Jannie Hougaard se foto van Kweekskool deure wat lei na nêrens!

Written by Frederick on . Posted in Transformasie

Agter die Kweekskool - Jannie Hougaard

Jannie skryf die volgende aan die hand van hierdie foto van die kweekskool die volgende per e-pos- op ‘n manier ‘n baie gepaste reaksie op my storie oor Roeping en Leon se reaksie daarop. Die foto het my laat dink aan die veelbesproke brug wat die storm deurstaan het – stewig bly staan- net jammer die rivier se loop het verander en die brug staan nou letterlik in die lug oppad na nerens. Kan dit gebeur met teologiese opleiding wat hoe goed bedoel, tog ook op ‘n dag soos die deure van die kweekskool oopmaak in die lug?

Frederick

Jannie Hougaard
Ekskuus dat ek per e-pos vir jou antwoord.  Ek is maar nog vreemd met die blogtery.  Ek sal later daarop iets skryf.

Ek besef baie dae dat ek maar nog van die ou (Kweek)skool dominees is.  Wat jy geskryf het, het my aan ’n ervaring van my Kweekskooldae laat dink wat my sodanig bygebly het, dat ek onlangs ’n foto daaroor gaan neem het en een van my ryme daarby gepas het.  Terloops, ek onthou ek het op Kweekskool ook ’n soortgelyke foto geneem met nogal Riaan van der Merwe wat agter een van die deure wat so in die lug uitgaan, staan.  (Moet dit weer gaan soek …)

Wanneer leiers goeie nuus nie meer kan raaksien nie

Written by Frederick on . Posted in Leierskap

Die afgelope 2 weke het ek redelik intensief met 4 gemeentes se leierskap saamgewerk. Van die gemeentes het ek eintlik maar hierdie week ontmoet terwyl ander weer meer as ‘n jaar saam met my in proses is. Hulle is uiteenlopend in byna alle opsigte, maar daar is ‘n paar dinge wat my opgeval het wat ooreenkom.  Voor ek die storie vertel, dink ek terug aan ‘n proses wat ek saam met ‘n taakspan gehad het.  Ons moes in die ‘n sinodale sisteem adviseer oor wat tans in die kerk aan die gebeur is- ek dink dit was so 3 jaar gelede.  Ons het ‘n vriend genooi wat sisteemdenke kan toepas om saam met ons te dink oor wat die dinamika is wat aan die ontvou is.

Om ‘n lang storie kort te maak is ons gevolgtrekking dat daar herstel by gemeentes te bespeur is- baie vroee tekens maar tog wel duidelik waarneembar, en dat die vir die leierskap belangrik is om dit raak te sien en dit in der waarheid van die Here te ontvang.   Aan die ander kant was ons besorg dat die leierskap dit nie gaan raaksien omdat hulle te probleem ge-orienteerd was. Eintlik was ons besorgheid nog dieper- om dit in sisteemtaal uit te druk, ons was bekommerd dat die leierskap met die “mental model” gewerk het dat die NG Kerk eintlik maar besig is met ‘n uitgerekte begrafnis, soos wat Piet Naude dit op ‘n stadium uitgedruk het.  Ons het gewonder of hulle die “goeie nuus” gaan glo, of hulle die verassing daarvan gaan omhels veral omdat hulle dit nie self bewerk en verwag het nie.

Ons vrese is bewaarheid- ek kan nog my verbasing en skok onthou toe een na die ander van die leiers ons analise uitmekaar trek met ‘n nog groter “dooms day” storie oor wat aan die gebeur is in die kerk- nou dit was nie almal nie, maar wel is ons analise so stilletjies van die tafel gehaal en die vergadering het hulle weer bepaal by die agenda van probleemoplossing. Die goeie nuus was nie ontvanklik nie, die probleme moes aangespreek word. Wanneer gaan ons van hierdie onsinnigheid verlos word?

Om terug te kom by die afgelope twee weke se ervarings met die gemeentes- daar is duidelike herstel in almal te bespeur, sommige werklik verstommend ander aan die begin van die pad. Met almal gaan dit eintlik beter as ‘n paar jaar gelede, en tog het ons buiten een geval nogal moeite gehad om die leiers te help om dit raak te sien, dit te vier en in dankbaarheid te ontvang. Te midde van die duidelike positiewe energie was meeste van die leiers besig om die stoei met die probleme en het hulle die nuwe lewe eenvoudig misgekyk.

Met die terugry praat ek en my mede-fasiliteerder hieroor- ons verstaan nog nie regtig waarom die leiers ‘n meer negatiewe prentjie oor die gemeente het as wat werklik die geval is nie?  Hoekom kyk ons dit mis? Ek dink Shiela Cussons het verstaan hoekombloeisel-in-begraafplaas.jpg

 

Wat ruis in die donker flikkerende bome

In die wind, en glans in die driftige vlae

Van die reën, roer in die wortel, stoot

In die sap?- besige Christus,

Jy.

Hoe kon ek jou ooit misgekyk het

Die sin van dié stuwing gemis het

en so afwesig gestaar het na my?

