Tweede Gedagtes: Hand 4:32-35

Written by Admin on . Posted in Verder geluister

Ons band met Christus het ekonomiese implikasies

Hierdie gedagte van my haak by Johan Els se oorspronklike preekstudie aan.

Hoe geïntegreerd is ons geloof in ons alledaagse lewensbestaan; hoe beleef en sien  ander mense dit? “Handelinge 4 vertel die storie van hoe die eerste Christene radikaal met hulle lewe op die Paasgebeure reageer het” (Els). Lukas berig oor ‘n alternatiewe gemeenskap so anders as die bestaande norme en waardes van hul tyd.

Dié Skrifdeel is radikaal en kontroversieel. Die beskrywing van “een van hart en siel” (4:32) is veelseggend vir die eerste gemeente wat uit ‘n verskeidenheid kultuurgroepe bestaan het. Hulle was  saamgebind deur meer as menslike faktore. Hulle was  een deur die bloed van Christus. En ‘n sterker band was daar nie (Johan Cilliers). Die eerste Christen gemeente se één wees in Christus was sigbaar in hul matelose ekonomiese verantwoordelikheid en absolute ekonomiese beskikbaarheid vir die ander lede van die liggaam van Christus (Ronald Sider). Hulle het letterlik alle aardse besittings met mekaar gedeel. Niemand het te veel of te min gehad nie. En tog het die eerste gemeente se lidmate hul besittings vrywillig met ander gedeel. Die teks veronderstel geensins dat privaatbesit belet was nie.

Dit is juis in hul eenheid en mededeelsaamheid; in hul bevryde ekonomiese verwantskappe (Sider) dat dié gemeente gegroei het; dié waardes was aansteeklik (sien ook Handelinge 6:7). Iets van ‘n basiese missionêre diakonaat (geïntegreerde Woord en brood bediening) word in die eerste gemeente  sigbaar. Terloops, Koos van der Merwe (Eden gemeente in George) het my onlangs van ‘n meningspeiling onder Eden lidmate vertel. Die gemeente se sorg en uitreik na ander  is aansteeklik en trek gelowiges om lidmate van die gemeente te word. 

Volgens Paulus het die intieme gemeenskap binne die liggaam van Christus konkrete ekonomiese implikasies. Hy gebruik dieselfde woord koinonia wanneer gelowiges geld onder mekaar verdeel (Sider). Dit gaan nie meer net oor onderlinge sorg binne een gemeente nie, maar gelyke sorg (I Kor 12:25) en finansiële ewewig (2 Kor 8: 14) tussen gemeentes.

Dit is so dat ons vandag in baie meer ingewikkelde samelewingstrukture leef. Die sosio-maatskaplike, politieke en ekonomiese strukture van die eerste eeu na Christus was anders. Ons sal die uitdagings wat die Skrifdeel stel met die oog op  die hedendaagse konteks probeer “vertaal” (David Bosch). Miskien is dit goed om daaraan herinner te word dat die eerste Christengemeente ook anders met mekaar omgegaan het, as wat die heersende kultuur was.

Die teks gee nie ‘n bloudruk hoe om ons gemeentelewe te organiseer nie, maar wel “vertaalde” waardes en beginsels. Die interpretasie van die teks met die oog op vandag, loop die gevaar om dit geriefshalwe te vergeestelik of om dit letterlik net so van toepassing te maak. (Vals vorms van kollektiwisme staan in die pad van ‘n meer menslike samelewing – Robert Vosloo.) Els pleit vir ‘n geloofwaardige balans tussen die twee posisies, veral in die lig van brandende kwessies soos grondhervorming, restitusie, regstellende aksie en armoede. Sjoe, die versoeking is groot om dié waardes van die teks te vergeestelik dat dit geen prys vra en praktiese implikasies inhou nie en selfsug en eiebelang handhaaf. Die koste is hoog vir ‘n gemeenskap om ras, klas en kultuur grense te breek en om jou hart vir armes te gee.

Ek kan nie anders as om aan die sonde van rasgesentreerde gemeentes te dink nie en dat dit finansiële ongelykheid meebring en voortsit. Die gaping tussen ryk en arm gemeentes is hoofsaaklik rasgebonde. Dit kom vir my bra onchristelik voor.  Terwyl ek een maal per maand in ‘n buitewyk saam met medelidmate erediens in ‘n ongebruikte kleedkamer langs ‘n ruwe rugbyveld hou, ry broers en susters van dieselfde kerkfamilie verby na ‘n kerkgebou met moderne geriewe. Op pad ry hierdie lidmate verby nog tannies en omies met spoggerige hoede en kinders met hul beste klere aan. Hulle is ook van dieselfde kerkfamilie maar stap in stof na ‘n skool klaskamer vir hulle erediens. Terloops, almal praat Afrikaans.

