Om te fokus op wat God nou doen!

Written by Frederick on . Posted in Gestuurdheid

Leiers wat kan fokus op wat God nou doen: die uitdaging van ver-antwoord-elike leierskap

‘n Week gelede het ek een van die mees merkwaardige aande saam met gemeenteleiers beleef. In kort: die proses nou al byna 18 maande aan die gang, die leiers het met toewyding gewerk in die proses maar die vordering was min, meestal omdat hulle onderling goed moes uitsorteer.

Toe ek daar aankom is ek vriendelik ontvang, maar daar was nie groot enoesiasme en energie nie. Soos altyd het sommige gewaarsku dat die proses nou iets sal moet produseer, dit gaan nou eenvoudig te lank aan sonder enige resultate, natuurlik met so ‘n skewe kyk na my as fasiliteerder.

Ons begin die naweek met die vraag:  Wat het God gedoen sedert ons laas bymekaar was? In die gesprek  begin die gemoed van die groep te swaai – na 20min in die gesprek sê iemand – die swaai het met ons gebeur, ons het dit net nie opgemerk nie! Die res van die naweek het ons binne hierdie bewussyn deurgebring – God is besig met ons en ons het probeer reageer – of antwoord op wat Hy aan die doen is. Ek het hieroor in Luisterryke vergaderings (BM 2007) iets geskryf en ek het weer gaan kyk of dit na verlede naweek nog sin maak – wel, so ietwat, behalwe dat ek nou nie net teoreties daaror skryf nie maar vanuit my ervaring met hierdie groep leiers.

Om te fokus op wat God nou doen begin by wat H Richard Niebuhr noem ‘n ver-antwoord-delike lewe. Hy onderskei tussen 1) gehoorsaam te wees aan wette, 2) ‘n doelgerigte lewe en 3) ‘n verantwoordelike lewe in The Responsible Self, pp47-68. Ek som dit kortliks op:

  • Vir baie gemeenteleiers is leierskap die nakom van wette of reëls, want hulle wil graag hê die gemeente moet gehoorsaam wees aan die Here se wil.  Op die oog af klink dit reg, maar as ‘n mens mooi daaroor nadink is daar baie verkeerd met so ‘n benadering. Die gevaar is dat die reëls of wette God se lewende teenwoordigheid vervang.  Wanneer reëls die vertrekpunt is, word ons rigied en meganies- mooi woorde vir geestelik lui- en het dit tot gevolg dat ons nie fokus op wat God nou aan die doen is nie. Ek onthou dat ek jare gelede met Ferdinand Deist ‘n gesprek gehad het oor Jeremia- ek wou ‘n pinkster daaroor hou. Sy samevatting oor Jeremia was min of meer: As jy met die lewende God wil saamleef is jy in vir groot verassings. Reels hou nie van verassings nie.
  • ‘n Meer gewilde motief die afgelope aantal dekades is om doelgerig te wees. Met die vertrekpunt werk dit meestal so: Ons bepaal wat God se doel is, en poog dan om so effektief as moontlik hierdie doel van God na te strewe. die veronderstelling is dat ons mos weet dat Hy het ‘n plan het(Jer 29:11 of Lukas 10:1) en dat ons hierdie plan van Hom so suksesvol en effektief as moontlik moet uitvoer. Hierdie soort denke pas netjies in by hoe ons besighede bestuur en die algemene lewensgevoel van mense wat sukses en doelgerigtheid aanhang as die ideaal in die lewe. Ons is dan geneig om al die klem te laat val op die aktiwiteit en besigheid van die gemeente en kan in die proses met baie goeie bedoelings voeling met God verloor. Die doel word dan Gód in die gemeente! Die probleem hiermee is dat ons soos die dissipels en die eerste gemeentes nie so maklik ‘n greep ontwikkel op God se plan nie, en baie maklik ons planne met dié van God kan verwar. Hierdie is byna ‘n naïewe positiewe ingesteldheid op die lewe wat so maklik vir die versoeking van, groter is beter, kan val.
  • Niebuhr dink ons moet eerder ‘n lewensstyl van ver-antwoord-elikheid navolg as leiers in die gemeente. Ons lewe is ‘n antwoord op God se aksie. Ons wag op Hom en ontvang dan van Hom as die bron van liefde en genade koers en rigting vir die pad vorentoe.  Die eerste vraag is daarom nie wat ons moet doen nie, maar wat God doen en dán, hoe kan ons daarop antwoord.
Matteus 6:33: “Gee jou volle aandag aan wat God nou besig is om te doen …” (Vertaling van The Message).

