Postmoderne mense is nie meer kwaad nie

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Ek dink daar is nog twee draaitjies wat ons kan byweef om die prentjie duideliker te maak. Ons sit aan die een kant ook met verskillende generasies in ons kerk. Boomer leraars sowel as lidmate by wie die gereformeerde tradisie en orde baie sterk figureer. Dit is ‘n kosbare skat wat, ten regte, bewaar moet word. Hulle het ‘n mooi en sterk lojaliteit teenoor die kerkverband en tradisie.  Aan die ander kant sit ons met X’ers en die generasie daarna wat baie meer pragmaties is en by wie die Gereformeerde tradisie nie so ‘n sterk rol speel nie. Hulle is lojaal tot die verhoudings wat hulle bou en nie die denominasie of tradisie nie. Hulle vra baie meer na die ortopraksie as na ortodoksie van geloof,- ‘n uitgangspunt wat nie gemaklik pas binne die gereformeerde teologie nie.

‘n Tweede draaitjie wat ek wil byweef is die skuif in die tydsgees. Ons kerk se DNA word gevorm binne die Modernisme. Ons skryf antwoorde op modernistiese vrae en ons liturgie is ingerig vir ‘n moderne mens. Nou word daar Postmoderne vrae aan ons gevra deur postmoderne mense in ‘n Postmoderne omgewing. Die ortodoksie wat vir ons so belangrik is, wat ons gehelp het om ‘n nuwe weg te baan na die reformasie, word bevraagteken en bevredig nie meer geestelik honger harte nie. Dit is dalk tyd dat ons weer Dawid Bosch en Lesslie Newbigin deeglik gaan lees. Hulle het hierdie uitdagings lank voor ons reeds raakgesien. Ryan Bolger (prof. by Fuller) maak ‘n interessante opmerking in ‘n onlangse onderhoud ( , hy noem dat die Postmodernisme gevolg word “Global information culture” of “Participatory culture” wat gedra word deur die vooruitgang in kommunikasie tegnologie. Hierdie generasie is nie net gebruikers van inligting en kennis nie, maar is besig om inligting en kennis te skep, hulle neem deel. Hulle wil ook deel wees van ‘n Open Source kerk waar hulle help om die liturgie te skep en die teologie te vorm. Hulle wil deelneem aan die skep van geloofsbelydenisse wat kontemporêr en relevant is.

Ek dink egter dat ons nie moedeloos moet wees oor die uitdagings van ‘n Postmoderne wêreld nie. In Brittanje sien ek tekens wat my opgewonde maak. Die kinders van geharde ateïste en agnostici begin weer vra na geloof. Hulle is twee generasies verwyderd van geloof en die kerk, die struwelinge van die verlede leef nie meer sterk in hulle nie. My jongste dogter(9) vertel die vakansie van ‘n insig wat sy en haar twee boesemvriende in ICT (godsdiensonderrig) gehad het. Hulle het besef dat dit eintlik “baie strange is dat hulle drie vriende is, want, sê sy: “Max is nonreligious, Imogin is Catholic en ek is Christian” (Verskoon haar taal en teologie – die Engelse omgewing laat maar sy merke, maar ons werk aan albei!). Geloof is weer op die tafel, die geharde aggressiewe Rickard Dawkins generasie is aan die uitsterf. Hulle kinders en kleinkinders is nie meer kwaad nie, maar hulle soek sin in die lewe  en antwoorde vir hulle vrae.  Is ons reg om dit vir hulle te gee? 

Pastor peer groups

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

In flipping through the channels recently, I came across the televised worship of First Church. Instead of standing behind the oak pulpit, the pastor was pointing to a huge line graph that went straight downhill. The graph charted the attendance of this historic congregation from the 1950s, when it was the largest in the state, to today. Flabbergasted, I wondered why this pastor would turn worship into a “state of the church” report on communitywide TV.

In this case, like so many others, the leaders had come up with a plan to “grow” the church. They had ambitious goals to add to the staff and ministries and improve the building, recommendations of a national consultant. The leaders needed to convince the church that these plans were right, to create a sense of urgency that the congregation needed to act. The presentation was a classic example of the theory of change most famously articulated by Harvard’s John Kotter.

