Is alle gelowe lyk? Lei alle paaie na Rome?

Written by Braam Hanekom on . Posted in Nuusperspektief

Die vraag word dikwels gevra of alle gelowe nie maar op `n manier gelyk is nie. Is alle gelowe nie maar gelykwaardige uitdrukkingsvorme van die mens se behoefte om te aanbid nie. In `n globale wêreld waar mense van verskillende agtergronde geforseer word om nader aan mekaar te leef, saam te leef en in vrede en respek vir mekaar te leef word hierdie vraag al dringender gevra. Kom ons waag `n eenvoudige standpunt.

1. In alle gelowe oor die wêreld sal jy bepaalde waardes, wyshede en noem dit as jy wil lewensreëls kry wat jou gedrag behoort te bepaal. Hierdie gedragskodes, lewens-en wêreldbeskouinge of filosofieë is daarop gemik om vanuit `n bepaalde godsdienstige oortuiging, menslike optrede te probeer orden in die hoop dat die wêreld `n beter plek sal word. Elke geloof het dus `n korpus of versameling wyshede wat die mens moet help om beter te lewe. In hierdie opsig verskil die Jode, Christene en Moslems niks van mekaar nie.
2. Die uniekheid van die Christelike geloof lê egter daarin dat daar `n beslissende leerstelling in die Christelike tradisie is wat sê dat die mens nie alleen in staat is om dit reg te kry nie. Die mens kan wel strewe om hierdie wonderlike wyshede na te jaag, maar sal altyd in een of ander vorm kort skiet. 
3. In hierdie opsig staan die Christendom byvoorbeeld direk teenoor die humanisme wat glo dat die mens in homself die moontlikheid het om die goeie te verwesenlik. Jy sal ook binne die humanisme maklik die stelling aantref wat sê dat daar nie eintlik iets soos sonde is nie, wat nog te sê, erfsonde.
4. Dit is my oortuiging dat feitlik elke nuusberig wat vandag die wêreld ingaan getuig dat die mens wel in sy wese sondig en gebroke is en oneindig tekort skiet in sy strewe na selfverwesenliking en die daarstel van `n eie utopia.
5. Die uniekheid van die Christelike geloof lê daarin dat dit onomwonde erken dat die mens `n Verlosser en Middelaar nodig het om ons met God te versoen.
6. Soos so baie ander gelowe glo ons ook dat daar net een God is, en dat alle mense deur Hom geskape is. Ja daarom is die Moslems en Buddiste in daardie sin inderdaad my broer en suster. Ek eer en erken ook van die diep waarhede en lewensfilosofieë wat vanuit ander tradisies na ons toe kom.
7. Ons sien dit elke dag en glo egter vas dat ons nie alleen hierdie ideale kan bereik nie.
8. As Christene glo ons ook in besondere krag van die Heilige Gees, ja die Gees van God en die Gees van Christus wat met ons is, ons elke dag wil bystaan om hierdie God-geopenbaarde wyshede en waarhede wat jy regoor die wêreld vind, in ons eie lewe waar te maak. So alleen, glo ons,  kan ons tog daarin slaag om die wêreld `n beter plek te maak.
9. Binne hierdie raamwerk van denke is dit daarom ook verstaanbaar waarom konsepte soos, genade, vergifnis en versoening so `n uiters prominente rol binne die Christelike Evangelie speel.
10. Christene is daarom nie beter as ander mense nie. Hulle verstaan en bely egter hoe verskriklik nodig die mensdom `n Verlosser nodig het. Hierdie Verlosser noem ons Jesus Christus en glo dat Hy die gekruisigde en opgestane Seun van God is.