Nou dit is hierdie 3de benadering wat ons Vrydag-aand be-oefen het- en ons gehelp het om te verstaan, God het die swaai reeds gebring, ons moet dit net ontvang uit sy hand en met ons lewens daarom antwoord.  Ek dink die hoe hiervan werk min of meer so:

Hoe ons fokus op wat God nou doen?

1.      Leiers wat fokus op  die  moontlikhede, die kairos, wat God in ons tyd saam vir ons oopgemaak het. Die klem behoort hier te val op die nóú – in hiérdie konteks.  Ek onthou ‘n gesprek so tien jaar gelede waar ‘n kollega gevra het ons moet almal nadink oor die rol wat ons speel om versoening in die dorp te bevorder. ‘n Uur later was ons nog steeds besig om te definieer wat ons presies onder versoening verstaan-sic! Daar is tye wat die Here vir ons ‘n geleentheid oopbreek, waar ons eenvoudig moet reageer met ver-antwoord-elike lewens wat bereid dis om die geleentheid wat God nou vir ons gee te benut. Tye waarin ons gehoorsaamheid van ons vra om risiko’s te loop sonder dat ons enige waarborge het. Ek sou se dit is die ingesteldheid van mense wat verwag dat die Gees ons elke dag lei. Omdat die Gees deur die Woord lei- is my ervaring dat ons hierdie kairos-oomblikke beter raaksien as ons Wandel in die Woord.

2.      Leiers wat  bewus is van die bewegings van die Gees

Daar is twee bewegings van die gees: na God toe en weg van God af. Altwee bewegings kan deur God gebruik word. In bewegings na God toe, wees bly en dankbaar, doen langtermyn beplanning en begin nuwe bedieninge as God jou in daardie rigting roep.

John Ackerman

Die verhaal van Jona help ons om te verstaan wat met “bewegings nader aan God en verder van God af” bedoel word. Die wonder van Jona se verhaal is dat God met Jona besig was terwyl hy weggevlug het van die roeping van die Here én toe hy gehoorsaam was daarin om die oordeelsboodskap aan Ninevé oor te dra.  Die Here het as’t ware sy ongehoorsaamheid ingesluit in sy plan om Jona uiteindelik in Ninevé te kry. En in terme van die Luister seisone en luistersiklus (stasie 5), is dit interessant om te let daarop dat dit die “buitestaanders” op die skip was, wat hom gehelp het om God se stem weer te hoor (Jona 1:8 vv).

Dis daarom baie belangrik dat ons die storie van ons konteks getrou en vertel en diep luister na mekaar. Só begin die prentjie duideliker word van wat God besig is om te doen met ons lewens, en kan ons met groter ywer daarmee  saamwerk.

n bewegings wat ons ervaar “weg van God af” is, moet ons nie moedeloos word nie, maar onthou, God is besig om dinge te verander. Daar is tye wat ons dapper genoeg sal moet wees om te sê dat die Here ‘n nuwe weg met ons wil inslaan en dat ons nie te gou met aksiebeplanning kan voortgaan nie, omdat ons doodgewoon nie weet nie en eers weer en weer wil luister. Byna soos mense wat eers ‘n nuwe taal moet aanleer, moet ons aangaan met die proses van luister. Soos wat die Gees Christus eers in die woestyn gestuur het, mag ‘n ver-antwoord-elike lewe soms wees om eers ‘n “sabbat” of ‘n tyd van rus en besinning aan te kondig.

