Predikante is verantwoordelik vir die geestelike lewe van lidmate?

Written by Besoeker on . Posted in Leierskap

Ek het die afgelope twee weke twee keer kursusse gehad oor sisteemdenke en gemeente-leierskap.  Daar was verskeie AHA oomblikke, soos wat dit gaan as ‘n mens ‘n slag dieper dink oor die sisteem waarin jy funksioneer.  Dit is veral as ons begin dink oor die sg “mental model” in die sisteem, dat jy uitgedaag word om werklik jou diepste voorveronderstellings op die tafel te sit en te bevraagteken. Die volgende defenisie van “mental models” werk vir my:

Mental models are deeply held internal images of how the world works, images that limit us to familiar ways of thinking and acting. Very often, we are not consciously aware of our mental models or the effects they have on our behavior.”
Kom ek val sommer met die deur in die huis- Ek dink ons predikante sit met ‘n “mental model” wat so klink: Predikante is verantwoordelik vir die geestelike lewe van lidmate. Dink so ‘n bietjie hieroor.  Hy le mi baie diep in ons sisteem, so diep dat ons dalk gaan sukkel om by hom uit te kom. Dit is natuurlik nie net predikante wat so dink nie, maar ook lidmate, en mense wat predikante oplei, en DVK’s en kerkrade en, en , en dalk jy ook wanr ek weet ek “default” ook maklik daarheen.
Kom ons haal dit uit en kyk daarna.  Indien dit waar is dat predikante verantwoordelik is vir lidmate se geestelike lewe, sal ons op die langtermyl lidmate he wat afhanklik is van predikante, lidmate wat voel hulle weet te min die van die Bybel om daaroor te kan praat en gemeentes wat uiteindelik gemaklik is dat die dominee hulle geestelik bedien en gelukkig hou.  Ek sou kon aangaan om ‘n kerklike lewe te beskryf waar die predikant die bediening “doen” en lidmate ontvangers is van sy geestelike “input” in hulle lewe.
Laat ek liewer ‘n storie vertel:  Ek was kort in die bediening in Somderset-Oos toe ek vir ‘n baie gewaardeerde oudeling vra om ‘n wyk se byeenkoms te lei. “Ek sien nie kans nie “, was sy antwoord, “want ek weet te min van die Bybel om ‘n groep daaroor te kan lei”. In ons gesprek hieroor vra ek hom hoeveel keer hy al in sy lewe in die kerk was- ons kom by ‘n getal van 1600 keer- wat hy preke gehoor het oor tekste in die Bybel! Daar is geen ander onderwerp waaroor hy soveel “lesings” gehoor het as oor die Bybel nie, en tog voel hy hy weet te min.  Maak nie ‘n fout nie, hy sal vrymoedig wees om oor ander onderwerpe maklik ‘n gesprek te lei.  Die vraag is waarom hy in sy geestelike lewe nie die vrymoedigheid het nie- Kom ek waag ‘n antwoord. Nie omdat hy nie wil nie, nie toegewyd genoeg is nie, nie omdat hy lui is nie, nie omdat hy nie….
maar omdat sy dominees gedink het, ons is verantwoordelik vir sy geestelike lewe- daarom het ons ‘n sisteem geskep waarin hy geestelike afhanklik gehou is van predikante.
In kort: predikante het met al hulle goeie bedoelings in sy pad gestaan om geestelik te groei
Kom ons ons draai dit om:  Wat sou gebeur indien hy vir sy volwasse lewe predikante gehad wat se, my verantwoordelikheid is om die gawes toe te rus ter wille van die opbou van die gemeente. (Ef 4) Se nou maar elke keer wat die ouderling in die kerk was of ‘n byeenkoms bygewoon het was dit die “mental model” Predikante is verantwoordelik om die gawes toe te rus tot opbou van die gemeente.  As die oudeling kom vra dat ek geestelik verantwoordelikheid moet neem vir hom, se ek konstant nee, nie my werk nie, maar as jy wil kan ek jou toerus!
Daar kom tye wat jou “mental model” -dalk goed gewerk het in die verlede maar toksies raak- dit begin jou sisteem vergiftig. Ek dink ek het die afgelope week so een ontdek.  As ons nie ons denkraamwerk verander van predikante-is-verantwoordelik -vir-die-geestelike-lewe- van-lidmate, na iets soos Ef 4 se voorstel van toerusting nie, sal daar van baie van ons drome oor ‘n kerk met volwasse lidmate min terreg kom.  Ons sal praat oor lidmaatbemagtiging, ons sal preek oor die gawes, ons sal mense smeek om wyksbyeenkomste te hou, ons sal hulle later met die Here dreig- maar al die tyd staan ons as predikant vierkantig in die pad van presies daardie dinge- want ons dink dit is ons werk om mense geestelik te versorg.
What mental models served us well in the past but will be toxic to our future if continued?
As ek reg is dat dit ‘n Mental model is, beteken dit dat as ons dit ontdek, ons dalk ‘n verwilderde gevoel sal he van iets soos- maar wat moet ‘n predikant dat doen? het ons nog predikante nodig ens? Moenie bang wees vir daardie gevoel nie- dit is ‘n teken dat daar groei is al is ons doodsbenoud om dit in die oe te kyk en hardop te se.
Mag ek jou vra- wil jy regtig vir die res van jou bediening aangaan om verantwoordelik vir mense se geestelike lewe te wees en hulle so afhanklik hou van jou – of voel jy ook die roeping om hulle vry te laat sodat hulle kan groei en grootword.
Die keuse is relatief eenvoudig…dink ek.

