Christus.

Jan Woest

Gemeentes demonstreer en verklaar die Evangelie

Written by coenie burger on . Posted in Nagedagtes

In ‘n bekende uitspraak beskryf Lesslie Newbigin gemeentes as die hermeneutic of the gospel (The Gospel in a pluralist society, pp 222vv). Die wyse waarop geloofsgemeenskappe aanwesig is in die wêreld, verklaar en demonstreer van die waarheid van die evangelie.

Dit is die moeite werd om hierdie boek van Newbigin te lees. Daar is ‘n paar van ons aannames wat hy behoorlik onder die loep neem, en wat ons help om die rol van gemeentes in die publieke lewe te verstaan. Ek lig twee uit:

Wat is waarheid?
Westerse Christene kan waarheid maklik sien as iets wat rasioneel afgelees kan word uit die Bybel en uit God se openbaring in die skepping. Waarheid word dan iets wat sistematies gelys en opgeskryf kan word.
Newbigin wys daarop dat die Christelike geloof sy oorsprong het in die verkondiging van ‘n gesagvolle, geopenbaarde feit. Paulus, byvoorbeeld, is nie die leermeester van ‘n nuwe teologie nie, maar leer ‘n geopenbaarde feit: dat God deur die bediening, sterwe en dood van Jesus Christus gehandel het om Sy doel met die verlossing van die wêreld te verwesenlik. Die kern van ons geloof is die “feit” van Christus – dit wat Jesus publiek gedoen hét.

Die woordjie “publiek” is belangrik. Die gesagvolle evangelie is nie afgestem op ons harte, ons geestelike lewe as die privaat domein van ons lewe nie. Die evangelie is ‘n publieke feit wat vir die hele wêreld, alles, belangrik is. Ons is deel van ‘n historiese, kosmiese drama: God is met hierdie wêreld op pad iewers heen. Ons ontvang die openbaring dat God in Jesus Christus op ‘n beslissende manier met die wêreld handel. Die waarheid in Jesus raak almal, en verskaf aan ons almal die inligting oor die ontknoping van die drama waarvan ons deel is, en in terme waarvan ons ons kompas moet instel.

Dogma is dus nie ‘n stel tydlose waarhede nie, maar ‘n gesagvolle storie, ‘n drama wat om Jesus Christus wentel, en wat nog nie afgehandel is nie.

Wie is die kerk?
Die kerk is gelowige mense wat die boodskap van Jesus aanvaar en daaruit begin lewe. Die kerk is diegene wat kies om vanuit die geopenbaarde feit van Christus te lewe, en die werklikheid verstaan vanuit die selfopenbaring van God in Christus. Die kerk is diegene wat vanuit hierdie feite begin lewe, en so erns daarmee maak om as mense gevorm te word tot navolgers van Jesus Christus.

As dissipelgemeenskap is die kerk gestuurdes. Van die begin af kies, roep en stuur God mense om sy nuus aan ander te kommunikeer. Niemand kan gered word, anders as om die deur oop te maak vir die boodskappers wat God stuur nie. Daarom oorskry die kerk altyd grense, dit is altyd ‘n kerk gerig op die nasies.

Hierdie kerk dien die wêreld deur diens en proklamasie.
Diens en verkondiging kan maklik misverstaan word. Die kerk kan begin fokus op die aspirasies en ideale van mense. Die verwesenliking daarvan kan as diens gesien word. Die kerk kan ‘n bemarkingsorganisasie van ‘n voorafverpakte ervaring word, en so verkondiging van ‘n publieke waarheid verskraal tot ‘n menslike belewenis. Op hierdie manier maak die kerk Jesus “mak” (domesticate).

Jesus word ge-domesticate wanneer sy lewe en werk uit die geopenbaarde samehang van die Skrifte gehaal word en ingetimmer word in die heersende raamwerke van die kultuur. Newbigin vertel van ‘n Hindoetempel waar ‘n afbeelding van Jesus naas die ander gode ten toon gestel word. Hier word Jesus aanbid, maar dis ‘n Jesus binne die raamwerk van die hindoe-verstaan. ‘n Geloofsgemeenskap wat die evangelie met woord en daad verklaar en demonstreer kan dit nooit op so ‘n basis doen nie.

Konkrete maniere waarop die kerk die evangelie kan demonstreer
Die Christelike gemeente is die primêre wyse waarop die nuus van Jesus Christus impak op die samelewing maak. Jesus het nie ‘n boek geskryf nie, maar ‘n gemeenskap van dissipels gevorm. In soverre hierdie gemeenskap van dissipels getrou aan haar roeping is, sal sy die volgende kenmerke vertoon:

1.  ‘n Gemeenskap van lofprysing: Lofprysing en verwondering het verdwyn uit die Westerse samelewing. Mense word geleer om alles vanuit ‘n raamwerk van suspisie en twyfel te verstaan. Die evangelie nooi ons om te leef met dankbaarheid vir God se oorvloedige goedheid en om voortdurend as gemeenskap verras te word deur die wonderlike werke van God in ons lewens en ons wêreld.

2.  ‘n Gemeenskap van die waarheid: dissipels wat ‘n gemeenskaplike lewe vorm vanuit die openbaring van God in Jesus Christus.

3.  ‘n Gemeenskap wat haarself vir die wêreld gee, in die gemeenskap betrokke is, en dus nie net vir haarself leef nie.

4.  ‘n Gemeenskap wat as priesters lewe – ‘n gemeenskap wat haar lede doelbewus laat groei in die wete dat ons voor God staan namens mense, en voor die mense namens God. So ‘n geloofsgemeenskap help mense om die gewone probleme wat hulle in hul alledaagse lewe, waaronder hul dagtaak, in die oë staar, vanuit die evangelie te hanteer. Dit dwing ook nie ‘n uniforme styl van dissipelskap op mense af nie, maar verreken dat ons verskil, en verskillende gawes en ook verskillende indiwiduele lewensroepings het.

5.  ‘n Gemeenskap van wedersydse, onderlinge verantwoordbaarheid. Die kerk moet self die nuwe sosiale orde wees as dit ‘n nuwe sosiale orde wil fasiliteer.

6.  ‘n Gemeenskap van hoop. Egte, publieke hoop het uit die meeste liberale demokrasieë verdwyn. Hoop is dikwels bloot die verwagting dat ons self ‘n utopie kan skep. Die hoop in Christus is dat die koninkryk van God naby gekom het.

Die vernuwing van die moderne samelewing sal begin by Christelike gemeentes waar die werklikheid van die nuwe skepping teenwoordig, bekend en deel van die ervaring is, en waarvandaan mense in Christus se Naam na elke sektor van die samelewing gaan.

Bron: Newbigin, Lesslie 1989. The Gospel in a pluralist society. Grand Rapids: Eerdmans.

Danie Mouton