Dit vra ‘n profetiese ingesteldheid om te erken dat die Here ‘n nuwe koers met ons wil inslaan. Dit is hoekom dit so belangrik is om te fokus op wat God nou doen. Nie alles wat ons in die naam van die Here doen is sy wil nie.  Nie elke keer wat ons bymekaar om die wil van die Here te onderskei ontstaan daar ‘n nuwe insig nie. Daar is kere wat die Gees ons terughou van aksie, wat ons moet wag, wat ons moet omdraai, wat ons ons foute moet erken. Dit is vir ons met ‘n westerse ingesteldheid wat onmiddellike resultate soek, baie moeilik om halt te roep en te wag op die Here.

3.      Leiers wat leer om te fokus.

Dit is bekend dat gemeentes ly aan wat in die organisasie-teorie bekend staan aan “mission drift”.  Daar is soveel goeie dinge om te doen dat ons energie versprei word tussen ‘n duisend en een dinge. Dit maak ons te besig en op die ou end moeg.  “Mission drift” is dodelik, want as ‘n gemeente daaraan lei verloor sy haar passie om net een Here te dien. “The main thing is to keep the main thing the main thing.” My ervaring is- en dit is die naweek bevestig- wanneer ons fokus op wat God nou doen en dan daarop reageer word dinge helder en kom die fokus. Nie die soort fokus wat gebore is uit strategiese beplanning of die kompromie van ‘n kommissie nie, nee die fokus van die eenvoud van die evangelie.

Die Gees bou brue- kom wat wil!

Written by Besoeker on . Posted in Gestuurdheid

Hoe kry ons brue gebou na die gemeenskap om ons, hoor ek baie gemeenteleiers vra die afgelope tyd?  Baie gemeenteleiers weet dat ons gemeentes amperse ghetto gemeenskappe geword het , waar nog net die ingewydes tuis voel- met groot dele van ons gemeenskap- oud en jonk het ons ons vermoe verloor om gemeenskap te bou.

Die Christendom erfenis wat ons het maak die kerk en gemeente selfgerig- ons vind ons bestaan in onsself- dit sit baie dieper in ons DNA as wat meeste van ons wil toegee. My ervaring is byna dat hoe meer geleerd die predikant en die gemeenteleiers hoe dieper is hulle geskool in die soort denke.

Aan die ander kant glo ek dat die  Gees gemeenskap bou oor grense, glo ek dat die Gees die hele tyd besig om gemeeskap te stig oor grense heen.

Dit is nie altyd so maklik om hierdie twee realiteite by mekaar te bring nie.  In Namibie het ek hierdie onverwagse verhaal raakgeloop. ‘n Leraar van ‘n gemeente wat in ‘n eerlike worsteling is om los te kom van tradisionalisme, maar wat nie aldag slaag daarin nie- twee tree vorentoe en dan weer drie terug soos met baie van ons- raak betrokke by ‘n gemeenskapsentrum.  Hulle vra hom om betrokke te raak by dagsorgsentrums, en spesifiek by die opbou en instandhouding van die sentrums se infrastruktuur. Ek het self van hulle besoek- in baie gevalle niks meer as ‘n kaal stuk grind met ‘nplat sinkplaat dak en een of ander soort mure nie.

Aangesien hy ‘n praktiese mense is, is hy van baie waarde ir die skole en word gou ‘n vertroueling vir van die leiers en personeel.  Hy maak toilette reg, ry bou materiaal aan en so leer hy ook die kinders ken, word lief vir hulle, spandeer tyd saam met die presoneel en die kinders, dit word ‘n passie- ‘n nuutgevonde passie vir ‘n leraar aan die verkeerde kant van 50.

Hier raak die detail van die verhaal ‘n bietjie verlore- maar om ‘n lang storie kort te maak, is hy onlangs gevra om president te word van een van die gemeenskap se sokker klubs! ‘n Middeljare wit predikant van die NG kerk, president van ‘n sokerklub in Katatura- Windhoek se swart woonbuurt.