Sheila Cussons

Corpus Christi

Later die week bel ek ‘n vriend wat predikant in die platteland is en ek noem terloops dat ek herstel en ‘n geestelike ontwaking in gemeentes beleef, oombliklik beaam hy dit, vertel hy dat dit die vervullendeste tyd van sy bediening is en dat hy anders as 5 jaar gelede op geen ander plek wil wees as in die gemeentbediening nie. Ek dink hy verstaan dat die roering en die stuwing van nuwe lewe nie in deur ons brute krag kom nie, maar iets is wat jy in verwondering ontvang en dan as liturg vier aan ‘n feestafel. Projekleiers en voorsitters van finanskommissies en almal van ons wat nog bly glo dat ons die kerk moet red sal dit moeilik verstaan.

Mission in Western Culture 3rd Anual meeting in Lusaka

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Third Annual Consultation in Lusaka, Zambia of the Mission in Western Culture project


(2-9th August 2008)



I always seem to require a week at least to both intellectually and emotionally process my trips to Africa and this time I asked myself why? I have come to the conclusion that travelling to sub Saharan Africa and really experiencing the enormous economic and social transitions that are presently going on as well as enjoying the natural hospitality of the African people is probably a picture of what it was like to move into London or Manchester during the industrial revolution of the 19th century. All around you watch and experience the disorientating effects of modernization while still enjoying, for the time being at least, traditional African values and ways of life.
 
Lusaka seemed to me to be much like Nairobi or Johannesburg. On every street corner there is much evidence of those who have found their way into the new world of economic success and social mobility juxtaposed with mind shattering and gruelling poverty and injustice. Dusty streets choked with exhaust fumes; women and children breaking rocks by the roadside; expensive new hotels and government buildings often sponsored and built by the new colonialists, the Chinese; sprawling shanty towns and piles of degradable rubbish. Taxi’s crammed full of people on their way to low paid jobs. Young boys forlornly endeavouring to sell plants or meaningless modern bric a brac by the roadside and everywhere, just under the surface of the vibrant hustle and bustle of city life, the daily pressure and ocean of sorrow and heartache associated with a worldwide pandemic, HIV/AIDS.
Modern Africa is a snapshot of what happens when the global viral economies and epidemics of late modernity invade, consume and explode from inside the settled, and to a certain extent more sheltered, way of life previously sustained through the agrarian economies and social hierarchies of traditional tribal society. The effects are devastating, more losers than winners, more problems than solutions, more challenges than available resources. What is being birthed, however, is the possibility of enormous new wealth creation and a ticket into to the 21st century. Progress? Well, maybe, but one thing is for sure we cannot stop this global march toward – toward what? To a certain extent that was what our consultation was all about.




  • What has become of the Mission in Western Culture (MiWC) project?



The MiWC project came to Lusaka as the brainchild of the Allelon network for missional leaders ably led and nurtured by Alan Roxburgh and his team and equally ably internationalized through the innovative Allelon website. The thesis was launched and enthusiastically embraced by an international group of missional leaders at Lake Payette, Idaho, USA (June 2006). It was further consolidated but also given the North American Christendom treatment at Skamania in Oregon (July 2007), but Frederick Marais’ instinct that the project could be totally re-birthed and reconceived in an African context proved prophetic. The thesis is simple, it is the missionary challenge bequeathed to us by Lesslie Newbigin, namely, that a truly viable, creative and transformative project of cultural engagement with modernizing, global, secular ‘multiple modernities’ has yet to be properly conceived and executed. That last sentence reflects some of the new thinking introduced to the project at Lusaka so let’s reflect on just what happened to us during that memorable week (2nd -9th August 2008).



The Successes of Lusaka




  • The Indaba Groups



Undoubtedly the main success of the Lusaka consultation, as was also true of the Anglican bishops at Lambeth in London in July, was the Indaba community groups. To spend a good part of every day of the consultation, talking, sharing and debriefing in small groups of five or six people, all from different countries, some from different continents and most from totally different cultures was itself potentially a life changing experience. Once again we were indebted to Fredrick Marais from Stellenbosch, South Africa for providing us with the ground rules of deep listening, deep vulnerability and deep affirmation that made our times together equally deep and rich in cross cultural experience. The Indaba groups were the glue that held the process together as well as holding us all accountable to each other as we tried to grapple with the complex issues of planning and executing an international project of this nature.




  • A new Leadership Team



In order for any consultative process to work effectively and produce new thinking and new objectives it must be chaired and managed creatively, openly and appropriately. Lusaka saw the new leadership team of Alan Roxburgh (Canada), Neil Crosbie (UK) and now also Japhet Ndhlovu (Kenya), vice chair of the All Africa Council of Churches, work superbly well and manage a complex process that involved a whole new set of participants. Much planning and deliberation had proceeded the consultation but the creativity by which the leadership team kept the process both on track yet also open to new developments and possibilities was itself a lesson in the creative management of complex processes.




  • New African Voices



The consultation saw the return of familiar faces from Australia, New Zealand, the UK, Canada and South Africa. We also had two young representatives from South Korea who, along with other young leaders from that country, have seen clearly that the American based church growth model of the 1980’s which enjoyed phenomenal numerical success in South Korea, is actually irrelevant and inadequate to the new task of radical cultural engagement in countries now thoroughly held captive to the cultural mores of late modernity. What was new of course was the broadening of the African contingent of delegates to include representatives from the following countries.