  • Daarom glo ons “dat hierdie eenheid van die volk van God (Fil 2:1-5)  op ‘n verskeidenheid van maniere sigbare gestalte moet kry en werksaam moet wees, daarin dat ons mekaar liefhet (1 Kor 12:4-31), gemeenskap met mekaar beleef, najaag en beoefen (Joh 13:1-17); daarin dat ons skuldig is om onsself tot nut en saligheid van mekaar gewillig en met vreugde te gee 1 Kor 1:10-13); daarin dat ons een geloof deel, een roeping het, een van siel en een van sin is, een God en Vader het (Ef 4:1-6; Ef 3:14-20)” (Belydenis van Belhar) en;
  • Jesus die hoof van die kerk stuur ons “om met openheid onvoorwaardelik diensbaar te wees in die wêreld. Ons wil graag met alle ander Christene hande vat om ons samelewings op te bou en pynlike omstandighede te verlig. Ons wil mekaar as gemeentes en leiers met liefde aanspoor, begelei en toerus om by die genesing van ons land betrokke te raak. Ons is beskikbaar en is verbind tot diens aan gemeenskappe. Ons dank die Here vir die toewyding van lidmate en die talle positiewe aksies waarvan ons oral hoor. As gestuurde gelowiges is ons sout van die aarde en lig vir die wêreld. Ons staan in diens van die koms van God se koninkryk (NGK Roepingsverklaring 2007).
  • Dalk kan ons gemeente iets by Fourie Rossouw (Welvaart met ‘n angel) se “groen gedagtes” leer. Hy vra: Moet elke Suid-Afrikaner, almal van ons, nie begin dink aan ’n manier van leef wat waarde toevoeg, herstel en opbou en wat weet wanneer genoeg regtig genoeg is nie? … Dalk is daar ’n derde weg. ’n Heel nuwe manier van leef. ’n Gans ander alternatief waar die woord “groei” nie net in monetêre terme verstaan word nie, maar geïntegreerd, organies, aards, volhoubaar en verantwoordelik. Wat die wêreld nodig het is ’n groei in die rigting van ’n groen middelklas. ’n Manier van leef wat waarde toevoeg, wat herstel en opbou en wat weet wanneer genoeg regtig genoeg is. Hier in Suid-Afrika, waar die lewe vir die mens begin het, het ons, die kinders van die somer¬reën, die seuns en dogters van die koue Benguela en die warm Mosambiek, die broers en susters van die fynbos en die veld, die medereisigers van die olifant en die leeu, ’n kans om die wêreld te wys hoe hierdie leefstyl lyk. Dit is in ons DNS ingeweef, as ons net kan loskom van die betonkultuur, die kommin Toskaanse argitektuur en die behoefte om alles behalwe “Afrika” te wees. http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2009/03/28/BJ/15/BStoryA-BY-BY-BY-BY-BY.html Dit is by ons nie noodwendig in ons DNS ingeweef nie – wat maak dat ons op ‘n heel ander manier leef nie, maar dit is waarskynlik in ons BMX – band met Xp (Christus) ingeweef.
  • In Joubert se rubriek: Jan-Jan Joubert: Kies die gedeelde bo die verdeelde lees ek sy positiewe refleksie op die KKNK: … En met die kraan van eksklusiewe etniese verdeeldheid wat in hierdie verkiesingstyd weer deur vele partye oopgedraai word, is dit goed om te sien hoeveel Afrikaanse mense, onafhanklik van hoe die buitewêreld ons steeds as bekrompe tipeer, al meer kies om bo die skeidslyne van die verlede uit te styg en die gedeelde in ons land rigtend te vind, eerder as die verdelende. http://jv.news24.com/Rapport/Rubrieke/0,,752-801_2499944,00.html.   As kultuur- en sport-liggame iets reg doen deur die gedeelde bo die verdeelde te kies, waarom sukkel die liggaam van Christus  so met verdeelde belange?

Christengemeenskappe getuig nie net van “‘n lewe-met-die-ander nie”, maar ‘n “lewe-vir-die-ander” (Vosloo). Ons word tot selfverloëning en offervaardigheid opgeroep en om goed te doen en reg te soek. Ons word gestuur om mekaar oor en weer die spoorlyn,  geestelik en materieel  te bedien, te verryk en te seën.