Sound familiar? Denominations have spent much effort developing programs and, more recently, training consultants to help congregations “turn around.” In many cases these well-developed plans don’t change the numbers. In 20 years as a congregational consultant and 10 years as a pastor, I have come to believe that Kotter’s change theory is right. The problem in this case was with the execution. Congregations and denominations often get caught up in the quality of the plans without focusing any attention on the leadership needed to make it all work.

In the last year, sociologist Penny Marler from Sanford University conducted research on the impact of pastor peer groups. By comparing data from a survey of peer groups with a respected survey of congregations, Marler and her team demonstrated that a pastor’s participation in a peer group was a strong predictor of church growth. A second, related predictor was that the peer group had a trained facilitator and/or a curriculum. Pastors develop when they are in community with one another, focusing on the classic disciplines of Christian community: reading Scripture, praying for each other, fellowshipping.

Congregations are more robust, growing communities of faith if the pastor is a part of a robust community of faith. By practicing the essential elements of Christian community, pastors are likely to nurture such practices in others. Great ideas for programs and services have to be grounded in the “more excellent way” to which Paul refers in 1 Corinthians. This way is based in the community, not the activities. In 1 Corinthians 12, Paul refers to the spiritual gifts present in the church. He uses the analogy of the body, emphasizing how all the gifts work together as do the parts of the body. The “more excellent way” is what keeps the body together. The phrase is the launching point for chapter 13’s beautiful description of love. The excellence and love are resident in the community, not in any single participant.

Marler’s second predictor — the group’s having a trained facilitator and/or curriculum — is also important. Pastors are susceptible to the same pressure all of us face to “make do” with current circumstances. Peer groups that don’t have any structure can become places for licking wounds. But to develop the leadership a congregation needs, the pastor has to be challenged, not just consoled. The pastor needs a community of peers in order to remain faithful to a vision for what the church can be.

One of the most powerful practices in which a peer group can engage is the study of Scripture. New Testament scholar C. Kavin Rowe describes how the study of Scripture “pressures” the student to hear God speaking, even in the most familiar passages. Rowe suggests that Scripture orders and reorders our thoughts. Lay people might assume that pastors study Scripture all the time, whether in a group or not. However, the “excellent way” of Paul involves doing such work in community. Only then are we challenged with both what the text says and how we live it.

I wonder what would have happened if First Church’s pastor had told a peer group he planned to devote worship to a report on attendance decline. Would his peers have pressed him to reflect on the purpose of worship? Would they have mused about the differences between the embarrassing and the prophetic?

The next time a congregation’s leaders ask for help in developing a strategic plan, I am going to ask the pastor a series of questions. Does she meet regularly with other pastors? What do they do together? What does she think about the group’s leader? With some basic elements of nurture in place, the pastor is likely to have the imagination and persistence necessary to lead the church through whatever strategic plans her congregation imagines.

Fresh Expresions Mixed Economy

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Running to keep up with God

Tim Sanderson leads a café church for 18-30s at St Barnabas and St Jude’s, Sandyford, Newcastle. Organisers feel they have been ‘running to keep up with God’ since Barney and Judes got off the ground in 2010.

One year ago, we were exploring closing our building in this community as the Sunday service had seven regular attenders and building costs were mounting.

Barney and Jude’s – MosaicSandyford used to be a family-based community but in recent years has become a place known for cheap student houses, a place where 83% of the local community is aged between 18 and 30. Working with the existing church membership and in partnership with Holy Trinity Church, Jesmond, we converted the building into a cafe space to reach that 83%.

Our aim was to establish a fresh expression of church for those unchurched 18-30s in Sandyford by creating a welcoming and vibrant living space; planting and growing a worshipping community and serving that community.

Renovating the existing facilities has resulted in the cafe-style venue, comprising a warm, relaxing ‘lounge’ for those in multiple occupancy dwellings. The flexible area, where coffees and cakes are served, is furnished with sofas and offers free Wi-Fi. Students and other young adults are invited to drop in and use the space for chat, performance, art and so on whilst building relationships with the team.

Our café style fresh expression of church runs on Wednesday nights and we have a parallel new work amongst seniors called ‘vintage’ on Thursdays. The café space itself opens from 4pm to 11pm every weekday evening. We also have teams going door-to-door in the community offering to clear up front gardens and remove graffiti. These teams are drawn from Holy Trinity and Agape student ministries – and a few local residents.