1. South Africa
2. Malawi
3. Nigeria
4. Zimbabwe
5. Kenya
6. Zambia



Unfortunately, due to transport and finance difficulties, other delegates from Ghana, Namibia and Lesotho were unable to attend. Clearly we now have the possibility of building a truly representative African delegation which we hope will further integrate the needed contribution of African women theologians, missiologists and church practitioners.



A clearer grasp of the underlying theological and methodological presuppositions of the project
At this consultation we had a paper from Colin Greene that sought to show how the Newbigin challenge of a creative missionary engagement with Western culture remained the same but the missional context had changed dramatically, so much so that talk of a monolithic Western culture was now obsolete as we have now entered the era of ‘multiple or alternative modernities’. The suggestion that we had also moved from an age of reason to a new age of imagination reflected the European bias of the paper and was rightly challenged by Uma Onwunta a missiologist from Nigeria. The ensuing vigorous discussion reminded us all that much of the Enlightenment intellectual framework Newbigin isolated, for instance the private public divide, had never successfully taken root in indigenous African cultures. So while the evidence of multiple modernities and new social imaginaries are everywhere to be seen in Africa they are undergirded by different intellectual, social and cultural frameworks of belief.



One of the highlights and creative transitions of the consultation was when the African contingent met on their own to consider just what those intellectual, social and cultural frameworks actually were and the rest of us realized in light of this discussion that the whole project had to be renamed. So ‘Mission in or through Western Culture’ for the time being is no more. We do not as yet have another suitable anagram but we have a descriptor which more accurately describes what we are all about which is ‘Discerning the mission of the Spirit: Hearing the voices of God’s people amidst globalizing cultures’. Underlying this new descriptor is the African experience of starting with the missio dei rather that intellectual analysis and then discerning the movement of the Holy Spirit amidst the stories and narratives of the local people.
Clearly then there is much commonality between the methodological objectives of the project and the faith aspirations of indigenous African cultures. The research undertaken and published by Michael de Certeau after the 1969 student riots in France, the philosophical and hermeneutical deliberations of Paul Ricoeur, Alastair MacIntyre and Charles Taylor all point to something which Africans have always believed, namely, that any exercise in social reconstruction or genuine cultural engagement must begin with the stories and narratives that contain the hopes, aspirations and social imaginaries of ordinary people. It is in the practice of daily living or what de Certeau called ‘making do’ that we can discern the ways and wonders of God’s spirit at work. We still require further theological and missiological clarity in regard to this project particularly on how the biblical narrative comes into play at the intersection of at times competing and colliding cultural narratives. But that is part of the task for the rest of this year and 2009.




  • The possibility of new local initiatives and agreed international strategies and frameworks



A project of this nature has to learn to live with the creative tension of allowing local initiatives to be genuinely local while at the same time arriving at agreed international frameworks of research and design. I think in Lusaka we caught sight of what this could all look like for the first time. We agreed that the African delegation working through existing missional structures would design and implement a strategy of what we called narrative transformation. In others words finding good local contexts, probably to begin with in Malawi, Zimbabwe and South Africa, and designing a process that genuinely enables researchers and missiologists to get into and under the local stories and narratives that sustain a common life and praxis but also contain the seeds of hope, experiment and social imagination embedded in the biblical story and birthed by the Holy Spirit. The design of an appropriate research methodology that can facilitate such an important task will be the responsibility of a new task force headed up by Andrew Menzies from Australia, Steve Taylor from New Zealand, Fredrick Marais from South Africa, DT Banda from Zambia and possibly Mary Publicover, one of the Together in Mission team in England. Alongside this group another group of research advisors such as Sara Savage (Cambridge, England) and Dr X Simon from Stellenbosch, South Africa will seek to make sure that these local strategies become transferable international research methodologies. It is hoped that we will be able to utilize these procedures to facilitate similar local research projects in Britain, North America, Australia and New Zealand. Finally, we recognised that there was a need to stabilize the annual consultation in terms of missional leaders and entrepreneurs operating in the respective countries now involved in the project. Clearly there will be other countries and groups of people who will see the potential of such a project and want to be part of it – the enabling and facilitating of this aspect of the project, however, becomes the responsibility of the overall leadership team.
So much was indeed reconceived, reconfigured and reconstructed in Lusaka. The combination of good African hospitality, accommodation and humour all wonderfully present during our time at the Justo Mwale Theological College, Lusaka. The recognition that Africa holds the key to many of our problems in the West and the appreciation of the sheer energy and vitality of the church in this tumultuous continent wracked as it is by the HIV/AIDS pandemic and other equally devastating issues of systemic poverty and ecological threat left us all thinking and praying the same refrain: Veni Creator Spiritus, come creator Spirit and liberate us from our Christendom slumbers to sing the Lord’s song in a strange land.
– Dr. Colin J.D. Greene

Mission in Western Culture Project Lusaka 2008

Written by Frederick on . Posted in Gemeentes

Mission in Western Culture Project (MiWCP) International Meeting
Lusaka, Zambia 2-8 Aug 2008.


Wie was daar?


Die Fakulteit Teologie van Stellenbosch is verteenwoordig deur Frederick Marais, Xolile Simon en Jurgens Hendriks. Daar was 13 persone uit Westerse lande (Noord Amerika, Brittanje, Australië, New Zeeland en Korea), 21 uit Afrika. Hoewel UP, UNISA en UV se missiologie dosente genooi is, kon hulle op die ou einde nie gaan nie en het die Afrika afvaardiging hoofsaaklik uit persone van NetACT ge-assosieerde inrigtings gekom asook ander oud-studente van die Fakulteit.