Geestelike leierskap en morele wil

Written by Braam Hanekom on . Posted in Nuusperspektief

Die vraag word dikwels gevra of daar genoegsame morele wil op die oomblik onder die leierskap in Suid-Afrika bestaan. Dit geld vir politieke, ekonomiese en geestelike leierskap. Bestaan daar `n allesoorheersende drang om onberispelik moreel-eties op te tree en goed te doen? Sommige onder ons sal dadelik sê, nee. Hulle het moed opgegee met die land en sy leiers. Verlede week het ek die voorreg gehad om `n konferensie van ongeveer dertig kerkleiers van regoor Suid-Afrika, op Stellenbosch by te woon. Van die mees senior leierskap van al die grootste denominasies, asook enkele onafhanklike kerke, was verteenwoordig. Graag deel ek enkele gewaarwordinge en ervarings wat ek daar gehad het.

Dit was eerstens `n hoop- en energiegewende ervaring om hierdie leiers van soveel verskillende agtergronde saam te sien bid, dink en worstel oor die probleme van ons dag. Ek het opnuut besef: Die ekumene en eenheid onder Christene is `n ongelooflike geskenk van God. Ons moet dit koester.
Die teologiese denke in die groep was helder en op die punt af. Dit was aangrypend om aartsbiskop Thabo Makgoba `n roerende pleidooi te hoor lewer oor die voorbeeld wat Christus se inkarnasie, oftewel menswording, vir ons almal inhou. Kardinaal Wilfred Napier se oproep om die lewe in alle vorme as `n gawe van God te eerbiedig en te beskerm, het diep geroer.  Pastoor Ray McCauley se versoek dat daar `n helder visie vir leierskap vandag geformuleer word, het geïnspireer. Aartsbiskop Buti Tlhagale se ernstige vermaning oor die gebrek aan morele visie, morele korrupsie en gefragmenteerde geestelike leierskap, het ons diep laat dink. Die wyse waarop die oordenkings hanteer is, het getuig van `n diepe en egte verootmoediging voor God.

Daar is in die sterkste moontlike taal gepraat oor die katastrofe in Zimbabwe en die finale verklaring het gevra vir die bedanking van Robert Mugabe. Daar is ook gevra dat die Suid-Afrikaanse regering aan die proses onttrek indien hulle nie spoedig `n oplossing kan bemiddel nie. Daar is baie ernstig besin oor die komende verkiesing. Helder riglyne vir optrede tydens die verkiesings deur politici en ondersteuners is geformuleer. Ten slotte is diepe kommer uitgespreek oor die kultuur van vergelding en die spiraal van geweld in Gaza en omliggende streke wat soveel onskuldige slagoffers eis.

Uit ervaring weet ek dat sulke vergaderings en die daaropvolgende verklarings nie noodwendig die wêreld verander nie. Die hoop en energie vir die jaar wat ek met my uit die byeenkoms geneem het, is egter gebore uit dit wat ek ervaar het in die harte, gesindhede, en bereidwilligheid om vreesloos `n profetiese stem te wees en  morele rigting aan te toon.

Onlangs sê emeritus biskop Desmund Tutu dat, as hy nie elke dag genoegsame tyd met God deurbring nie, hy niks meer as `n “leë simbool” sal wees nie. Bid vir al ons geestelike leiers. Hulle kan en wil meer as leë simbole wees. Ek het genoeg gesien om dit glo, maar dit gaan meer vra as bloot menslike ondernemings. Ook hulle leef enkel en alleen uit God se genade.

Dringende antwoorde gesoek

Written by Braam Hanekom on . Posted in Nuusperspektief

Nuusgebeure van die afgelope tyd laat `n mens onwillekeurig die vraag vra oor hoekom die slegte goed om ons oor en oor gebeur en daar nie tog `n plan gemaak kan word nie.
• Hoekom hou die bloedvergieting in die Midde-Ooste nie op nie? Is dit so ingewikkeld om `n ooreenkoms met mekaar aan te gaan, wat aan elkeen sy plekkie in die son sal gee?
• Hoekom slaan `n 16-jarige `n ou tannie van 70 met `n hokkiestok dood ter wille van `n selfoon en beursie?
• Hoekom is dit nodig dat `n pragtige land soos Zimbabwe ten gronde gaan, terwyl die hele wêreld se logika vir jou sê dat dinge veel anders kan wees?
• Hoekom soveel honger, armoede, geweld en korrupsie?
• Hoekom is die wêreld so stukkend?