Ek is vasgeloop …

Written by Frederick on . Posted in Leierskap

Vasgeloop – deur Nico Simpson van www.claripics.com

Ek kry gister ‘n oproep van ‘n gemeentedominee uit  die binneland, ons ken mekaar so van sien by kursusse ens. Het jy 5 minute, vra hy- ek weet uit ondervinding dit gaan ‘n halfuur wees.  Ja ek het- se ek en klap die rekenaar toe. Hy val met die deur in die huis: Ek is vasgeloop! In ‘n paar paragrawe som hy die situasie netjies op en vra, van wat hy alles probeer het om dinge in die gemeente te verander, niks daarvan het geweerk nie, en vra toe: Se my wat moet ek in hierdie situasie doen, want ek weet regtig nie?

Ek kry nogal dikwels hierdie soort oproepe, eintlik te veel. Van die meer siniese kollegas sal se I-amgoing-nowhere-slowly.. Ek was self daar in my bediening- in die neentiger jare in Studentekerk was ons vasgeloop, energievlakke was laag- ons het ons bes probeer maar die vasgelooptheid wou maar net nie weggaan nie.  Energie het uit die sisteem geloop soos water wat jy in ‘n gebarste emmer gooi. Mense kyk na jou met die hoop jy het ‘n antwoord, maar jy weet jy het nie, maar durf dit nie se nie. Glo my ek het empatie met mense wat vasgeloop is.

Wat mense nie aldag verstaan nie, is dat gemeenteleiers mense is wat in die publiek werk en elke week met die bediening bediening moet aangaan.  Ons moet leer om voor te gee alles is OK, terwyl niks OK is nie. So waar kry ek as gemeenteleier die tyd om te gaan dink oor my vasgelooptheid, waar is dit veilig om eerlik daaroor te wees?

So wat maak ‘n gemeenteleiers as hy/sy vasgeloop is. Jy begin by die besef dat vasgelooptheid ‘n gawe van die Gees aan jou is. Dit klink teenstrydig, maar vasgelooptheid is ‘n voorreg en gawe as jy bereid is om die geskenkpakkie oop te maak. Ek skiet so uit die heup van wat ek gesien werk het met kollegas

Wat hou ‘n mens op om te doen in ‘n vasgeloopte situasie …

  • Vergeet van afdankings of bedank- dit is in elk geval gewoonlik gebore uit ‘n sondebok perspektief
  • Staak enige vrom van beskuldiging- as jy ‘n dominee is- jou lidmate en leiers en as jy ‘n lidmaat is staak die beskuldiging gemik op die dominee. Dit gaan julle nerens bring nie.
  • Moenie energie mors op nuwe programme of respete nie, dit is nou nie die tyd daarvoor nie.  Die kans is goed dat hierdie laaste effort die spyker in die doodskis kan wees
  • Vermy valse sukses indikatore soos geld in die bank, getal mense in die kerk ens.  Gemeentes wat hierop fokus gaan suksesvol die kreeftegang
  • Hou op om besig te wees.  Die activity trap is een van die gevaarlikste dinge vir mense wat vasgeloop is.  Daar is geen waarde in besig wees as sodanig nie.