  • En so aan die einde van my gedagtes, ‘n stukkie kougom: As Christians, as those who are required to look to the interests of others before our own, who are required to have a particular eye for the outsider, how can we decrease the proliferation of cliques that are so prevalent in Christian community? How can we work to form friendships that have a missional mindset, a mindset that is focused on being a blessing to others, rather than just being blessed? On a lighter note, what not to say:

cartoon

www.cartoonstock.com/…/mly/lowres/mlyn211l.jpg

Pieter van Niekerk

Seisoen van Luister PowerPoint

Geen verdere Preekriglyne uit argief beskikbaar

Tweede Gedagtes: Jes 25:6-9

Written by Admin on . Posted in Verder geluister

Paassondag: 12 April

Die Dood is dood…
Die verband tussen Jesaja 25 en 1 Korintiërs 15 is baie belangrik. Wynand Retief wys in sy preekstudie hoedat Jesaja 25 ‘n sterk invloed uitgeoefen het op beide 1 Korintiërs 15, sowel as die beroemde Openbaring 21:4 en ook Handelinge 10:34-43. Hy skryf in sy preekstudie, “1 Korintiërs 15:1-11 is die oudste beskrywing van die opstanding en toepassing daarvan op die kerk. Soos reeds genoem, is dit eintlik ‘n uitgebreide Christelike kommentaar op Jesaja 25:8. Hierdie gedeelte sal dus moet inspeel op ‘n Paaspreek uit Jesaja 25.”

Die dood is dood. Hieroor móét ‘n mens praat op Opstandingsondag! Wat beteken dit vir ons? Op hoeveel vlakke sou mens oor die dood se dood kon gesels? Waar Goeie Vrydag Jesus se begrafnis was, is Opstandingsondag Die Dood se begrafnis!

Ek dink sommer vinnig aan drie vlakke waarop ‘n mens oor Die Dood se dood kan praat:
1. Mens sou kon praat in terme van die toekoms. Die “eendag” wanneer Christus alles en in almal is.
2. Mens sou kon praat van vandag en dan verwys na konkrete voorbeelde van die deurbreek van die Koninkryk in ons midde. Dan is dit belangrik om te wys hoe die mag van die dood verbreek word binne al die sfere van ons wêreld: Verhoudings, die natuur, die ekonomie, politiek, regspraak ens.
3. Mens sou ook kon fokus op hoe ‘n mens te midde van ‘n gebroke wêreld (waar Die Dood sigbaar teenwoordig is) vry kan leef vanuit die perspektief van Die Dood se dood. Wynand Retief verduidelik, “1 Korintiërs 15 toon sterk apokaliptiese trekke, terwyl Openbaring as sodanig ‘n apokalips is. Dus literatuur in ‘n tyd van krisis.”

Een van die kragtigste metafore uit Jesaja 25 in dié verband is vers 8, “Hier sal die Here God die dood vir ewig vernietig.” In 1 Korintiërs 15:55 lees ons, “Dood, waar is jou oorwinning? Dood waar is jou angel?” Die Dood is dood! Maar hoe maak dit ‘n verskil aan ons en ons wêreld? Ek deel so ‘n paar voorbeelde van besinning oor Die Dood.

John Donne: “Death be not Proud”
John Donne het onder inspirasie van 1 Kor 15:55 sy beroemde “Death be not Proud” geskryf:

DEATH be not proud, though some have called thee
Mighty and dreadfull, for, thou art not so,
For, those, whom thou think’st, thou dost overthrow,
Die not, poore death, nor yet canst thou kill me.
From rest and sleepe, which but thy pictures bee,
Much pleasure, then from thee, much more must flow,
And soonest our best men with thee doe goe,
Rest of their bones, and soules deliverie.
Thou art slave to Fate, Chance, kings, and desperate men,
And dost with poyson, warre, and sicknesse dwell,
And poppie, or charmes can make us sleepe as well,
And better then thy stroake; why swell’st thou then;
One short sleepe past, wee wake eternally,
And death shall be no more; death, thou shalt die.

Edna Aphek: “Death is Dead” (2001)

Whenever a baby is born
Death cries and wails
For he is afraid that this child will kill him.
The baby is hungry.
He is crying.
Death drowns in milk.
Death has no air.
Death is dead. 

– Edna Aphek
Jerusalem, Israel
November 25, 2001

Hier volg my kru en vinnige vertaling:

Die Dood is dood

Wanneer ‘n baba gebore word
huil en kla Die Dood
want hy is bang dat hierdie baba hom sal doodmaak.
Die baba is honger.
Hy huil.
Die Dood verdrink in melk.
Die Dood het nie lug nie.
Die Dood is dood.

