Written by webmeester on . Posted in Gemeentes

In 1990 het H.S. Spies navorsing gedoen oor die praktyk en toekoms van die NG kerk in Parow. Sy bevinding was dat die NG kerk in Parow se lidmaattalle teen ʼn baie vinnige tempo daal en dat heelwat van die gemeentes nie finansieël sal oorleef nie. Hy het voorgestel dat daar ʼn paradigma skuif moet kom in die wyse waarop ge-meentes funksioneer in die Ring. Hierdie studie som Spies se studie-bevindinge op en bespreek die reaksie van die geestelike leiers in Parow daarop. Dit vra die vraag waarom die Ring van Parow nie daarin kon slaag om die uitdagings van demogra-fiese veranderinge in Parow aan te spreek oor die periode van twintig jaar nie.

Die Ring van Parow het groot erns gemaak met die bevindinge van Spies se studie en het beplanning gedoen om die uitdaging van demografiese verandering in Parow aan te spreek. Hulle het voorstelle ontwikkel wat daarop neerkom dat die gemeentes in die Parow Ring moet saamsmelt in een groot makro-gemeente. Dit het nooit ge-beur nie en die situasie het bly versleg. Slegs ses gemeentes uit die twaalf wat in 1990 bestaan het, is nog onafhanklik. Ses gemeentes het vanweë finansiële druk met ander gemeentes saamgesmelt in die periode tussen 1990 en 2002. Die omge-wing het demografies baie verander en daar woon meer mense as ooit tevore in Parow, maar dit is nie tradisionele wit, Afrikaans sprekende, NG kerkmense nie.

Die studie bespreek ook die wyer konteks van verandering waarin die gebeure in Parow Ring afspeel, naamlik, globalisasie, post modernisme en post Christendom. Dit toon aan dat die kennis, gedrag en gewoontes wat die leiers in ʼn vorige periode aangeleer het, nie genoegsaam is vir die uitdagings van die veranderinge.

Die studie beskryf twee paradigmaskuiwe wat kan help om ʼn nuwe ekklesiologiese praktyk in Parow te bevorder. Die eerste paradigmaskuif hang saam met nuwe teolo-giese insigte wat die afgelope sestig jaar ontwikkel het rondom die begrip missio Dei. Die tweede paradigmaskuif wat in die studie uitgelig word, het te doen met vaardig-hede van geestelike leiers in die hantering van verandering. Die studie se uitgangs-punt is dat die veld en wêreld waarin geestelike leiers moet optree sodanig verander het, dat daar net een manier is om dit te hanteer en dit is die transformasie van die geestelike leiers se eie voorveronderstellings, kennis, idees en praktyke. Die ontlui-kende leierskapsvaardigheid waardeur ons leer om transformerend aan te pas by die veranderinge deur in pas te kom met missio Dei, is geloofsonderskeiding.

Geestelike leiers moet geloofsonderskeiding as leierskapvaardigheid aanleer en ge-meente-praktyk maak, omdat dit die wyse is waarop die geloofsgemeenskap vanuit luister en doen-spasies, na die wêreld gelei word om daar saam met missio Dei te werk. Dit is in luisterende, gehoorsame doen-spasies, en in groeiende bewussyn van die teenwoordigheid van Triniteit, waar transformasie van die geloofsgemeenskap plaasvind.

Die fenomenologiese beskrywing deur Otto Scharmer van wat hy noem die ontluikende leierskapsvaardigheid van presencing1 help om die proses van geloofsonder-skeiding beter te begryp.

Die studie eindig met drie nuwe hipoteses.

Working through a past of shared pain

Written by webmeester on . Posted in Gemeentes

What my investigation revealed was the experience of the murderous “event” as if it was not real.

Traumatic experience plays a significant role in the development of patterns of violence . The link between a traumatic past and violence has been found in individuals who have been severely abused, as well as in groups that have suffered trauma collectively, such as systematic abuse and humiliation over an extended period.

In times of stress and when confronted with difficult and painful circumstances, severely abused individuals have a tendency to “cut off” the painful experience as a way of protecting the self from confronting the pain.

The tragic and gloomy aspect of these disruptive failures is that a person with a history of trauma may learn to “cut off” painful or stressful experiences by taking it out on another person. It may be repeated in contexts that may be far removed from, or have no relationship with, the original trauma. The opposite of “acting out” trauma would be “working through” trauma, which requires facing the traumatic past and dealing with it, a process at the heart of transformative practices .