Die antwoord hierop lê natuurlik op verskillende vlakke. Sommige is eenvoudig en ander kompleks. Die verskriklike werklikheid is dat wanneer `n 16-jarige `n ou dame doodslaan, dit veel meer is as “misdaad”. In die Midde-Ooste kom die konflik oor jare. In Zimbabwe is die probleem groter as Robert Mugabe. Christene het `n verantwoordelikheid om nugter, logies, wetenskaplik en met `n dringendheid na hierdie en ander sake te kyk.

Terselfdertyd is die antwoord eenvoudig. Die wêreld het `n Verlosser nodig! Die wêreld het die krag van die Heilige Gees nodig, wat ons anders laat dink (Rom. 12) en daarom anders laat doen. Wanneer ons nader aan God beweeg, word ingewikkelde dinge eenvoudiger. Slim antwoorde bring ons net so ver. Ons het meer nodig. Dit behoort enige iemand wat ernstig na die geskiedenis kyk, nou te besef.

‘n Kersfees waar alles eenvoudiger word

Written by Braam Hanekom on . Posted in Nuusperspektief

Die lewe is ingewikkeld en kompleks, maar die waarheid het `n manier om juis te midde van eenvoud sigbaar en duidelik te word.  Die  kerk is een van daardie organisasies op aarde wat van die mees uiteenlopende agendas denkbaar hanteer. Die rede hiervoor is eenvoudig. God se Koninkryk raak alles. In die proses kan ons egter heel opreg alles baie ingewikkeld, oorvol en vermoeiend maak. Dalk is hierdie Kerstyd die aangewese tyd om alles vir `n oomblik `n bietjie eenvoudiger te maak. Let wel, daarmee sê ons nie dat ons dit soetsappiger, of “armer” of minder betekenisvol wil maak nie, nee, net `n bietjie eenvoudiger.

Na `n jaar soos 2008 gaan daar `n paar dinge deur `n mens se gedagtes. Dit was vinnig, intens, dinamies, verrassend, ontnugterend, teleurstellend en het ons plek-plek onseker gelaat. Terselfdertyd wag daar sekerlik baie uitdagings en geleenthede  in 2009.  Dit klink na `n mondvol. Laat ons dit daarom weer sê: Miskien moet ons vir die oomblik alles net eers `n bietjie eenvoudiger maak…

Kersfees kan `n baie opwindende tyd, maar terselfdertyd baie vermoeiend wees. Dit is `n tyd vir samesyn, om familie en vriende om jou te geniet, maar dieselfde familie en vriende kan ook uitputtend wees. Die laaste presente moet dalk nog met `n krimpende begroting gekoop word en die kos, ai, die baie kos moet gemaak word. Interessante interpersoonlike vaardighede (humeur-beheer en geduld) gaan getoets word. Ons smag almal sekerlik na rus, maar baie van ons gaan min rustigheid ervaar. Dalk is dit nou die tyd om alles doelbewus `n bietjie eenvoudiger te maak. Hoe? Kom ons haal diep asem, neem al ons aardse dinge en onsself bietjie minder ernstig, en dink `n oomblik ernstig na oor die Christus-kind.