Barney and Jude’s – foodWe feel we are running to keep up with God and are delighted at how well the work has started. In a community dominated by multi-occupancy dwellings where no-one has a lounge any more, we are providing one! As part of a community in which seniors and students clash over noise issues and untidy gardens, we are working with both groups and pray that Barney and Judes will become a venue for communication and reconciliation. It’s early days, but the first signs are promising.

The Wednesday night fresh expression is intentionally missional and is becoming a new congregation for unchurched and some dechurched. At this stage it’s just a small number but they are attracted to the café space and the team who run the fresh expression. We offer many alternative worship opportunities at Holy Trinity in the next parish and have been encouraging any Christians who turn up at Barney and Judes to go there rather than stay with us.

Barney and Jude’s – crossNewcastle has a number of large student/young adult churches which do great work but we are interested in the students and young professionals who are put off by large church initiatives, or who would never think to go near them, even when invited by their friends. These are people who struggle with hierarchies and up-front driven programmes. Taking a café style approach seems to be working; it means we not only come together as a fledgling community but also keep in our small groups around tables. This distinctive and focussed missional approach means that regular use of the venue by other church-based student/young adult groups is not encouraged.

We really want to engage with what is called the ‘Urban Intelligent’. That title comes from a socio-economic analysis system known as MOSAIC which classifies UK households by ward or postcode. The April 2010 MOSAIC profile of South Jesmond ward, indicates that 83% of the population are ‘Urban Intelligent’: these are students or young professionals living in multi-occupancy dwellings (42% short term student renters; 29% economically successful singles; 15% well educated singles and childless couples). They are the dominant constituent of the local population and therefore the primary focus of mission.

Some 15% of the population here are active older people. The current inherited churches between them cover an extensive local network of seniors. This is a secondary focus of mission.

Barney and Jude’s – posterThe church centre is still faithfully used on a Sunday morning at 9.30am by a small group of older ladies – three of whom have just celebrated their 90th birthdays. That operates as a completely separate congregation. What is fun is overseeing a mixed economy in the same building. I’m also interested in how the two congregations might talk together in future about some of the inevitable tensions between students and seniors in this area.

We want to continue planting and growing a worshipping community within the context of a weekly meal, grouped around small group discussion, creative worship opportunities, and some input from the front. Collaborative working is at the heart of this venture. The congregation of St Barnabas and St Jude’s have offered significant finances to help with buildings improvement and the part-employment of a parish assistant, but personnel for this venture has been more widely drawn from two main sources: Holy Trinity Church, and Agape Student Ministries.

I lead the small steering team representing all three partners which reports back to each meeting of the PCC of St Barnabas and St Jude. The wider diocese has offered a level of financial support and is kept informed as the initiative develops. The steering team is committed to work flexibly, holding structures lightly and engage in regular review/assessment of the work. In that way we want to model flexibility and openness – in all that we do.

Read more stories of fresh expresions here


Mohamed Bouazizi se dood het miljoene gered

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Die revolusie wat tans plaasvind is ʼn vuur wat aangesteek is deur meer as 40 jaar se onderdrukking – ʼn generasie jongmense wat nie meer aanvaar wat die “grootmense” sê nie. Die vuur is aangeblaas deur drome van ʼn nuwe wêreld, ʼn wêreld waar daar meer opsies is as net die keuse tussen die onderdrukking van radikale Islam en die korruptheid van ʼn sekulêre diktator. Die revolusie is aangeblaas deur die sosiale media (Twitter en Facebook) wat nie beheer kon word deur ʼn outoritêre regering en tradisionele strukture nie.

Wat opval van die revolusie is dat jy nooit hoor van ʼn leier nie. Tot vandag toe is daar nie een prominente leier wie se naam prominent na vore gekom het nie, selfs nie eers na die veranderinge in Tunisië en Egipte nie. Die vorige revolusies is gedryf deur sterk en charismatiese leiers (Gadaffi, Mubarak, ens). Ons hoor slegs die name van Bouazizi en Wael Ghoneim, die Google werknemer wat in Egipte in hegtenis geneem is. Nie een is ʼn leier in die tradisionele sin van die woord soos beskryf deur Maxwell of Covey nie.