Suggesting that people must “forget the past” creates great conceptual mischief.

By understanding the destructive effects of these complex legacies of the past, we can grasp the full complexity of the repetition of the past and its destructive forces in both the violence we witness on our television screens, and the violence we experience directly as its perpetrators or its victims in the home or work environment.

My appeal for recognition of the past is not to kindle old hatred. Rather, it is in order to transform that past (at least to transform its effects). Very few people, if any, in our society were not touched by the violent chaos of the past. There are narratives of trauma and heroism from all sides of our history. Some people were victims, some perpetrators, and others bystanders or beneficiaries of apartheid privilege.

And this is why dialogue about the past continues to be so critical. Facing each other in a spirit of shared pain about the past, confronting the past not in order to set it aside as a condition for moving on into the future, but rather to remember it in order to transcend it. These are precisely the ideas that were embodied in the Truth and Reconciliation Commission.

The TRC framed its process in a way that has left us with great insights; however, we know that the work of reparative healing still has to happen. What is needed is, firstly, a process of transformative dialogue that goes beyond the binaries of victim/ perpetrator. Secondly, such dialogue should lead to true transformation of lives and transcend not only the traumatic past, but also break the cycles of its transgenerational repetition.

Let me elaborate by sharing an example of a project of transformation that is taking place at the 320-year old Solms Delta estate in Franschhoek.

The work that Mark and Karen Solms are doing is remarkable because it is carefully focused on this very issue of engaging with a destructive past in an effort to break cycles of intergenerational trauma.

When they became the owners of the farm, they soon realised that they were inheriting a group of seven families who had lived for many years on the farm – as the farmworkers say, ” sommer van altyd “, which means forever. This reference to “forever” has an uncanniness about it – read as a metaphor, it is a very graphic representation of lives lived in servitude “for ever.” The term evokes a long life of utter servitude, and it conveys a permanent state of brokenness under subjugation.

Mark described his first efforts to engage the families in dialogue about their future, together, on the farm: “I met with each family one at a time, one family at a time around the dining room table, discussing what ideas did they have, what’s their experience and how I could change things, what direction should we go in.”

Mark says his efforts were met with silence, a silence he describes as a “thickness … like walking through treacle”. He considers several reasons for the silence in response to his invitation to dialogue: did they think he was too important, so they dared not speak to him? Or did they think he could not be trusted?

One man called him to request a meeting the following day. The man said: “After we met you yesterday, we said a prayer to thank God for sending us an owner who we don’t have to be scared of.” For me, this captures, in one sentence, layers of painful memories carried over the generations from the years of slavery to post-colonial years and into the present.

The Museum Van de Caab at Solms Delta is an effort to unearth this past, with all its complicated legacies. The importance of representing the stories of the families on the farm validates them and helps them to reconstruct identities that were destroyed by the humiliation of subjugation. Oral history of the families and their ancestral routes revisits the past, honours it, and creates the space for the sharing of new narratives. During the development of the museum project, one of the farmers said: “You see, Professor, my people were here before yours.” What was lost and destroyed is reconstructed and given new dignity. The fact that the farmworkers are today co-owners of Solms Delta is testimony of this new and proud identity.

The Solms Delta project is blazing the trail for new corridors of social and ethical reflection.

Last week, Dr Mampele Ramphele, challenging the mining sector to bring about visible transformation, asked the question: “How do you sleep at night knowing that you have a poverty stricken community where you are making profits?”

This example from Solms Delta illustrates the essence of transformative dialogue, a principled commitment to a communal ethic based on values embodied within a framework of responsibility for the other. Such a framework requires a process of moral imagination, a certain intentional openness to the possibility of reaching out beyond the self and towards the other.