Dalk is dit een van die belangrikste boodskappe van Kersfees. Ons weet dat Bethlehem tydens die geboorte van Christus `n besige plek was. Huisvesting was skaars, eintlik onbekombaar. Toe bly Josef en Maria maar eenvoudiger, sommer in `n stal. Die wet was lank en ingewikkeld en toe kry ons `n nuwe eenvoudige Evangelie. Streng sosiale rangordes het gegeld, toe kry die skaapwagters, die eenvoudiges, die voorste sitplekke. Die wyses het hulle met ingewikkelde wyshede besig gehou en duur geskenke gekoop. Toe volg hulle `n ster tot by `n krip, kniel daar en gee al hul duur geskenke net daar weg. Die Wysheid en Waarheid word toe beliggaam in `n Kindjie. `n Baba het in `n krip gelê, engele het gesing en dit was Kersfees!

Miskien moet ons vanjaar probeer om alles `n bietjie eenvoudiger te maak.  2009 gaan ons goed besig hou, maar miskien moet ons eers net opreg stil word. Jy sien, ek weet nie of die wyses en die herders veel met die Kindjie gepraat het nie. Hulle het wel voor Hom gekniel en Hom aanbid. Mag ons dieselfde doen. Mag ons terselfdertyd in ons gemoed diep stil word en  minder “geraas” beleef. Mag ons Hom “sien” en “hoor” en hierdie Kersfees in Sy genade rus!

Groet kos niks!

Written by Braam Hanekom on . Posted in Nuusperspektief

GROET IS `N GODSDIENSTIGE SAAK EN KOS NIKS

 

Rassisme maak ons land steeds baie seer. Die seer is nie net beperk tot die onmiddellike slagoffers nie en ook nie net tot een bevolkingsgroep nie. Veel meer mense ly daaronder as wat ons besef. Zelda Jongbloed vra in die verband na my mening uiters relevante vrae in die afgelope week se Maandag Aktueel (DB 24-11-08). Ek worstel self die afgelope tyd met twee vrae. Die eerste is: Waar lê die oorsprong van die kwaad wat mense so teenoor mekaar laat optree? Natuurlik is die antwoord nie enkelvoudig nie.  Eerlike diskoers in die verband is egter dringend nodig. As jy `n probleem wil oplos, moet jy tog die oorsprong daarvan bepaal. Die tweede vraag is of ek en jy intussen iets konkreets kan doen, al is dit ook hoe klein.

 

`n Kollega wys my onlangs daarop hoe belangrik dit vir Christus is dat ons nie net ons familie en vriende groet nie, maar veral ook vreemdelinge en selfs ons vyande. (Matt 5: 43-48) In `n land waarin ons baie brûe het om te bou, behoort ons almal ernstig daaroor na te dink of ons mekaar en veral vreemdelinge genoeg groet. Dit kos absoluut niks, maar kan `n verskil maak.

 

Wat doen ons as ons mekaar groet? In die eerste plek sê ons vir mekaar dat ons mekaar raaksien. Jy erken die ander se menswaardigheid. Jy sê daarmee dat jy sensitief is vir en  bewus is van die ander. In die tweede plek dra gelowiges met `n groet altyd iets van die Here se seën oor. Jy sê as gelowige vir die ander dat God ook vir hom of haar liefhet en proklameer so iets van die identiteit van die gemeenskap. In die derde plek sê jy daarmee oneindig baie van jou eie uitgesorteerdheid, al dan nie. Mense met `n gesonde selfbeeld groet. In die vierde plek bou jy daarmee emosionele brûe tussen mense.

 

Ek is self skuldig daaraan dat ek mense nie genoeg groet nie. Ek stap beslis soms verby mense sonder om behoorlik te groet. Soms herken of ken jy hulle  nie en soms is jy net ingedagte. Verder is sommige van ons maar skamerig en dink jy dat mense sal dink jy is half mallerig as jy links en regs begin groet. Hierdie kan egter nooit verskonings wees om dit nie  te doen nie.