Doel en tema van die byeenkoms:


In die woorde van dr Steve Taylor:


The Allelon Mission in Western Culture Project (MWCP) toddled into its third year of life in August 2008. It was birthed on the shores of Lake Payete, Idaho, “as a global initiative to address the question of a missional engagement in Western culture from the perspective of the local church in order to understand the critical issues facing leadership development, discipleship, formation and witness in modern Western culture.” The group gathered at the invitation of Alan Roxburgh and Pat Kiefert, in light of the challenge of Newbigin to consider the West as a mission field and around the Scriptural narrative of Luke 10:1-12. The project stepped into its second year at Skamania, Portland with a focus on research methodology.


Roxburgh en Keifert het Suid-Afrika besoek en samewerking met die Suid-Afrikaanse Genootskap van Gestuurde Gemeentes (Communitas) asook met die Fakulteit is gevestig. Beide het ons nagraadse studente wat die M Th in Bedieningspraktyk in Missionale Transformasie doen asook DTh studente in dié rigting se doktorale werkswinkels bygewoon. Dit het die projek gemotiveer om in Lusaka, byeen te kom en om die Afrika deelnemers se koste te finansier. Die program is met ʼn Afrika aanslag ontwikkel. Geen lesings, in die formele sin van die woord, is gelewer nie. Die benadering was eerder narratief met blootstelling aan plaaslike werklikhede. Die mense in Lusaka, hulle getuienisse, die gemeentes se missionale bedieningspraktyke en omstandighede het ʼn onuitwisbare stempel op die verrigtinge en elkeen teenwoordig geplaas.


Die formele program, die naamlys van deelnemers en die “notule” van die week se verrigtinge is by ondergetekende elektronies te kry. Hier volstaan ons met enkele indrukke.



  • Die kerk is in ʼn liminale fase. Dit beweeg uit die Christendom era en worstel met die invloed van modernisme en laat-modernisme. In terme van lidmaat getalle tref dit die Westerse kerk dramaties terwyl die globale kontekstuele bewegings ʼn hele reeks ander gevolge in Afrika openbaar. “Hoe hanteer die kerk die vraag metodologies?” wou die Westerse groep weet. Die Afrika groep was van oordeel dat dit nie die mees fundamentele vraag was om te vra nie.

  • Die Allelon en MIWCP groepe het ʼn baie sterk verbintenis met Lesslie Newbigin en hulle beskou David Bosch se werk as rigtinggewend. Hulle is egter ongerus oor twee sake: Eerstens het die tipiese “Gospel in Our Culture” groepe Newbigin se erfenis ekklesiologies omgebuig in terme van institusionele selfbehoud. Tweedens word die uitdaging wat Newbigin aan die Weste gestel het, al hoe meer negeer. Dit kan tog nie, word geredeneer.

  • Oorvereenvoudig, maar nie sonder waarde nie, is dit duidelik dat ʼn deel van die kerk in die greep van armoede worstel met probleme soos die MIV pandemie en kroniese armoede se newegevolge terwyl ʼn ander deel van die kerk in die greep van welvaart worstel met individualisme, ʼn verbruikersmentaliteit en ʼn selfsugtige ingekeerdheid wat lei tot eensaamheid, vrees en ʼn diep hunkering na opregte verhoudings. Die kontrasterende werklikhede was veral duidelik uit die besprekings in die indaba groepe. Die groepe is saamgestel om so divers moontlik te wees en mens kon gevolglik die tema van die besprekings uit totaal verskillende gemeentelike en gemeenskapskontekste belig sien wat ongelooflik baie help om jou perspektief te gee op jou eie situasie en nadenke.

  • Die oggend in die Reformed Church of Zambia se Garden gemeente was in baie opsigte ʼn keerpunt. Die gemeente is in ʼn “shantytown” area. Die 540 lidmaat gemeente se kerk was feitlik dakloos, die ou dak se houtwerk en asbesplate het ingegee. Slegs omtrent ʼn derde van die dak het nuwe staalbalke en sinkplate gehad, al wat die gemeente tot daardie oomblik kon bekostig om te herstel. Die gemeente sorg vir meer as 100 MIV geïnfekteerde gesinne in die gemeenskap en het ʼn “Circles of Hope” bediening waar MIV positiewe mense gereeld saamkom en in ʼn bediening teenoor mekaar en hulle gemeenskap staan. Gelyke getalle van ons groep het met hierdie mense op ʼn koue oggend in die “oop-hemel” kerk na hul verhale sit en luister en daarna hulle aan huis gaan besoek. Hier was ʼn missionale gemeente wat van boeke oor die onderwerp nie veel geweet het nie, maar wat die Skrif in die verband van hulle konteks reg verstaan het.

  • Die inset van die Afrika groep en ons huidige en oud-studente was ʼn belewenis. Van Dr Japhet Ndhlovu se buitengewone leierskapvermoëns as voorsitter, tot die wyse waarop die groep die Westerse “assertiveness” of aggressie hanteer het, was ʼn leerervaring. Die Afrika groep het op kritieke oomblikke ʼn “time-out” gevra, as groep byeengekom, hulle eie standpunt formuleer en dit dan duidelik en onomwonde gestel. Die sessies was uiters vrugbaar en verhelderend en het beide respek en waardering van ons Westerse geloofsgenote ontlok.