Wat kan ‘n mens oorweeg om te doen…

  • ‘n Vasgeloopte situasie is ‘n baie goeie plek om te wees, want dit kan die broeikas wees vir ‘n wonderlike nuwe geboorte, mits jy dit nie ontken nie- dit is die moeilike deel vir sommige van ons- om eerlik te wees met onsself oor waar ons nou is.  Jy is waar jy is en dit is ‘n goeie plek om te wees.
  • Vasgelooptheid kom nie sommer reg nie dit vat tyd- guns jouself die tyd, neem ‘n sabatsverlof- as jy bang is dat dinge dan finaal uit mekaar gaan val, is dit ‘n bevestiging dat jy die verlof moet neem.
  • Begin waarderende ondersoek te doen van wat om jou aan die gebeur is. Daar is altyd ook goeie goed wat gebeur- ons sien dit in vasgeloopte situasies net nie raak nie. Begin om die goeie dinge wat gebeur- meeste daarvan sal dinge wees wat jy self nie gedoen het nie- neer te skryf en met mense te deel.  Maak ‘n punt daarvan om ‘n DRAER VAN HOOP  te wees.
  • Stel jouself bloot aan ander kontekste, besoek ander gemeentes, maak vriende met mense wat nie in die gemeente is nie- walk across the room. In kort jy de-center sodat jy na jou situasie vanuit die oe van die buitestaander kan kyk.
  • Kry ‘n fasiliteerder of mentor wat saam met julle die pad kan loop- bly weg van konsultante- hulle het ‘n sak vol antwoorde wat ander mense uitgedink het en hulle aan jou wil verkoop-dit is nie wat jy nou nodig het nie. jy het ‘n significant other nodig wat kan journey.
  • Neem tyd om die gemeente se storielyn op te teken en spandeer tyd om saam met leiers daaroor na te dink.  Nouwen is reg as hy se ons verhaal is ons mees intieme leermeester- as ons dit verloor is ons werklik verlore. Ontwikkel ore om God se alternatiewe storie in die verhaal te hoor.
  • Identifiseer die struikelblok in jouself- dar is geen waarde daarin om te fokus op die foute van ander nie- en besluit self wat jy daarmee gaan doen. Moeinie iets probeer doen aan die struikelblok waarmee jy die meeste sukkel nie.
  • Spandeer meer as gewoonlik tyd aan afsondering gebed en Wandel in die Woord. As dit kan gaan op ‘n week retreat

… we try to solve difficulties of living and working together in ways (usually the same old ways) that make things worse by creating self-reinforcing vicious circles… Halstead

Ek is baie nuuskierig om te hoor hoe jou lysie lyk!

Hoe gee gemeenteleiers leiding in tye van chaos?

Written by Frederick on . Posted in Leierskap

Die afgelope twee weke was chaos op vele fronte.

  • Die wêreldmarkte het hulle afgeloop in ‘n skuldberg in die VSA, banke is gelikwideer, noodplanne van miljarde dollars is inderhaas ontwerp om te red maar die inpak word wêreldwyd gevoel;
  • Suid-Afrika se president pres Thabo Mbeki is te midde van hoogspanning in die ANC teruggeroep deur sy party en die nuwe “tydelike” president is pres Kgalema Motlanthe. ‘n Hele reeks ministers bedank, permiers word ontslaan of bedank en daar is sprake van ‘n skeuring in die regerende party.
  • Zimbabwe het magsdeling gekry maar dit haak ernstig vas,
  • Prof Piet Strauss se groeteboodskap by die VGK se Algemene Sinode het woede en verontwaardiging ontlok – die moderatuur reageer deur te sê hulle is jammer en te vra vir versoening
  • Die eenheidsproses in die NG-familie knars tot stilstand, vertroue is ernstig geskaad en WARK word gevra om te bemiddel
  • Prof Allan Boesak bedank uit alle leiersposisies in die VGK na afloop van die Gay-debat op die VGK se Algemene Sinode in Hammanskraal.
  • Die koerante kasty die kerke oor hulle onvermoë om te versoen en tot eenheid te kom.
  • Nou het nog nie eers na die chaos in die ekologie, die misdaad, die familie-spanninge, MIV-Vigs … verwys wat ons lewens daagliks chaotiseer nie.
  • Te midde van dit alles gaan gemeentes en predikante voort met hulle eredienste, pastoraat, jeugbediening en uitreike. Ek wonder hoe maak jy met al hierdie chaos? Knyp jy oë toe ignoreer en gaan net aan? Beskuldig jy die leiers, is jy kwaad vir hulle? Word jy ‘n slagoffer van “bose”magte wat die wêreld wil vernietig? Kry jy jouself jammer en besluit die lewe is onregverdig? Of gaan jy in ‘n depressie en kla maar voort met die massa? Voel jy skaam oor ons kerke se onvermoë om hoop te gee en voel jy lus om te sê: Ek-is-nou-wel-deel-van-die-kerk-maar-ek-dink-nie-meer-dat-die-kerk-‘n-boodskap-het-nie.