 

Nou die middag hoor ek skielik daar by my in die woonbuurt hoe `n vrou van veraf roep: “Hallo dominee!” Toe ek omkyk, sien ek dis `n bruin vrou wat ek nie dadelik herken het nie. Onnodig om te sê, die vrolikheid en vriendelikheid waarmee sy gegroet het was een van die hoogtepunte van my dag. Jy sien, ons wil almal graag raakgesien word. Wanneer iemand jou so spontaan groet, weet jy dat dit gebeur het. Kom ons begin mekaar meer en vroliker groet. Mense sal jou soms snaaks aankyk, maar onthou, dit is`n diep godsdienstige opdrag van Christus self.

 

GESPREK OOR BELYDENISSE IN DIE KERK NOU NODIG

Written by Braam Hanekom on . Posted in Nuusperspektief

Kerkbode het my onlangs genader om kommentaar oor `n informele opmerking wat in `n skrywe aan NG-predikante van Wes-en-Suid-Kaap gemaak is oor `n moontlike afkondiging van `n status confessiones. `n Berig in hierdie verband verskyn in Kerkbode van 21 November 08. (Eerlike gesprek oor belydenisse nou nodig). My volledige antwoord aan Kerkbode volg hier:

Die gedagte is by my wakker gemaak deur `n sinnetjie in `n uitstekende artikel van  Dirkie Smit (prof) oor die aard, rol en funksionering van belydenisskrifte binne `n gereformeerde tradisie. Hy het dit reeds in 2006 geskryf, maar dit het onlangs weer op Communitas se webblad verskyn. Daarin sê hy ondermeer oor die konteks en omstandighede waarbinne `n status confessiones afgekondig word die volgende:

Wat vroeër en onder normale omstandighede adiaphora was – in Calvyn se eie woorde – iets relatief onskuldigs, iets neutraals, waaroor gelowiges normaalweg verskillende meninge kan huldig sonder dat dit die kerk verdeel, kan onder abnormale omstandighede sulke afmetinge aanneem, sulke verreikende gevolge hê, die kerk so verwar en verskeur en die gelowiges so meesleur en mislei dat dit nie langer bloot onskuldig is nie, maar by die naam genoem moet word as in stryd met die waarheid van die evangelie.

……. Ek het gewoon daaroor begin wonder. Sou ons dit ook van toepassing kon maak op die verwarring en verskeurdheid wat ons tans in die kerk aantref? Wat sou dit beteken? Hoe moet dit hanteer word? Daaroor moet gepraat word. Dit is egter belangrik om te verstaan dat dit `n voorlopige informele gedagte is waaroor daar nog geen formele besluit geneem is nie. Die moderatuur sou ook nog daaraan moet herkou. Daarom is dit ook nog nie wyer by ander sinodes getoets nie.

Daar is wel by my duidelikheid oor die volgende:

2. Daar is `n diepe besorgdheid by my oor die wyse waarop belydenisskrifte tans binne ons kerke hanteer word en funksioneer. Dit sluit die basiese inhoudelike kennis van ons belydenisskrifte in. Wat help dit as ons sê dat dit ons “belydenis” is as die meerderheid van lidmate nie meer behoorlik weet wat daarin staan nie? Ek dink dat hierdie situasie oor jare ontwikkel het en in die woorde van Prof. Smit se artikel, aanvanklik “iets relatief onskuldig” was. Ek oordeel dat ons nou die prys daarvoor begin betaal.

3. Ek dink dus nie dit is te veel gevra dat daar ten minste `n diepsinnige gesprek in die kerk tot stand moet kom oor belydenis en belydenisskrifte in die tyd waarin ons leef nie. Deur eerlik `n ondersoekende gesprek te voer oor die belydenisgrondslag waarop ons staan, is nie `n poging om geloof te relativeer nie, maar juis iets wat gedoen moet word omdat ons ons geloof en die konkrete uitlewing daarvan doodernstig wil neem. Ek meen dat die vraag met goeie reg gevra kan word of die bestaande belydenisskrifte van die NG Kerk ons genoegsaam en verstaanbaar genoeg in ons alledaagse lewe rig. Daaroor sou mense uiteraard verskil, maar moet oor gepraat word.