Die groei wat ons nou benodig, is in karakter

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Ons begin praat oor die leraar wat ‘n beroep aanvaar het en na 22 jaar die gemeente verlaat. ‘n Jong onderwyser kry nie woorde nie, haar emosies oorval haar. “Dit is elke keer sleg as iemand weggaan” begin sy, “maar ek sal julle vreeslik mis. Julle was vir ons sulke steunpilare, dankie vir al die gesprekke en gebede en dat ons vriende kon wees”. Stadig maar seker ontvou daar ‘n prentjie van ‘n klein geloofsgemeenskap wat in die allermoeilikste omstandighede voortgaan met  die basiese dinge van ‘n gemeente. Terwyl dinge om hulle uitmekaar val, word die Woord gebring, Bybelstudie gehou, kinders gedoop, gekatkiseer, siekes besoek en begrafnisse gehou. Hulle het nie meer elke Sondag ‘n predikant nie, hy moes jare gelede al ‘n buur gemeente ook bedien, later nog een, die geld het op geraak, maar hulle gaan self voort met die eredienste.  In verhaal op verhaal word die leraar bedank vir sy standvastigheid, sy betroubaarheid sy deursettingsvermoe. “Jy was elke dag dieselfde”, getuig hulle een na die ander. “Dominee jy het waardes geleef van diensbaarheid, waardes wat ‘n mens vandag nie meer kry nie. Dankie daarvoor, se ‘n vrou wat al jare in die gemeente is.

Later vertel die leraar se vrou hoe sy as ‘n stads jonggetroude stadsmens hier kom vestig het,  en hoe die gemeenskap haar oor 22 jaar gevorm het. Sy moes ‘n paar keer van beroep verander (op ‘n stadium het sy die kragmeters gelees!) om die kostes van die kinders op skool te help dra. Daar is nie ‘n sweempie van verwyt in haar stem nie, net dankbaarheid en ja verwondering. Twee van haar kinders is 900km ver op skool, hulle ry meestal met ‘n taxi, vertel sy. Sy word bedank vir die mens wat sy was, vir haar toeganklikheid en geloof. Sy vertel hoe sy vir 10jaar gebid het voor daar uitkoms gekom het.

Die huis is leeg, teen die mure staan die dose opgestapel, die trek kom oor 10dae, maar op die eetkamertafel is die bekers en sertfikate wat hulle jongste seun gekry het by verlede week se prysuitdeling. ‘n Stil getuienis van mense wat oor twee dekades ‘n gemeenskap bedien het wat onder hulle gesterf het sonder om self moed te verloor. Hulle bediening sal nie aangeteken word as ‘n sukses deur die kerkgroeibeweging nie, maar in die lewens van honderde mense het hulle oor meer as 20 jaar  karakter getoon wat die toets van die tyd deurstaan het. Die inpak is onuitwisbaar.

Ek het soveel geleer oor waaroor dit gaan nie die Koninkryk. Oor karakter, oor geloof, oor volharding, die groei wat ons nodig het is ‘n groei in karakter. Herman en Prisilla mag die Here julle wonderlik seen in die nuwe gemeente.

…en eendag as die mynaktiwiteite  weer mag terugkom, sal hulle nie al die geriewe van die stad vind nie, maar hulle sal ‘n geloofsgemeenskap vind met ‘n hart en karakter, met ‘n lewenswandel ooreenkomstig die evangelie. (Fil 1:29)

As ‘n gemeente op reis sou gaan

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Ek dink dit is in ander woorde vir wat ek vanoggend op ‘n baie praktiese vlak gehoor het. Soms is dit nodig dat ons ons gereelde vaste ritmes moet onderbreek want die Here is besig om ons op reis te neem na ‘n nuwe bestemming wat nie vir een van ons bekend is nie.

Vanoggend se ervaring staan in skrille kontras wat ek ‘n aantal jare gelede gehad het toe ek deel was van ‘n kleiner kommissie wat aan ‘n leiersgroep ‘n voorlegging moes maak ook ‘n moontlike pad vorentoe. Ons het ‘n paar bakens aangewys, maar klem daarop gele dat die uitkoms nie in ons hande is nie maar dat ons die Here daarvoor moet vertrou. Dat ons op reis moes gaan en die Here vertrou vir die uitkoms. Ons sou soos Guder kon se, kom ons gaan op reis en ons maak ons gereed vir die “in-breaking reign of God”. Een van die kommissielede verduidelik dat dit byna is soos om te vlieg in ‘n vliegtuig en dit te her-bou terwyl ons in die lug is! Die reaksie was ‘n geskokte stilte. Een van die senior lede van die vergadering het later gevra: Bedoel julle dat ons op iets moet besluit waarvan ons nie weet waarheen dit sal lei nie. Presies het ons entoesiasties verduidelik. Dit is toe dat die leier genoeg gehad het en met beslilstheid gese het dat ons hom moet verskoon maar hy sal nooit kan ja se vir iets warvan hy nie weet waarheen dit sal lei nie. Nodeloos om te se ons voorlegging is nie goedgekeur nie.