    Wat ek eintlik wonder oor, is die vraag oor hoe jy oor God dink in sulke tye van chaos?

    Elkeen van die bg strategië is op punte aanloklik, maar ek moet sê op die ou end sien ek nie vir hulle kans nie. Dit is soos Ancy Ammerman op ‘n plek oor nostalgie sê, Nostalgie is vir die oomblik lekker, gee jou ‘n warm gevoel om die hart oor die ou dae, maar in feite is jy besig om jouself kop eerste te begrawe! My aanvoeling is so oor bg reaksies.


    Hoe gee gemeenteleiers in tye van chaos leiding?

    Ek dink dit het alles te make oor hoe ons oor God dink en hoe Hy teenwoordig of afwesig is in die chaos.

    Arnold van Ruler skryf in vyftiger jare, in die dekade van chaos na die Tweede Wêreld oorlog, vir my op ‘n bevrydende manier oor God in die Chaos. God laat nie net chaos toe nie sê hy, maar skep ook chaos! God is nie bang vir chaos nie, Hy is binne-in die chaos. Vergeet daarvan, waarsku hy om die skuld volledig by mense te probeer vind, ja natuurlik is die sondige mens medeskepper van die chaos. Ja die sonde is ‘n belangrike faktor, en so ook die bose, maar op een of ander wyse is dit ingeskakel in ‘n groter werklikheid en dit is God se teenwoordigheid binne-in die pyn en verwarring van die chaos. Natuurlik gaan uit bokant ons begrip en is dit dikwels veel makliker om maar terug te val in ‘n swart-wit teologie wat ‘n duiwel soek om al die blaam op te plaas.


    Gee ons leiding met hierdie swart-wit teologie verval ons in liefdeloosheid, want ons stel onsself buite die chaos, deur ander te blameer. Die teenoorgestelde kan gebeur as ons saam met Van Ruler teologies dapper raak en God probeer raaksien in die chaos- om Van Ruler aan te haal – liefde hou ons in de chaos vast, want as God ook in die chaos is verlam die chaos nie die liefde nie, maar aktiveer dit liefde. Hoeveel het ons nie hiervan gesien in die tyd van die Xenophobia in Suid-Afrika nie. Talle gemeentes het in hierdie tyd van chaos, eenvoudig binne-in daardie chaos getree, hulle kerke oopgemaak, hulle harte oopgemaak en mense net liefgehê. Ek dink dit is mense wat verstaan dat God op een of ander manier in die chaos is en vanuit die chaos met ons praat.

    Hoe sou dit wees as die groeteboodskap van die moderator sou begin met: Broers en susters dit is moeilike tye, maar God is ook hierin saam met ons, en daarom kan ons mekaar te midde van alles liefhê. Broers en susters ek wil maar eintlik net een ding sê, Ek is lief vir julle. Hoe sal die partypolitiek anders lyk as christene in daardie sisteme onthou dat elke mense, ook die leier wat ons afsit, na die beeld van God gemaak is. Hoe sou dit wees as die leiers in Zimbabwe onderhandel met die wete God is in die chaos van Zimbabwe teenwoordig en hierdie chaos, hoe omvangryk ookal, kan nie die liefde wat die Gees in ons harte uitstort verlam nie, want dit kom van God af.

    Hoe sou dit wees as jy hierdie week as gemeenteleier onthou: God is in alles wat met ons gebeur, reageer dus op alles wat met jou gebeur asof God daarin is.