Hierdie is ʼn revolusie gedryf deur gewone mense – “a peoples movement”. Die gedruis van die kaal voete van jong mense wat magtige diktators laat bewe en hoë mure laat tuimel. Dit is binne hierdie konteks wat die woorde van Alan Hirsch en Lance Ford ( Right Here, Right now, 2011) in hulle nuwe boek my getref het:

I believe with all my heart that the future of Christianity in the West is somehow bound up with the idea of becoming a people movement again. Somehow and in some way, we need to loosen up and learn how to reactivate the massive potentials that lie rather dormant within Jesus’ people if we are going to make a difference to our world.

In die ’70, ‘80 en ’90 jare was die mega-kerke met die sterk leiers die dominante verskynsel gewees. Vandag lees jy van verskillende bewegings (Emergent, Missionêre, Organiese) en ‘n verskeidenheid van klein “ongedefinieerde” groepe wat die gestalte van kerk aanneem vir baie gelowiges. Die leiers en strukture het ʼn baie laer profiel as die beweging self.

Vir hoofstroom kerke het hierdie tendense radikale implikasies, veral omdat baie van die sekuriteit van hoofstroom kerke in die struktuur en goed opgeleide leiers lê. As fasiliteerders genader word om gemeentes met probleme te begelei, dan word daar gewerk met die leiers. Baie energie en geld word bestee om leiers te ontwikkel en. Tog wil dit by nadere ondersoek lyk asof die potensiaal in die banke sit. Die wyse hoe ons lei, God se wil onderskei en oor die algemeen kerk wees, sal dalk ook moet skuif as die tendense wat ons geïdentifiseer het reg is.

Besluitneming sal weer in die hande van die lidmate geplaas moet word.; Leiers sal dalk nie noodwendig meer voor loop nie maar eerder die beweging dien, saam met die volk trek, tussen hulle, agter die vuurkolom aan. Leiers sal dalk eerder help om die realiteit vir die beweging te definieer, die realiteit te reflekteer en ʼn stem te gee aan die behoeftes en drome van God se mense.

In ons gemeente het ons die afgelope tyd in ʼn slaggat getrap toe ons nie die wysheid van die volk gaan soek het nie. Nie ʼn groot een nie, maar tog ʼn voorbeeld van die krag en die wysheid wat in die banke lê. Ons gemeente bedien Afrikaanssprekendes uit ʼn wye geografiese gebied in Brittanje en daar is slegs een oggenddiens wat gehou word in ʼn skoolsaal. Die kinders verteenwoordig 35% van ons lidmate tydens die erediens. Ons poog om die kinders so lank moontlik deel te hou van die erediens. Daar word begin met lofprysing vir ongeveer 20 minute, gevolg deur ʼn poppekas van 10 minute. Hierdie halfuur bestaan uit ʼn vreugdevolle gedruis wat goed akkodeer met lofprysing maar minder goed met aanbidding. Die kerkraad het ‘n voorstel ontvang dat die kinders na een lied en die poppekas na die kinderkerk gaan en dat daar dan voortgegaan word met die voorsang. Die besluit is geneem, ek het dit so afgekondig en die kinders is vroeër uitgestuur na die kinderkerk.

Direk na kerk het ʼn aantal ouers na vore gekom om hulle ongelukkigheid met die besluit te kom oordra. Met ʼn swaar gemoed is ek die Sondag huis toe, oortuig daarvan dat ons ʼn fout gemaak het. Tog was daar ander lidmate wat die stilte en gewydheid geniet het. Wat nou? Neem ons die besluit terug na die kerkraad; keer ons die besluit net eenvoudig om en wat het geword van al die geldige argumente wat ons in die eerste plek die besluit laat neem het?

Nadat ek die wysheid van ʼn paar leiers opgesoek het, het ons besluit om die kwessie na die gemeente terug te neem. Daar is gepoog om die ongelukkigheid van die ouers, asook die voor- en nadele van elke opsie te verwoord in my weeklikse e-pos. Die gemeente is uitgenooi na ʼn opvolggesprek na die diens. Ek het so iets nog nooit in my bediening probeer nie en was onseker of ek moet vra dat almal agterbly of net dié wat wil gesels. Met benoudheid het ek gevra dat almal deel moet wees van die gesprek net voor die slotsang.