Daar is verskillende manier om na hierdie verhaal te kyk- een daarvan sou wees dat ‘n mens wonder wat die werklike motivering van die klub is- sien hulle nie maar net dat hulle deur hom vinnige toegang tot hulpbronne kan kry wat hulle voorheen nie beskore was nie?

of… se nou maar dit is die manier waarop die Gees God se nuwe wereld bou, deur ‘n middeljarige wit man te gebruik om ‘n brug te raak tussen twee gemeenskappe wat mekaar eintlik nog nie ken nie.

Ek kies vir die hermeunetiek van die Gees, al kan die eerste en baie ander opsies ook waar wees.Want sien ek is besig om te leer dat die Gees nie gebind kan word nie, nie deur die geskiedenis van Apartheid, Vryheidsoorloe, Kolonialisering of inge-etste vooroordele tussen etniese groepe nie- dit wil selfs vir my voorkom dat ‘n mens ientlik moet verwag dat die Gees teen die reels van die lewe, brue van vertroue tussen mense bou.

Die verhaal het my aan die dink gesit oor myself en die moontlikhede dat ek ook ‘n brug kan bou/ kan wees- die korrekte akademiese taal is- bou aan sosiale kapitaal. Oor die moontlikhede wat bestaan by elke gemeent wat ek besoek- hoe konserwatief of in hulle self gekeer ookal. Want sien dit is in en deur mense wat Gees werk en aanhou werk om skeidings af te breek.die bou van die brue, het meer met die Gees te make as met wie ons is en wat ons geskiedenis is.

Se nou maar net, van die predikant se gemeentelede raak geinspireerd deur wt hy doen, en begin saam met hom deel te word van die brug tussen die geskeide gemeenskappe, se nou mar hulle begin ook soos hy die mense raak te sien, lief te raak vir hulle. se nou maar hulle kinders begin saam sokker speel, se nou maar…

Ek het die kollega onlangs by ‘n kursus ontmoet en later weer vlugtig in Windhoek- daar is ‘n vonkel in sy oe, ‘n stille selfversekerdheid van iemand wat weet dat hy besig is om iets baie betekenisvol te doen.

Andre, vir wat dit werd mag wees, ek het sovel respek en waardering vir wat jy doen, mag jy geseend wees, en mag jou span wen!

Oppad terug Windhoek toe stop ons by ‘n dorp vir koffie, in die hoostraat is daar ‘n mooi kerk wat ek afneem- ek sien later eers toe ek na die foto kyk dat daar ge-elektrifiseerde heinings om die kerk gespan is! Gelukkig onthou ek dat ons op Otjiwarongo, ‘n leraaar ontmoet het van ‘n klein dorpie in die Noorde van Namibie wat ‘n passie het om ‘n multi-kulturele bediening te vestig in die gemeente. Dit is die prentjie waarme ek nou gaan slaap.

Die kerk is HIV positief

Written by Besoeker on . Posted in Gestuurdheid

Julle weet nou al teen hierdie tyd dat ek in Lusaka is. Ons is hier vir die byeenkoms van die Mission in Western and African cultures, ‘n projek waarvan ek nou al drie jaar deel is nou vir die eerste keer in Afrika bymekaar kom.

In die Afrika konteks is HIV/vigs en armoede van dié mees vanselfsprekende missionale uitdagings, uitdagings waaraan gemeentes in Canada en Australie, ja en Stellenbosch nie noodwendig dink nie. Om die rede is daar by ons byeenkoms ‘n verskeidenheid van interaksies met mense wat HIV positief is en ook gemeentes wat ‘n bediening het aan HIV positiewe mense.  Dit is nie die eerste keer wat ek luister na die getuienis van mense wat HIV positief is nie, maar hierdie keer het dit my baie diep geraak.