  • Sonder om enigsins volledig te kan wees, kan die resultaat van die werkswinkel saamgevat word met verwysing na die feit dat Dr Ndhlovu hierna Afrika verteenwoordig in die sentrale organisasie, dat NetACT en die SAVGG die Afrika netwerk sal verteenwoordig en dat Communitas gekontrakteer is om deur die NetACT netwerk die ander Suider-Afrikaanse sinodes / gemeentes te help om hul eie missionale gemeente bewegings van stapel te stuur. Die Afrika verteenwoordigers was dit onder mekaar eens dat NetACT reeds in 2000, onder andere deur die keuse van sy naam en missie, die temas wat hier op die tafel was, as wesenlik geïdentifiseer het en daaraan begin werk het.

Twee slotopmerkings: sodanige besoeke lei elke keer tot ʼn toevloei van predikante en ander leiers wat verder kom studeer. Heelwat nuwe studente uit Afrika sal na hierdie besoeke registreer vir nagraadse studies. Die drie van ons kon op die lang kilometers deur Zambië, Botswana en Namibië diep en indringend gesels oor ons eie roeping, die roeping van ons kerk en fakulteit en die projekte en navorsing waarmee ons besig is. Dit was ʼn “bonding” ervaring soos min! Die olifante van die Chobe, die skoon waters van die Okovango delta en die oop vlaktes van Afrika voed mens se siel en bring jou soveel nader aan mekaar en jou Skepper!


Jurgens Hendriks, Frederick Marais, Xolile Simon.
15 Aug 2008.

Kruisig die (my) Bediening

Written by webmeester on . Posted in Begelei mekaar

Die opskrif hierbo is my vertaling van die titel van ‘n boek: “The Crucifixtion of Ministry” geskryf deur die teoloog, Andrew Purves. Die aanleiding tot die boek is sy besef dat ons (predikante) se bediening soms twee ernstige nadelige gevolge kan hê. Die een is dat met ons beste bedoelinge ons pogings en planne en perspektiewe mense kan verhinder om Jesus Christus raak te sien. Ons is as’t ware in die pad van die evangelie. Meer spesifiek, in die pad van Jesus Christus. Die ander, wat ‘n direkte gevolg hiervan is, is dat ons kan “uitbrand”. Ons buig onder die druk daarvan om meer relevant te wees. Ons wil goeie dominees wees, wat ons soms ongelukkig vertaal as ‘besige’ dominees. Die oplossing sê Purves is om die bediening nie te sien as my bediening nie, maar as Jesus se voortgaande bediening waaraan ek deel het. Mense wil/moet eintlik Jesus sien en nie vir my nie. Ons werk is om heen te wys en getuie te wees daarvan dat dit Hy is wat nog steeds vergewe en nuutmaak en lewe gee.
Op die vraag ‘hoe’ kan ek daaraan dink dat ons onsself voortdurend moet afvra waar en hoe God betrokke is en daarby inval.
Maar, daar is sekerlik veel meer antwoorde en daarmee moet ons mekaar help.

Langverlof, kan dit beter benut word?

Written by Wilhelm Burger on . Posted in Begelei mekaar

Die vraag of langverlof vir predikante nie beter benut kan word in die vorm van ‘n sabbatsrus nie, het reeds tydens die Algemene Sinode in 2007 ter sprake gekom. Die SKP in Wes-Kaapland het ‘n klein studiegroepie gevorm om oor die saak te begin nadink. Dr. Jannie le Roux het die volgende stuk op die tafel gesit as ‘n besprekingsdokument. Ons sal graag kommentaar en voorstelle ontvang sodat die gesprek oor ‘n moontlike sabbatsrus vir predikante aan die gang kan kom. Dankie vir julle deelname!

Wilhelm Burger (namens SKP)

SABBATSRUS

INHOUD:

1. Agtergrond
2. Doel
3. Beleid
4. Proses
5. Aansoek

1. AGTERGROND

Gesonde, entoesiastiese gemeentes word gelei deur gesonde, vreugdevolle predikante.

Hierdie dokument is geïnspireer deur die volgende:

a. die versorging van predikante om hulle te help tot ’n vreugdevolle bediening
b. die herhaaldelike stemme wat opgaan teen die praktyk van die huidige langverlof
c. die praktyk van sabbatstyd wat al vir verskeie jare in ander geloofsgemeenskappe effektief werk.

Ons is bekend met die Bybelse ritme van “sabbat” (Latyn sabbaticus, Grieks sabbatikos, Hebreeus shabbathon). In die Bybel word op plekke soos Levitikus 25 deur die Here aangedui dat die Sabbatsrus selfs vir ’n jaar gehou moet word na ses jaar van bewerking. Jesus self het gereeld weggebreek vir tye van innerlike vernuwing. Of dit in ’n boot of teen ’n berg is, Hy het die kontakgeleenthede met sy Vader as uiters noodsaaklik vir sy bediening beskou.

In die moderne tyd het hierdie “sabbatical” in akademiese en ander kringe die betekenis gekry van ’n tyd weg vir navorsing of om ’n bepaalde doel te bereik. Bekend in Suid-Afrika is die Sabbatsjaar van Koos Bekker, CEO van die Naspers groep. Bekende atlete en persone in ander beroepe het reeds van so ’n tyd gebruik gemaak om met nuwe passie terug te keer.