ʼn Wonderwerk gebeur toe tydens die gesprek, ek kan dit net beskryf as ʼn “tweede orde verandering”. Die ouers begin praat oor die pyn en bekommernis wat hulle ervaar oor hulle kinders en hul Christelike opvoeding in ʼn totaal sekulêre wêreld; hoe belangrik dit vir hulle is dat hul kinders die liedere ken, hoe daar ʼn uur gery word na die erediens om vir 20 minute hand om die lyf met hulle kinders te staan en die Here te aanbid. In die gesprek begin ouer persone opstaan en praat met empatie en begrip vir die ouers se bekommernis. Die besluit word eenparig geneem, die kinders bly! en nadat hulle uit is word nog ʼn lied of twee gesing om ʼn rustiger stemming te verkry.

Iets groter as net ʼn gesprek het in ons gemeente gebeur. Soos een van ons leiers na die tyd vir my skryf : “Ek het tydens die gesprek besef, maak nie saak wat ons besluit nie, dit sal reg wees want die Heilige Gees is hier” – meer nog, die “People” het geluister en die “People” het gepraat.

Die implikasies van ‘n missionale transformasieproses vir die NG gemeente Marken se voortbestaan

Written by webmeester on . Posted in Gemeentes


Klein plattelandse gemeentes soos Marken met ʼn lidmaattal van 60 worstel baie keer met die vraag of die gemeente sal kan voortbestaan. Hierdie vraag word beïnvloed deur individue en ander groter gemeentes se persepsie oor klein gemeentes en dat klein gelykstaande aan minderwaardigheid is. Die lewensvatbaarheid van klein gemeentes word na aanleiding van ʼn modernistiese vertrekpunt beoordeel. Hiervolgens is ʼn groot lidmaat getal ʼn belangrike norm vir bestaansreg. Die eiesoortigheid van klein plattelandse gemeentes word meesal nie in berekening gebring wanneer oor die lewensvatbaarheid van sulke gemeentes gedink word nie. Die bedieningstyle en programbenaderings in groot gemeentes word dikwels ook voorgehou as die ideaal en dit lei daartoe dat klein gemeentes hulle daaraan meet en hulle eie Godgegewe uniekheid uit die oog begin verloor.

Die voortbestaansvraag van die gemeente word aangespreek deur die gemeente te begelei om haar missionale roeping te ontdek. ʼn Gemeente soos Marken moet besef dat ʼn klein gemeente ook ʼn spieëlbeeld van God se koninkryk kan en moet wees. Missionale teologie, trinitariese teologie en die missio Dei is in mekaar gevleg. NG Gemeente Marken se uitdrukking as kerk in en vir die wêreld moet gemodelleer word in God se drie-enige uitdrukking van sy sending in die wêreld deur die geskiedenis soos dit gereflekteer word in die Bybelse getuienis. As sending dan essensieel God se sending is, dan is die Triniteit die fondasie vir missionale teologie. Die transformasie van NG Gemeente Marken wat worstel met ʼn voortbestaansvraag na ʼn missionale gemeente is dus die doelwit van die studie.

Die gemeente se geskiedenis, haar identiteit / kultuur speel ewe-eens ʼn belangrike rol. In die geskiedenis van die gemeente kan duidelik gesien word dat verskeie gebeure soos die lang afwesigheid van ʼn eie leraar, ʼn tekort aan finansies en ʼn kerkskeuring aanleiding gegee het tot die voortbestaansvraag van die gemeente. Die gebeure het ʼn tendens na vore laat tree waarin die gemeente haarself as klein beskryf. Hierdie identiteit is ook bevestig met die etnografiese navorsing en dit het deel geword van die kultuur van die gemeente. Al hierdie faktore het ʼn invloed op die mees prominente of diepste vraag wat in die harte van die 60 lidmate leef. “Hoe kan die NG Gemeente Marken voortbestaan?”

Om hierdie vrae te verstaan en te begin antwoord is dit belangrik om die gemeente in haar konteks te verstaan. Die gemeente is geleë in Limpopo provinsie en vorm deel van Mogalakwena munisipaliteit waar ongeveer 300,000 hoofsaaklik Pedi sprekende mense woon. Demografiese realiteite en die migrasie patroon in die kontekstuele analise toon aan dat die gemeente nie kan staat maak op die normale manier van groei deur geboorte en bevolkingsaanwas nie. Die kontekstuele analise is gedoen as ʼn stap in die proses om die fokus van Marken op oorlewing aan te spreek en die gemeente se oë oop te maak vir die werklikheid rondom die gemeente en sodoende dan te kan deelneem aan God se missio Dei.