4. Intussen is ek `n sterk voorstander van die oer-Christelike belydenis: Jesus Christus is die Heer. Daaroor behoort ons nie te redekawel nie. Indien die belydenis regtig ernstig geneem word gaan dit baie ander dinge verhelder.

5. Ek verstaan al meer en meer dat ons sonder so `n dieper gesprek, moeilik tot `n verantwoordelike besluit oor die Belydenis van Belhar gaan kom. Ek het dit al meermale gesê. Daar is sekere dinge in die kerk wat nie uitgestry gaan word nie. Alleen `n dieper, genuanseerde, nie-bedreigende gesprek kan help. Alleen `n dieper gesprek oor belydenis, waarin etikettering nie die botoon voer nie, gaan ons help om `n volronde, objektiewe gesprek oor Belhar te voer. Terselfdertyd glo ek dat die gesprek oor die Belydenis van Belhar, die kerk inderdaad op `n vreemde manier kan help om juis ernstig oor dit wat ons glo, ons belydenis en belydenisse, te praat. In `n tyd met soveel uitdagings, krisisse en verwarring kan die kerk nooit genoeg tyd spandeer om seker te maak op watter geloofsbasis sy staan nie.

6. Daar was `n tyd, heel onlangs in die kerk, toe ons nog gestry het oor of ons Engelse of Afrikaanse liedere moet sing, of ons `n orrel of `n “band” moet gebruik. Dalk het die tyd nou aangebreek om weer doodernstig oor Jesus Christus en Sy kerk en wat ons van Hom glo te praat. Ek glo dat wanneer ons ons geloofsbasis herbesoek ons nie net nuwe helderheid sal kry oor wat ons glo en hoe ons met mekaar moet omgaan nie, maar veral ook nuwe energie sal kry om as gelowiges voluit te lewe. Die opmerking  van `n Amerikaanse teoloog, jare gelede, spook steeds by my. “Christianity has become a vague belief, firmly held.” Ons glo vir dood, maar is nie altyd seker wat ons glo nie…

Gaan Barack Obama `n nuwe wêreld orde inlui?

Written by Braam Hanekom on . Posted in Nuusperspektief

Daar is die afgelope dae met goeie rede in die pers groot ophef gemaak van die verkiesing van Barack Obama as eerste swart president van die VSA. Van die kommentaar het daarop gesinspeel dat hy `n nuwe wêreldorde gaan inlui. Is dit so? Vir eers het hy genoeg moeilikheid by die huis om op te ruim. Om nou te verwag dat hy die wêreld gaan verander is nogal baie gevra.

My beskeie mening is egter dat sy verkiesing beslis reeds `n nuwe era aankondig. Die vraag is nie of hy die wêreld gaan verander nie. Sy verkiesing is veel eerder `n duidelike teken dat die wêreld reeds dramaties verander het en steeds besig is om te verander. Laat ek een voorbeeld gee.

Om te verstaan wat gebeur het moet jy die rol van die Amerikaanse president as grootse simbool binne die Amerikaanse geskiedenis en demokrasie verstaan. Wie al goeie eerstehandse blootstelling aan die VSA gehad het, sal weet watter ongelooflike aansien hierdie simbool binne hierdie samelewing geniet. Wanneer hierdie samelewing na jare van wit dominansie dus op `n dag besluit om met `n oorweldigende meerderheid hierdie simbool aan `n swart persoon toe te vertrou, moet jy weet dat baie dinge dramaties verander het.

Ja, sou `n mens kon redeneer, George Bush het met sy ongewildheid baie stemme aan Obama besorg, en ja, sou jy kon redeneer, dit moet ook vir jou `n aanduiding wees dat die demografie van die VSA besig is om dramaties te verander. Dit is alles waar, maar dit is nie genoeg om hierdie dramatise en merkwaardige gebeurtenis te verklaar nie. Die wêreld is inderdaad besig om onder ons neus te verander…