In verskeie geloofsgemeenskappe is dit reeds ’n algemene gebruik. In die VSA het persone selfs die luukse van die sogenaamde Lilly Endowment wat aan hulle ’n bepaalde finansiële bedrag toeken om vir die tydperk se kostes in te staan. ’n Vinnige internet soektog dui aan dat die periodes wissel van een tot drie maande vir predikante na ses of meer jare diens. Almal is dit eens dat dit ten minste vir vier weke ononderbroke moet wees.

’n Bekommernis is dikwels hoe dit betaal gaan word, want die gebruik raak nie net die predikant wat met rus vertrek nie, maar ook die gemeente wat vir daardie diens moet instaan by wyse van ’n aflos of ander hulp. Dit blyk uit die navorsing dat dit nie onoorkomelik is nie, maar wel beplan moet word. Sabbatstyd is dikwels ’n tydperk waarin die passie en gawes van gemeentelede tot hulle reg kom in die aanvaarding van verantwoordelikhede en geestelike gawes. Dis ons hoop dat dit kan lei tot ’n nuwe dimensie in beide die predikant én die gemeente se lewe.

2. DOEL

‘n Sabbatsrus het ten doel om ons weer in pas te bring met die ritme van genade. Hoewel ons bely dat ons deur genade alleen gered word, verval ons met die verloop van jare en as gevolg van al die verskillende verwagtings in ’n soort werksgeregtigheid. Ons voel ons het net betekenis as ons oorbeskikbaar, oorwerk en oormoeg is. ’n Sabbatsrus moet ons help verstaan dat ons uit die genade van God alleen kan leef.

Dis die tyd vir die re-kreatiewe (her)ontdekking van ons roeping en visie, die vernuwing van ons passie, die herrangskikking van prioriteite en waardes, en die versorging van noodsaaklike verhoudings. Dis om met intensionele ontdekking en refleksie Gód te ontmoet en weer die kreatiwiteit en entoesiasme vir ons besondere roeping en lewe te herwin. Hierin ontdek ons dat God ons kom ontmoet op sy tyd, omdat ek ’n slag net ÍS. ’n Sabbatstyd bring die being-funksies weer in pas met die doing-funksies wat neig om ons menswees oor te neem in die mantra van produktiwiteit. Na so ’n tydperk weg, begin gewoonlik ’n nuwe hoofstuk in die gemeente se storie.

Sabbatstyd vervang nie die noodsaak van gereelde selfsorg en geestelike groei nie. Tog is dit ’n noodsaaklike bousteen in die handhawing van ’n volhoubare langtermyn bediening in die bepaalde gemeente en gemeenskap.

Hoewel ons nie weer wetties hieroor moet raak nie, sal ons dit móét struktureer om dit in te bou in die heilsame versorging van die predikant. Strukture bepaal gedrag. Om roepingsgedrewe te lewe as predikant, moet ons die strukture daarvoor skep. Ons moet tyd daarvoor struktureer (kronos), sodat ons die volheid van die oorvloed van Jesus en sy opgestande Teenwoordigheid kan beleef as vervulde tyd (kairos). Daarom is dit belangrik om hierdie Sabbatsrus te onderskei van gewone vakansie of ’n blote wegbreek.

Hierdie strukturering help ons om weer perspektief te kry deur
a. afstand te kry van ons daaglikse werk
b. tyd te gee vir noodsaaklike refleksie oor ons roeping en lewe
c. nuwe inligting om nuwe denkpatrone te vestig
d. nuwe gewoontes aan te leer om ’n vreugdevolle bediening mee te bring.

Dis nie net die predikant wat hierdie sabbatstyd nodig het nie. Die gemeente en personeel het ook hierdie tyd nodig. Die sabbatstyd is nie ‘n “beloning vir goeie werk” of net iets om die predikant gelukkig te hou nie. Dis ook nie gewone verlof nie. Dit is ’n belangrike komponent van die versorging en groei van die geestelike leier.

Roy M. Oswald (Why You Should Give Your Pastor a Sabbatical, Alban Institute), ‘n Lutheraanse pastor wat as senior konsultant by die Alban Institute werk, bied verskeie motiverings aan. Opsommend kan die volgende aangedui word:

‘n Pastorale Sabbatsrus:
•    Moedig langer bedieningstermyne aan. Gemeentes slaag nie met langtermyn doelstellings sonder langtermyn bedienings nie. Wanneer ‘n verandering in predikantspos is, kan meer as vyf jaar verloor word voor ontwikkeling en groei gebeur (insluitend ‘n paar jaar van uitbranding voor die predikant bedank, ‘n interim of oorgangspastoraat plaasvind, en ‘n paar jaar vir die nuwe predikant om die gemeente te leer ken en hulle te lei in ‘n strategiese rigting).
•    Dra by tot geestelike groei. Geestelike groei gebeur nie toevallig nie, maar deur doelbewuste opsysit van tyd vir lees, gebed, afsondering en refleksie. Vir sommige mag die groei ‘n studieprogram of ‘n retraite wees of om saam met ‘n mentor te werk of te reis na toepaslike plekke. Om doelbewus geestelik te groei is moeilik as daar meer as 45 uur per week gewerk word.
•    Herfokus bedieningsbenadering. Die pastor is nie net ‘n geestelike leier nie, maar is ‘n korporatiewe leier ook. Daarom het die predikant ‘n hele arsenaal van vaardighede nodig om effektief te wees. Bowendien verander die bediening deesdae vinnig, en nuwe maniere moet ontdek word om nuwe en jonger mense met die evangelie te bereik. ‘n Sabbatsrus bied dei geleentheid om van ander te leer, om vaardighede aan te leer, en terug te keer na die gemeente met nuwe idees en ‘n nuwe lewenskragtigheid vir leierskap.
•    Verhoed uitbranding. Mense in die helpende professies is geneig om die gouste aan uitbranding te lei, veral vanweë die konstante en intieme betrokkenheid by die emosionele lewe van ander.
•    Versterk gemeentelike leierskap. Hoewel sommige bedieningstake spesifieke opleiding en bemagtiging vereis, kan baie take deur die leierskap van gelowiges bedien word. ‘n Sabbatsrus gee die gemeente kans om rolle in die gemeente te ontwikkel wat die gawes uitoefen waarmee die lede deur God geseën word.

3. BELEID

Die Algemene Sinode sou kon besluit:
Om predikante te begelei tot ’n vreugdevolle bediening, moet predikante na elke ses jaar in dieselfde werkkring die daaropvolgende jaar vir sestig (60) dae ’n sabbatstyd neem.
a. Sabbatstyd word bereken teen tien (10) dae per jaar.
b. Met toestemming van die kerkraad kan sabbatstyd tot negentig (90) dae opgeloop word, met die verstandhouding dat dit geneem móét word na die negende jaar in dieselfde werkkring.
c. Sabbatstyd vervang die sisteem van langverlof.
d. Sabbatstyd is nie uitbetaalbaar nie.
e. Sabbatstyd geskied met volle behoud van traktement, toelaes en ander voordele.
f. Sabbatstyd moet ten minste een jaar voor die tyd met die kerkraad uitgeklaar word.
g. Gedurende Sabbatstyd mag die predikant geen van die gewone gemeenteverpligtinge geassosieer met predikantswerk (dus ook nie sendingwerk ens.) doen nie.
i. Hy/sy moet verkieslik nie in hierdie tyd in die gemeente bly nie.
j. Hy/sy mag nie ander werk doen waarvoor hy/sy vergoeding ontvang nie, tensy hierdie vergoeding aan die kerkraad van sy gemeente uitbetaal word.
k. Sabbatstyd is aaneenlopend.
l. Indien ’n predikant van standplaas verwissel of na ’n ander werkkring gaan en die sabbatstyd is nie geneem nie, verbeur hy/sy dit sonder enige kompensasie van geld of tyd.
m. ’n Afskrif van die aansoek asook die terugvoer moet binne ses weke na terugkeer aan die SKP asook VBO-kommissie voorsien word vir VBO akkreditering.

4. PROSES

Die predikant moet ’n sabbatstyd beplan wat pas by sy of haar unieke persoonlike behoeftes. ’n Geskrewe Sabbatsrus plan gee fokus, asook ’n ooreengekome doel vir die tydperk weg.
Geen spesifieke modelplan word voorgeskryf nie. ’n Moontlike program kan ’n ononderbroke tydperk vir lees, skryf, navorsing, studietoer na religieuse plekke, reis in die algemeen, stil tye vir rus en gebed, spesiale besoeke aan familie en vriende en nog baie meer insluit. Gewoonlik word verskeie van hierdie aspekte gekombineer vir ’n gebalanseerde program. Die SKP kan met die beplanning help. Daar moet gewaak word teen te veel items in te sluit op die agenda, en die noodsaaklike doel van rus en innerlike vernuwing verby te jaag.

Vyf fases is van belang:
1.    Vooraf nadenke en beplanning vir aansoek
2.    die aansoekproses
3.    die goedkeuring
4.    die sabbatsperiode self
5.    die terugkeerproses en opvolg

1. Vooraf nadenke en beplanning

Hoe beter die vooraf nadenke en beplanning gedoen word, des te makliker volg die res. Die hulp van SKP is beskikbaar in die beplanning van die Sabbatsrus.
In hierdie fase moet antwoorde op die volgende verkry word:

Gemeente:
Wanneer gaan die verlof geneem word?
Watter voorsiening vir eredienste gaan gemaak word?
Watter voorsiening word gemaak vir ander werksaamhede normaalweg deur predikant verrig?
Watter persone moet bemagtig word vir al die bedieninge/aksies wat moet plaasvind waarvoor die predikant altyd verantwoordelik is?
Watter finansiële reëlings moet die gemeente tref?
Wie gaan optree as koördineerder van die proses?
Wie gaan reël dat die predikant voortdurend in gebed opgedra word in hierdie tyd?
Hoe gaan aan die gemeente gekommunikeer word indien die predikant vir hierdie periode steeds binne die gemeente woonagtig is?