    Richard Niebuhr

    Wanneer leiers goeie nuus nie meer kan raaksien nie

    Written by Frederick on . Posted in Leierskap

    Die afgelope 2 weke het ek redelik intensief met 4 gemeentes se leierskap saamgewerk. Van die gemeentes het ek eintlik maar hierdie week ontmoet terwyl ander weer meer as ‘n jaar saam met my in proses is. Hulle is uiteenlopend in byna alle opsigte, maar daar is ‘n paar dinge wat my opgeval het wat ooreenkom.  Voor ek die storie vertel, dink ek terug aan ‘n proses wat ek saam met ‘n taakspan gehad het.  Ons moes in die ‘n sinodale sisteem adviseer oor wat tans in die kerk aan die gebeur is- ek dink dit was so 3 jaar gelede.  Ons het ‘n vriend genooi wat sisteemdenke kan toepas om saam met ons te dink oor wat die dinamika is wat aan die ontvou is.

    Om ‘n lang storie kort te maak is ons gevolgtrekking dat daar herstel by gemeentes te bespeur is- baie vroee tekens maar tog wel duidelik waarneembar, en dat die vir die leierskap belangrik is om dit raak te sien en dit in der waarheid van die Here te ontvang.   Aan die ander kant was ons besorg dat die leierskap dit nie gaan raaksien omdat hulle te probleem ge-orienteerd was. Eintlik was ons besorgheid nog dieper- om dit in sisteemtaal uit te druk, ons was bekommerd dat die leierskap met die “mental model” gewerk het dat die NG Kerk eintlik maar besig is met ‘n uitgerekte begrafnis, soos wat Piet Naude dit op ‘n stadium uitgedruk het.  Ons het gewonder of hulle die “goeie nuus” gaan glo, of hulle die verassing daarvan gaan omhels veral omdat hulle dit nie self bewerk en verwag het nie.

    Ons vrese is bewaarheid- ek kan nog my verbasing en skok onthou toe een na die ander van die leiers ons analise uitmekaar trek met ‘n nog groter “dooms day” storie oor wat aan die gebeur is in die kerk- nou dit was nie almal nie, maar wel is ons analise so stilletjies van die tafel gehaal en die vergadering het hulle weer bepaal by die agenda van probleemoplossing. Die goeie nuus was nie ontvanklik nie, die probleme moes aangespreek word. Wanneer gaan ons van hierdie onsinnigheid verlos word?

    Om terug te kom by die afgelope twee weke se ervarings met die gemeentes- daar is duidelike herstel in almal te bespeur, sommige werklik verstommend ander aan die begin van die pad. Met almal gaan dit eintlik beter as ‘n paar jaar gelede, en tog het ons buiten een geval nogal moeite gehad om die leiers te help om dit raak te sien, dit te vier en in dankbaarheid te ontvang. Te midde van die duidelike positiewe energie was meeste van die leiers besig om die stoei met die probleme en het hulle die nuwe lewe eenvoudig misgekyk.

    Met die terugry praat ek en my mede-fasiliteerder hieroor- ons verstaan nog nie regtig waarom die leiers ‘n meer negatiewe prentjie oor die gemeente het as wat werklik die geval is nie?  Hoekom kyk ons dit mis? Ek dink Shiela Cussons het verstaan hoekombloeisel-in-begraafplaas.jpg

     

    Wat ruis in die donker flikkerende bome

    In die wind, en glans in die driftige vlae

    Van die reën, roer in die wortel, stoot

    In die sap?- besige Christus,

    Jy.

    Hoe kon ek jou ooit misgekyk het

    Die sin van dié stuwing gemis het

    en so afwesig gestaar het na my?

    Sheila Cussons

    Corpus Christi

    Later die week bel ek ‘n vriend wat predikant in die platteland is en ek noem terloops dat ek herstel en ‘n geestelike ontwaking in gemeentes beleef, oombliklik beaam hy dit, vertel hy dat dit die vervullendeste tyd van sy bediening is en dat hy anders as 5 jaar gelede op geen ander plek wil wees as in die gemeentbediening nie. Ek dink hy verstaan dat die roering en die stuwing van nuwe lewe nie in deur ons brute krag kom nie, maar iets is wat jy in verwondering ontvang en dan as liturg vier aan ‘n feestafel. Projekleiers en voorsitters van finanskommissies en almal van ons wat nog bly glo dat ons die kerk moet red sal dit moeilik verstaan.