Toe ons uitstap was my moedelose gevoel dat ek in ‘n kerklike vergadering met praktiese ongeloof te make gehad het. Vanoggend het ek by ‘n plattelandse dominee ‘n heel ander ervaring gehad- ‘n gemeente wat bereid is om hulle kalender oop te hou sodat die Here hulle op reis kan neem. Die verskil is nie persoonlikheids tipe of ouderdom nie, die verskil kom in as ons verstaan ons is ‘n “witness” soos Guder dit hierbo beskryf van gebeure, van bewegings wat nie by ons begin het nie, maar wat in-breek in ons werklikheid en ons kom verander. Dit is waarom ons ons netjies kalenders, ek bedoel dit nie net meatfories nie, soms moet opskort. As ons die slawe word van ons kalenders, van dead-lines wat ons van die more tot die aand jaar, hou ons op om getuies te wees en word ons bestuurders van ons eie agendas.

Ek het onlangs ‘n erediens moes lei en het na ‘n “centering prayer” saam met die gemeente as votum, spontaan na die doopvond geloop en mense uitgenooi om na vore te kom indien hulle die behoefte het om bevestiging te ontvang van God se verbond met hulle. Ek maak dan met die water uit die doopvond ‘n kruis op hulle handpalms. Ek verwag een of twee, dalk niemand… veertig minute later is ek steeds besig soos die mense na vore stroom- baie van hulle se tussen trane deur, nou weet ek hoekom ek vanoggend hier moes wees. Ons is die oggend op reis geneem deur die Gees, onverwags maar wonderlik. In die konsistorie na die tyd, kyk die kerkraad mekaar stomgeslaan aan- onshet nie gedink dit kan in ons gemeente gebeur nie. Die Koninkryk het onverwags ingebreek. Se nou maar ek het net voortgestorm met die liturgie, het ons almal die seen daarvan gemis.

Dinge mag meer deurmekaar wees, ons gemeentes het minder mense, maar stadig maar seker is meer en meer gemeentes besig om hulle hande oop te maak en toe te laat dat die Here hulle op reis neem sodat hulle gereed kan wees om deel te neem wanneer die Koninkryk en die heerskappy van Christus deurbreek. Laat ons daaroor bly en dankbaar wees en nie ophou om getuies te wees van die inbrake van God in ons gemeentes nie!

Die reis na binne

Written by Frederick on . Posted in Transformasie

Hy vertel oa in die berig oor ‘n gesprek by die Helde-akker in Windhoek met  Ben Khadila ‘n oud Swapo-vegter en vandag komm. Ben Khadila, bevelvoerder van die Namibiese spesiale magte: Ek en Ben Khadila het eenkant gepraat oor sy lang jare in die bos as ’n Swapo-vegter. Ben het geamuseerd om hom rondgekyk en met ’n effense glimlag gesê: “Daar is geen oorwinnaars hier vanaand nie. Vrede is die enigste oorwinnaar.”

Dit is nie moeilik om uit die berig agter te kom dat die “reis” werklik helend van aard is vir soldate wat wil vrede maak met hulle geweldadige verlede en sekerlik ook met die vrae oor die regverdigheid van die oorlog wat so baie van ons lewens op soveel verskillende maniere geraak het.

My vraag is nie in die eerste plek oor die spesifieke doel van die projek nie, maar het te make met die bereidheid van oud-soldate om die reis na binne te onderneem. In dieselfde uitgawe van Rapport word vertel van die NG Kerk wat jaarliks 10588 lidamte verloor! ( http://www.rapport.co.za/Suid-Afrika/Nuus/NG-Kerk-verloor-10-588-in-n-jaar-20101106 ) Ons kan ‘n ander dag oor hierdie statistiek praat. Agter die statistiek is daar mense se verhale baie ook van pyn en verlies. Predikante wat hulle werk verloor, geboue wat verkoop word, lidmate wat die kerk waarin hulle grootgeword het verlaat. Soos in die geval van die oud-soldate is hier ook verhale wat roep om genesing, wat vra na ‘n reis na binne.