Predikant:
Watter inhoud sal ek graag aan die Sabbatsrus wil gee? (onthou om ook tyd om te rus in te bou!)
Idees:
•    Neem deel aan ’n pelgrimstog of retraite
•    Besoek ander gemeentes wat ‘n effektiewe bedieningstyl het
•    Reis na heilige plekke of plekke van kerkhistoriese belang
•    Woon konferensies vir geestelike sowel as leierskapsontwikkeling by
•    Besoek gereeld ’n mentor vir geestelike leiding
•    Volg ’n leesplan
•    Begin ’n studierigting
•    Hou daaglikse joernaal van jou geestelike reis

Bullock (Richard Bullock & Richard J. Bruesehoff, Clergy Renewal: The Alban Guide To Sabbatical Planning Alban, 2000)  suggereer dat jy jou sabbatstyd inrig volgens drie blokke:

o    Resting—sleeping late, exercise, recreational reading, visiting friends and family, hiking, engaging a counselor
o    Renewal—Focused study, retreats
o    Rebirth—Travel, focused reading, engaging a spiritual director

Moontlike vrae aan jouself vir hierdie tyd:
•    In watter areas van my lewe het ek weer inspirasie en hoop nodig?
•    Hoe kan ek my roeping en visie verdiep tydens hierdie tyd?
•    Wat sou ek graag wou ervaar en leer in my sabbatstyd?
•    Watter areas van my lewe en werk het tans die grootste stres?
•    Watter sterkpunte, vaardighede en gawes kan ek uitbou in hierdie tyd?
•    Waarop hoop ek op God in my gebede?
•    Wat sal ek eerste doen?
•    Hoe sal my huislike lewe anders uitsien in hierdie tyd?
Met wie sal ek wil gesels om meer uit te vind oor moontlikhede vir hierdie proses?
Wanneer gaan ek die verlof neem?
Hoe gaan die tydslyn binne die Sabbatsrus verloop?
Watter reëlings gaan ons as gesin tref om mekaar se belange in ag te neem?
Watter finansiële begroting het ek nodig vir die doel?
Koste van studie/boeke/reis/verblyf
Onthou: beplan meer “wees” as doen!

2. Die aansoekproses

Gemeente:
Is die predikant se voorstel vir die tydperk realisties?
Watter belangrike terugvoer sal ons aan ons predikant wil gee vir wat ons dink belangrik is vir hom/haar om te sien gebeur in hierdie tyd?

Predikant
Vul die nodige vorms vroegtydig in en besorg ’n jaar voor die tyd aan die kerkraad.

3. Die goedkeuring

Gemeente:
Is al die vorms deeglik ingevul?
Is goedkeuring by ’n kerkraadsvergadering verleen?
Indien daar leemtes is, wie word aangewys om dit te bespreek en af te handel met predikant?
Keur ten minste ses maande voor die tyd goed.

Predikant:
Is die nodige goedkeuring by die kerkraad verkry?

4. Die Sabbatsperiode self

Gemeente:
Is die interim-hulp in plek?
Is daar iemand geïdentifiseer wat in uitsonderlike krisisse navraag kan doen by die predikant?
Is die persone verantwoordelik vir die bedieninge/aksies in afwesigheid van die predikant in plek?

Predikant:
Hou ek by die plan?
Vrae aan jouself:
•    As ek terugkyk na aftrede, wat sou ek graag wou beleef het in die volgende paar jaar?
•    Wat moet ek laat los?
•    Wat is my roeping en kernwaardes, en hoe moet ek my bediening daar rondom struktureer?
•    Watter veranderinge sal ek graag wil maak in my lewe en werk?
•    Met wie gaan ek oor die veranderinge praat om my te help om dit deur te voer?
•    Watter aspekte van my Sabbatsrus sal ek graag mee wil volhou, en hoe gaan ek dit doen?

5. Die terugkeerproses en opvolg

Om terug te keer van ’n sabbatstyd moet daar rekening gehou word met ’n tyd van heroriëntasie en aanpassing. Moenie te veel dinge dadelik wil aanpak nie. Beplan ook die terugkeer.

Gemeente:
Reël vir terugvoer aan Kerkraad en gemeente van die hele proses.
Watter gesprek moet plaasvind rondom die rol van die predikant en die rolle van gemeentelede aan die hand van elkeen se gawes en passie?

Predikant:
Skryf ’n kort verslag vir terugvoer aan die Kerkraad en gemeente.
Vertel die Kerkraad en gemeente van die innerlike vernuwing wat plaasgevind het.
Stuur ’n afskrif van die aansoek asook terugvoer aan die SKP en VBO-kommissie vir VBO-akkreditasie.

5. AANSOEK

Naam en van:
Datum:
a. Skryf ‘n opsommende stelling wat die oorwegende doel en aard van die vernuwingsprogram is wat jy beoog. Aktiwiteite wat jy beoog, moet hieruit voortvloei.

b. Dui aan waarom jy dit essensieel in beide jou eie én die gemeente se verhaal beskou om juis hierdie tyd as toepaslik te beskou om die sabbatstyd aan te pak.

c. Beskryf watter voordele en uitkomste jy sien vir beide jouself en die gemeente deur die Sabbatsrus en die spesifieke aard daarvan.

d. Verduidelik jou plan vir die tydperk met ‘n tydslyn/indeling wat alle tyd en aktiwiteite vir vernuwing aandui. (Bv. Datum; Gebeure of aktiwiteite; Mense; Plekke)

e. Gee kontaknommers waar jy in die geval van ‘n uitsonderlike krisis gekontak kan word.