Die gemeente se deelname aan God se missio Dei kan beskryf word as ʼn reis. In die studie word die eerste treë van Marken in hierdie missionale reis ook nagevors. Dit toon aan dat die Gees van God besig is om Marken te transformeer en dit kan soos wat Frederick Marais (2007:120) dit stel waargeneem word in die “gewone, natuurlike ervarings wat mense tot die oortuiging laat kom van die werk en die bedoeling van die Gees.”

Dit moet hoop gee aan Marken wat in die verlede met die vraag geworstel het of die gemeente kan voortbestaan.

Kerkbegrip en Rolverwagtinge in die NG Gemeente Murray

Written by webmeester on . Posted in Gemeentes


Die sentrale probleem waarmee daar in hierdie navorsing gewerk word, is die volgende: Het daar ’n skuif in die kerkbegrip van lidmate in die NG gemeente Murray (De Doorns) gekom en hoe beïnvloed dit hulle rolverwagting van hulle leraars?   Die doel van die studie is om die kerkbegrip en rolverwagtinge van die lidmate van die gemeente vas te stel en om die gemeente te help om sy missionale identiteit te ontdek.  Die gemeente moet dus geleer word om in die geloof te kan onderskei.

Vir die doel van die navorsing word daar binne die veld van Praktiese Teologie aan die hand van die kruis metodiek van Hendriks se Studying Congregations in Africa (2004) gewerk.  Die prakties-teologiese metodologie wat gebruik word, sê dat daar die hele tyd ʼn  hermeneuties sensitiewe korrelasie tussen Woord en wêreld moet wees; met ander woorde tussen konteks en identiteit. Hierdie korrelasie word geloofsonderskeiding genoem en as dit gebeur, loop dit uit op ʼn  bepaalde strategie, ’n manier van lewe waar lidmate se dink nie institutêr is nie (betreffende die rol van die dominee), maar waar hulle self voor die Here staan en oop is vir sy leiding om in hulle konteks lig en sout te wees. Dit is die ideaal waarna gewerk word.

In hoofstuk 2 word die teologiese fondasie van die missionale teologie aan die hand van die leer van die Triniteit gelê en word die praktiese implikasies daarvan vir die kerk bespreek.  Hierdie is die normatiewe van die missionale teologie.

In die derde hoofstuk word die konteks van die gemeente bespreek aan die hand van die huidige situasie in die wêreld, die veranderinge binne die breë gemeenskap en die huidige situasie in die gemeente.  Daar word op gewys dat die wêreld tans groot, vinnige en onvoorspelbare veranderinge beleef.  Die gemeente sal die impak van hierdie veranderinge op ’n positiewe wyse moet benut deur ‘n alternatiewe identiteit in Jesus Christus te skep.

Die rolverwagtinge van die leraars staan sentraal in die navorsingsprobleem en om dié rede word daar in hoofstuk vier gefokus op wat die navorser beskou as die normatiewe rol van leraars, indien hulle die gemeente wil leer om geloofsonderskeidend te leef.  Leraars behoort bepaalde geloofsvormende gewoontes as prioriteit in hulle bediening te beskou.  Sonder die geloofsgewoontes sal die leraar nie die gemeente kan lei om geloofsonderskeidend te leef nie.

Die NG Gemeente Murray (De Doorns), wat die fokus van die navorsing was, is by wyse van ’n kwalitatiewe vraelys en deur etnografiese studie nagevors.  Die resultate is deur middel van triangulasie bespreek en daaruit het dit duidelik geword dat daar duidelike verskille is wat betref die kerkmodel van voorkeur en die rolverwagting van die leraars.  Dis egter duidelik dat daar wel ’n skuif gekom het in die kerkbegrip van die lidmate.  Hierdie skuif in kerkbegrip het egter nog nie so ’n groot effek op die rolverwagting wat lidmate van die leraars het nie.  Daar is dus ’n mate van konflik tussen kerkbegrip van lidmate en hulle verwagting van die leraars.  Indien dit nie aangespreek word en die rolle van die leraars nuut uitgeklaar word nie, sal die gemeente nie leer om geloofsonderskeidend te leef nie en kan die gemeente nie aansluit by die missio Dei nie.