By beide die berigte is daar stringe komentare binne enkele ure gepubliseer. Dit is ontstellend om dit te lees omdat meeste daarvan getuig van woede, telleurstelling, verwyte en is sommer net gewoon beledigend. Die kommentaar is meestal van mense wat ander mense en instellings verwyt vir wat hulle verkeerd gedoen het in die verlede. Die NG Kerk word met vennyn beskuldig van allerlei politieke en geestelike en teologiese dwalinge en sommer net daar afgeskryf. Nogal sleg om dit te lees, maar ek dink meeste van ons sal verstaan dat dit is hoe dit lyk wanneer mense geraak word deur ‘n diep samelewingstransformasie waar die foute van die verlede nie weggesteek kan word nie.

Ek dink die oud-soldate het met iets begin waarby ons almal kan leer. Hulle het nie die vinger na ander gewys nie, maar self op reis gegaan na binne om sin te probeer maak uit die trauma van die verlede.  My indruk is dat hulle dit met deernis doen teenoor almal – in die woorde van oud-soldaat Blackie  “’n Mens besef nou… Elke ou wat jy doodgeskiet het, het ook ’n ma of ’n pa, ’n broer of ’n suster gehad.”  Ook Roland de Vries sê prontuit: “Elke man (later ook vrou) tel.”

Ek kom by baie gemeentes waar daar nog met vrymoedigheid vinger gewys word en ‘n sondebok gesoek word. Hoewel ‘n mens die woede agter die verlies-ervarings van leë kerke en bankrekeinge verstaan, kan ons dit nie daar laat sonder om almal saam die reis na binne te onderneem nie. Ons moet eenvoudig deur die woede en die verwyte kan werk om saam ‘n nuwe toekoms te kan ontvang.

Wat my die meeste verwonder van die oud-soldate is dat hulle verstaan dat dit nie ‘n kopstorie alleen is nie, maar ‘n storie van die hart en die hand. Op hulle reis is daar duidelik ruimte om deur die emosies te praat, maar verder om ook die verlede fisies in die oë te kyk en onder die kremetartboom in Angola te gaan staan en saam die trauma te beleef en daardeur te werk.

Ek hoop ons is in ons gemeentes dapper genoeg om as deel van die krimpende kerk die reis na binne te onderneem om so gereed te raak om ‘n nuwe toekoms te kan ontvang!

Wat is kultuur en wat is Evangelie?

Written by Frederick on . Posted in Gestuurdheid

In ‘n konferensie met die Tumbine sinode in September 2010 het hy die saak so aangepak:.

Ek probeer aan die een kant die opleiding bietjie meer basies te maak ter wille van die mense met wie ons werk. Tweedens probeer ek die opleiding meer laat begin by die plaaslike denksisteem.  Wat die vergelyking met die Materialistiese kultuur betref is dit belangrik, maar omdat dit baie moeilik is om iets daarvan te verstaan en oor te dra en omdat daar so min daarvan werklik oorgedra word, dink ek dat mens die fokus eerder tussen die Bybelse denkpatrone en tradisionele  (Afrika) denkpatrone moet plaas. Daarom die volgende tabel vir fokuspunte (waar transformasie proses volgens my kernsake raak):

Tradisionele (Afrika) denke soos verwoord deur die konferensiegangers

‘n Moontlike Christelike perspektief

Die “kultuur” waarin jou gemeente leef- ek probeer ‘n paar reaksies

Verhoudings is ruiltransaksies. Goed en sleg maak nie saak nie. Daar is nie reg of verkeerd nie. Alle aksies kom iewers uit eie belang.

God is goed en bedoel goed

Verhoudings is goed solank dit in diens van my eie belang is ander verbreek ek dit

God is ver. Stel nie belang in Afrika

God is realiteit en teenwoordig en is in ons.

God is teenwordig in die kerk maar nie waar ek my geld verdien nie- daar geld ander reëls

Mag nie gee, want dan is jy swakker. Beperkte hoeveelheid krag in familie of samelewing.

Enige persoon van buite steel jou krag. Een van die fondasies van “tribalism”. Vergelding NB in herstel van balanse

Liefde as gee. Onbeperktheid van God se krag in mense. Kry deur te gee.

Liefde is ‘n emosie wat ek moet geniet

Stewe om hoofman te wees.