Akim Sakala is ‘n onderwyser wat van in sy 50’er jare, in alle opsigte ‘n waardige man.  Hy vertel van die ontnugtering waardeur hy gegaan het toe hy siek geword het en ontdek het dat hy HIV positief is. Na behandeling het hy sodanig herstel dat hy  kon voortgaan met sy werk as onderwyser in die skool. Hy is deel van ‘n inisiatief Circles of hope, ‘n ondersteuningsprogram aan HIV positiewe mense van die Zambiese Raad van Kerke onder leiding van dr Japhet Ndlovu. As deel van die program het Akim op nasionale televisie deel geneem aan ‘n program oor HIV/vigs.  Die kinders by die skool het hom op TV gesien en hy het die vrymoedigheid geneem om in die saalbyeenkoms van die skool oor sy positiewe status te praat en stigmatisering so te probeer afbreek. Circles of hope is so suksesvol dat die persentasie van HIV positiewe mense dramaties afgekom het in Zambië.

Ester is op die ouderdom van 14 gedwing om te trou en het later weggeloop van die man wat sy nie liefhet nie. Ook sy sou later na ‘n lang siekbed ontdek dat sy HIV/positief is.  Gertrude is HIV positief en het vier kinders aan die dood afgestaan, voordat sy verstaan het wat aangaan.  Terwyl hulle praat en later toe ons die Garden gemeente van die ZRC (Zambian Reformed Chuch) in ‘n slum area van Lusaka besoek,  bly ek dink aan die publieke getuienis van die kerk. HIV positiewe mense in Zambië, het ek ervaar is nie met bravado besig om te protesteer nie, aan die ander kant kruip hulle ook nie weg nie maar lewer hulle ‘n vasberade getuienis as kwesbares. Van die gemeentes wat ons besoek het ‘n hoederboerdery begin om hulle Circles of hope program mee te finansier!

Dit is veral die verhale van die vroue wat my baie diep geraak het.  In ‘n samelewing waarin hulle byna geen regte het nie, en dikwels gedwing word in ‘n huwelik teen hulle wil, of in ‘n samelewing waar gedwonge seks aanvaarbaar is, kan  ’n mense hulle  nie anders beskryf as kwesbare mense nie.Dit is juis vanuit hierdie kwesbaarheid dat hulle publieke getuienis my so aanspreek.

Ek kon nie anders dink as aan die 70 in Lukas 10 wat gestuur word soos lammers tussen wolwe in nie.  Hulle getuienis  verbeeld hierdie kwesbare gestuurheid.  Dit is die teenpool van die Christendom model waar die kerk vanuit ‘n (geinstitusionaliseerde) mags-posisie mense oortuig (lees dwing) tot deelname. Hoeveel tyd en geld spandeer ons nie steeds aan hierdie vorme van openbare getuienis om die Christendom te verdedig in die samelewing nie. Christen vroue in Afrika wat in die slums van die stede woon en HIV positief is, is in alle opsigte kwesbaar. So ook ‘n onderwyser wat voor die skool opstaan en openlik praat oor sy HIV status en hoe geloof hom hierdeur dra. Hierdie kwesbare getuienis het veel meer integriteit as baie van ons uitreik- en evangelisasie-programme.  Ons word gestuur as lammers nie as leeus nie.

Ester sluit haar getuienis af deur te sê, soos wat sy dit verstaan is die kerk in Zambië HIV positief! Kwesbaar, maar vasberade openbare getuienis. Terwyl ons deur die slums van Garden ry, die mees ondenkbare onmenslike situasie wat vanuit my wêreld geen hoop hoegenaamd inhou nie, dink ek aan wat Brueggemann se sy boekie: Hope in History skryf. Die hoop van die evangelie, skryf hy, sal op die ashope van die wêreld gevind sal word.

Toe Gertrude haar huis vir ons wys, se sy, sy sal verstaan as ons nie wil ingaan nie, want hulle is maar arm mense, maar as ons wil is ons baie welkom om in te kom. Ons gaan een-een in want die huis is een klein kamertjie.

Wat kan ons by Afrika leer oor tyd?