Die spook van McGavran loop nog sterk

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Aan die einde van die 1800’s is die kerk gekenmerk deur ʼn ekklesiologie wat gevorm is deur ʼn tydperk waar die Christelike geloof eers die dominante geloof was (veral sedert Constantyn) en toe die ontnugtering van die verligting ervaar het. Langs díe pad het die kerk sy missionêre dryf verloor.
In die vroeë 1900 het daar ʼn vars wind in die kerk begin waai en teen die 1950’s was daar ʼn hernude klem op die missio Dei. Die missionêre ywer van die kerk word gesien in ʼn aantal sendingkonferensies wat gehou is, die ontstaan van verskeie sendingorganisasies en die evangelie wat tot aan die uiteindes van die wêreld geneem is. Sendelinge soos Leslie Newbigin, Donald McGavran en later David Bosch keer terug van die sendingveld en vind dat die Westerse samelewing arm aan die evangelie geword het. Hulle was profete in hulle eie tyd wat die kerk wys op sy onafgehandelde missionêre taak, veral in die Weste.

Donald McGavran keer terug uit Indië met ʼn brandende hart vir die evangelie en die siele van mense. Die kerk se gebrek aan sukses in die evangelisering van mense rus swaar op sy hart en hy word ʼn katalis in die soeke na effektiewe evangelisasie middele vir die Weste. Sy akademiese posisie by Fuller Theological Seminary World school of missions bied vir hom ‘n geleentheid om effektiewe metodes van evangelisasie te ontwikkel en te propageer. Hy stel sy visie vir die kerk soos volg: “The chief and irreplaceable purpose of mission is church growth” (McGavran, 1990: 22).  So ontstaan die Church Growth Movement wat ‘n groot impak ook in Suid Afrika gehad het. Hy inspireer ʼn generasie van kerkleiers om die Weste te evangeliseer.

In sy ywer vir die evangelie ontstaan ʼn ekklesiologie wat die kerk sien as die grond en die doel van die Groot Opdrag (Matt 28) – Jesus sterf sodat die kerk kan groei. Metodologieë uit die sosiale en ekonomiese wetenskappe word gebruik om die kerk meer effektief te maak. Strategiese beplanningsessies word gehou waar visie, missie en strategie bepaal word; sukses word gemeet aan getalle en balansstate. ʼn Gemeente struktuur word ontwerp waar elkeen sy plek en taak ken. Die dominee word bestuurder, strateeg en CEO. Ons beplan, delegeer en kontroleer – die kerkraadposisies word gevul deur suksesvolle manne uit die besigheid en nie noodwendig mense met geestelike onderskeiding nie.

Vir ʼn tyd werk die strategieë en ʼn aantal makrogemeentes ontstaan wat die vlag dra vir die Kerkgroei Beweging. Groot geboue word gebou, predikante en gemeente bestuurders word aangestel en glad geoliede bedienings en eredienste word geskep met die beste musiek en kommunikeerders wat geld kan koop.

ʼn Generasie ‘boomers’ floreer op die “BMW” teologie en praktyk van die Kerkgroei Beweging.

Die radikale pragmatisme van die Kerkgroei Beweging lei tot ʼn teologie (gebrek aan?) wat gewortel is in die sosiologie, populêre leierskap en bestuurstegniek. Van ʼn Trinitariese vertrekpunt en die missio Dei is daar min te sien. In die praktyk word die gemeente se korporatiewe identiteit sterker as hulle Trinitariese identiteit. ( In gesprekke met leiers en lidmate van een van die mega-kerke in die VSA hoor ek die volgende tema telkens: “My lewe het verander vandat ek by X gemeente aangesluit het”).

Dit is ongelukkig nie net ʼn ekklesiologie wat ons by mega-kerke kry nie. As ek kyk na ons kerkraadvergaderings, sien ek die hoë waarde wat geheg word aan die aantal lidmate, nuwe selgroepe en finansies. Van gehoorsaamheid aan God, deel wees van die missio Dei, fokus op die Koninkryk en geestelike onderskeiding is daar nie baie sprake nie.

Die oplossing kan gevind word in:

Die herbevestiging en integrasie van Jesus se fokus op die koninkryk soos ons dit in die evangelies kry. Dat die kerk nie die Lig vir die wêreld is nie, maar slegs deel is van die getuienis van die Lig. Dat die kerk in solidariteit met die wêreld lewe, nie in opposisie nie. Die doel van die missio Dei kan nooit kerkgroei wees nie, maar die vestiging van die koninkryk. Laastens leef die kerk in die spanning tussen die koninkryk wat alreeds besig om deur te breek en die koninkryk wat in sy totaliteit in die toekoms sal kom. 