Liefde as identiteit van begeerte om te gemeenskap te dien. Diepste lewens en Kerk visie.

Kompetisie is goed-dit haal die beste uit ons

Eenheid is eenvormigheid

Eenheid in diversiteit

Eenheid is onmoontlik

Swaarkry is bewys van vloek en verwerping

Swaarkry as deel van groeiproses.

Swaarkry is ‘n teken swakheid en moet ten alle koste vermy word

Fatalisme. Tyd as sirkel beweging. Reinkarnasie bestaan.

Lewe gelewe al meer met God se hart, visie, vreugde, hoop, vrede. (hulp en diens aan samelewing).

Strewe na meer en beter asof daar onbeperkte bronne is

Leierskap deur krag en voorsê

Leierskap deur diens

Leierskap deur dominasie

Kerk bepaal koers en almal konformeer tot dieselfde. Gevaarlike plek vir sondaars.

Kerk as liggaam van Christus. Plek wat groei stimuleer dus veilige atmosfeer vir groei. Verstaan groeiprosesse en veilige plek vir sondaar wat wil groei



Alles gebou op wie God werklik is deur Woord en Gees



Nou is die vraag wat is jou gemeente se voorveronderstellings en hoe staan dit haaks op die Evangelie?  Lesslie Newbigin vertel dat hy na 25 jaar se “sendingwerk”  in Indië met sy terugkoms in Engeland agter gekom het dit is moeiliker om in Birmingham oor Christus te praat as in Bombaai! Die gemeenskap wat hom gestuur het om te gaan sendingwerk doen in Indië, het nie alleen die plot van die evangelie verloor nie, maar ook die vermoë, die taal, om oor die Evangelie te praat. Hy gaan selfs verder en sê dat van al die kulture waarmee hy te make gehad het die Westerse kultuur die mees weerstandige kultuur teen die Evangelie is.

Danie maak hier ‘n analise van die verskil tussen die Evangelie en die kultuur veronderstellings van die gemeenskap in Mosambiek wat hy bedien. Wat is die verskil tussen die Evangelie en die gemeente of kultuur  waarin jy leef? ek het ‘n derde kolom bygevoeg om die verskille van die kultuur waain ek leef te kontrastreer met die tradisionele denke in Afrika, maar belangriker hoe dit verskil van die uitgangpunte van die Evangelie soos Danie dit aangedui het.

Nuwe lidmate uit die Garcia-woonstelle

Written by Frederick on . Posted in Gestuurdheid

Danie Mouton skryf op sy Blog www.reisgeselskap.co.za van nuwe lidmate wat by NG Kerk Cambridge, ‘n gemeente in Oos-London aansluit.


Die Garcia sub-ekonomiese munisipale woonstelle is nie die soort plek waar mens graag wil bly nie.  ’n Hele katologus van sosiaal-maatskaplike probleme, soos gesinsgeweld, verslawing, dwelmhandel, kinderverwaarlosing – en meer – kom hier voor.

Die woonstelblok is geleë in die Cambridge woonbuurt, so ‘n kilometer of wat van die kerkgebou van die NG Kerk Cambridge af.

Ds Sas Swart vertel die verhaal hoe die gemeente by hierdie woonstelblok, en spesifiek die kinders betrokke geraak het.  Hulle doen wonderlike werk om te verseker dat die kinders by die skool kom, in die middae geleentheid het om huiswerk te doen (in die kerksaal) en ook die geleentheid kry om Jesus van Nasaret te leer ken en te volg.

Daar is bitter min romanties aan dié werk.  Maar Jesus dring die gemeente, en daar is vrug op die werk. Ek sal vorentoe hieroor ‘n bydrae op die blog publiseer.

Deel van hierdie vrug is die ouers van hierdie kinders wat kerklik ingeskakel raak en op hulle beurt óf leer om die Here te volg, óf weer die geleentheid kry om betekenisvol by deel van ‘n geloofsgemeenskap te word.

Onlangs, in Mei 2010, het vier volwassenes uit hierdie woonstelblok belydenis van geloof in die Cambridge-gemeente afgelê.

Lees gerus die volle artikel hier

Sas Swart vertel in hulle  nuusbrief Skakel, meer oor hoe hulle gemeente geskuif het van ‘n Herder-kuppe gemeente na ‘n gestuurdheid en hoe dit gelei het tot die inskakeling van nuwe lidmate