Written by Besoeker on . Posted in Gestuurdheid

Ek gaan in die volgende paar bydraes in Padlangs met gemeentes opmerkings maak van my ervarings op die pad van Windhoek na Lusaka, die gemeentes wat ons langs die pad besoek en die konferensie oor Missionale teologie wat ek hier bywoon.

Ek sit in die raadsaal van die Justo Mwale Teologiese Kweekskool aan die oostekant van Lusaka waar die “Great Eastern Highway” begin  en kyk by die deur uit- die eenvoudige ingang van Justo Mwale het ‘n prominente wit kruis op die dak wat af-ets teen die blou Afrika lug. Geen groteske ingang met ‘n fresko, of ‘n toring met ‘n klok of ‘n horlosie nie, net ‘n eenvoudige wit kruis, jy kan dit nie mis nie.

Dit was vier aande gelede wat ons in Grootfontein by Dirk en Lynne geslaap het, wat ek die eerste keer gewonder het oor hoekom ons horlosies in ons kerktorings het? Grootfontein se NG Kerk het ‘n pragtige verligte horlosie in die toring, wat optyd is moet ek se. Ja, ek weet dit was ‘n praktiese reeling sodat almal in die dorp wat nie horlosies gehad het nie hulle kon orienteer aan die horlosie in die kerktoring, maar verklap dit nie veel meer van die inpak van die mordernisiese westerse denkpatrone as wat ons sou dink nie. Ons kon gekies het om ander simbole daar te plaas soos wat ek sien in Namibie en Zambie.

‘n Paar weke gelede verduidelik ‘n predikant in Namibie oor die verskil tussen westerlinge en Afrika-mense se  verstaan van tyd.  ‘n Evangelis het hom geleer, Westerlinge begin op die regte tyd, Afrika mense begin as die tyd reg is!   Ek herkou nou al twe weke hieraan.

Horlosies en kalenders help ons nie om te verstaan wanneer die tyd reg is nie. Ons kan optyd wees, en tog die tyd heeltemal verkeerd lees.  Hoeveel besluite neem ons nie omdat dit vanaand op die agenda staan en ons dit moet afhandel nie. Optyd, netjies, gedokumenteer maar in terme van die bewegings van die Gees, in terme van God se plan, misplaas, ongevraag en belemmerend.  Wanneer ‘n gemeente oortuig raak van die Gees se werk in hulle gemeente, kom dit gewoonlik na ‘n tyd van wag, afsonder, silte, nie-weet-nie, in sulke tye moet leiers hulle daarvan weerhou om op die horlosie van die kerktoring te kyk oor hoe laat dit is, en in geloof bly wag op God, op die beweging van die Gees.

Net voor ons uit Grootfontein wegry, neem ek ‘n foto van die ou Anglikaanse kerkie wat nou ‘n gewilde koffieshop is, op die foto teen die spitspunt van die kerkdak is nie ‘n horlosie nie, maar ‘n kruisie en op die kruise blink die son soos ‘n Adventster- dalk is dit  my teken vir die reis deur Afrika- die tyd was reg- al wou Jurgens al lankal gery het want die Poppa Valle le ver en die Caprivi is wyd!

Toe ons gistermiddag Lusaka binnery is dit Vrydagmiddag spitsverkeer, almal is haastig die paaie is vol die die verkeer vorder stadig.  Ons is moeg na ‘n 6uur rit van Livingston met die goorste paaie wat jy jou kan indink. Dit val my op dat in die gedrang daar mense rustig langs die pad sit en kyk na die dolle gejaag. Oenskynlik het hulle die tyd van die wereld, niks jaag hulle nie. Ek beny hulle, verwonder my aan hulle en weet ek het nie “clue” hoe om so te leef nie, maar dat ek dit dringend nodig het, anders gaan ek God al hoe minder raaksien in my lewe.

Horlosies gaan ons nie meer tyd gee nie, trouens hulle soort tyd loop die hele tyd uit en word minder en minder. Wat sou dit beteken om in Christus te leef, die Een wat gekom het toe die tyd vol geword het?