Herontdekking van die Immanente Triniteit.
In die Westerse teologie was daar tradisioneel baie klem gewees op die Ekonomiese Triniteit (uitwaartse beweeg van die Triniteit en God se reddende handelinge in die wêreld, m.a.w. die ‘sigbare’ Triniteit), wat in lyn was met die siening van Augustinus. Die klem was op die hiërargiese orde in die Triniteit – God wat vir Jesus stuur en Jesus wat die dissipels stuur en die Heilige Gees wat hierdie stuurproses moontlik maak. Daar lê egter baie waarde vir ons as kerk in die herontdekking van Immanente Triniteit, veral die verhoudingskarakter (perichoreses) van die Triniteit. Miroslav Volf (After our likeness: the church as the image of the trinity, 1998) teoloog van die Yale University Divinity School stel dit soos volg:

Because the Christian God is not a lonely God, but rather a communion of three persons, faith leads human beings into the divine communio.  One cannot, however, have a self-enclosed communion with the triune God – a ‘foursome’, as it were – for the Christian God is not a private deity.  Communion with this God is at once also communion with those others who have entrusted themselves in faith to the same God.”

Die besonderse en onbegryplike verhoudingskarakter van die Triniteit het implikasies vir die selfverstaan van die kerk asook vir sy taak in die wêreld. Ons word nie alleen gestuur na die wêreld toe nie, maar God se koninkryk word gevestig deur die verhouding wat ons met God, met mekaar en ook met die buite die kerk het. Dit is juis verhoudings wat die ruimte skep vir die transformering van lewens, nie dinamiese argumente of tegnieke nie. Die gemeenskapskarakter van die kerk moet gevestig wees in die Immanente Triniteit en ons dring tot gemeenskap met die hele skepping.

Omvattende karakter van redding
Een van die kenmerke van die Kerk Groei beweging was dat redding (salvation) baie eng gesien is – as bloot die deel kry aan die ewige lewe. Ons siening van redding beïnvloed ons siening van God, die missio Dei, asook die strategieë wat gemeentes sal gebruik in die uitleef van hulle missionêre taak.
Chris Wright (The mission of God; Unlocking the Bible’s grand narrative, 2006: 264) meen dat  “The scope of our mission must reflect the scope of God’s mission, which in turn will match the scale of God’s redemptive work”.  God se reddingswerk in die Bybel getuig van baie ‘n meer omvattende verstaan van redding. Die Eksodus narratief wat gebruik word as ʼn basis narratief vir ʼn groot deel van die Bybel getuig hiervan.
Israel se redding het politieke (hulle was immigrante wat as ʼn minderheid onderdruk is), ekonomiese (hulle besit geen grond en word uitgebuit in die werk wat hulle doen), sosiale (hulle basiese familie en gemeenskap struktuur word vernietig deur die harde werk, onderdrukking en die vrees waarbinne hulle leef) en geestelike (hulle kultiese praktyke word oorgeneem deur diens aan Farao) implikasies. Al hierdie dimensies word aangespreek deur die Eksodus narratief.

In Jesus se bediening sien ons dieselfde omvattende verstaan van redding. Hoeveel keer gaan geestelike verlossing gepaart met verlossing van fisiese probleme (bv. Markus 2:1-10). Verlossing in die Bybel word omvattend gesien binne die konteks van die koninkryk wat besig is om deur te breek.
Hierdie omvattende siening van verlossing het baie praktiese implikasies vir wat ons gaan preek, wat die fokus en taak van die “sendingkommissie” gaan wees, en hoe ons as gemeente ons sukses gaan meet.

Die spook loop:
Ons kan net ons kerkraadsagendas en -notules deurkyk om te sien of McGavran se spook nog loop. As hy nog vrees, benoudheid en werksdruk veroorsaak by die leiers van die gemeente, wil  die Drie-enige God weer hoop en bevryding bring deur sy Koninkryk te laat deurbreek waar mense die omvattende goeie nuus van verlossing hoor.

Christo R. Benadé

Leraar: Suid Afrikaanse Gemeente Londen