Ernest Becker: “The Denial of Death” (1973)
Hierdie filosoof en sielkundige skryf “The Denial of Death” waarvoor hy die Pulitzer Prys wen in 1974, slegs twee maande na sy dood. In die boek skryf hy dat mense lewenslank gebuk gaan onder die vrees vir die dood op ‘n diep, onderbewuste vlak, “For behind the sense of insecurity in the face of danger, behind the sense of discouragement and depression, there always lurks the fear of death, a fear which undergoes many complex elaborations and manifests itself in many indirect ways … No one is free from fear of death …” Ons hou eenvoudig nie van die dood nie. Maar ons moet eenvoudig op ‘n ander manier kyk na die dood. En dit verander alles! Die Dood is dood! Soren Kierkegaard het êrens gesê, “Mens kan nie begin leef, voordat jy met jou eie dood vrede gemaak het nie.”

Eugene O’Neill: “Lazarus Laughed” (1925)
Hierdie is ‘n toneelstuk wat handel oor wat gebeur het nadat Jesus vir Lasarus uit die dood opgewek het. Vanaf die eerste oomblik wat Lasarus se vriende hom weer sien nadat hy uit die dood opgwek is, is sy lewe gevul met vreugde en blydskap. “What did you see on the other side of death?” vra hulle hom. En Lasarus antwoord, “There is no death! There is no death! There is only life!” En dan bars hy uit van die lag – O’Neill beskryf hierdie lag as, “full of acceptance of life and a profound joy.”

In hierdie toneelstuk preek Lasarus oor die lewende Christus wat mense kan bevry vanuit die lewens van nabootsing en verslawing wat die vrees vir die dood bring. Sy groot konfrontasie kom wanneer hy voor die wrede Caligula, opvolger van die Romeinse troon, verskyn. Caligula dreig Lasarus met marteling en teregstelling. Maar Lasarus kyk hom in die oë en lag saggies, “Death is dead, Caligula, Death is dead!”

Die grootste verandering in Lasarus se lewe, nadat hy die nuwe lewe in Christus ontdek het, is dat hy nie meer bang was nie. Hy kon nou hoop. Lasarus kon nou leef en lag. Hy sou wéér moes sterf omdat sy opstanding uit die dood nog nie die uiteindelike opstanding uit die dood in die voetspore van die Opgestane Christus was nie. Maar hy het die dood nie meer gevrees nie. Vir hom was Die Dood, dood! Nou kon hy leef!

Thomas Blackburn

Thomas Blackburn het die volgende gedig geskryf en uiteindelik het Bach dit gebruik in sy Kantate No. 129.

Awake, thou wintry earth
Fling off, fling off thy sadness.
Fair vernal flowers laugh forth,
Laugh forth your ancient gladness.

A new and love tale,
Across the land is spread,
It floats o’er hill and dale,
To say that death is dead.

Ds Stefan Louw (Gebed tydens ‘n meditasie, 2004)
Stefan is vermoor in sy huis in September, 2006. Hierdie is ‘n gebed wat hy neergeskryf het as deel van ‘n meditasie in 2004:

“Here, laat die dood die sin wees waaruit ek my broosheid put, laat dit die hals wees wat my lewe versier met nederigheid, met vrede, met diensbaarheid, met hoop. Laat dit die laaste woord wees wat elke dag die lewe nuut opbreek, laat my weerloosheid terugval in U Vaderhand, laat die stort oor die rand slegs die vryval wees en dan die sprei van die vlerke, die vlug, die oorgee aan U my Vader van wie my Gees kom en na terugkeer. U die lewensGees, die bron van alle Goeie dinge.
Ek wil Hom nie vrees nie Heer, ek wil Hom verstaan en op die regte tyd ontmoet soos iemand by ‘n deur staan en klop, nie as iemand nie, maar juis as niks, as bloot ‘n oomblik van nietigheid, as bloot ‘n ingang, ‘n donker ingang met U stem wat anderkant klink. Amen.”

André Agenbag

Seisoen van Luister PowerPoint

Geen verdere Leesrooster-Preekriglyne op webblad beskikbaar

Tweede Gedagtes: Heb 4:14-16; 5:7-9

Written by Admin on . Posted in Verder geluister

Goeie Vrydag: 10 April

Ek het die afgelope week die voorreg gehad om ‘n lesing van Paul Post by Communitas in Stellenbosch by te woon. Hy is professor in liturgiese en rituele studies by die Universiteit van Tilburg in Nederland. Die onderwerp van sy lesing was: “ritual space in liturgical and missional perspective”. Ongelukkig is sy teks nog nie in e-formaat beskikbaar nie, maar dit was in vele opsigte verrykend en insiggewend.

Hy maak onder andere van die driedeling van “representation of space”, “spaces of representation” en “spatial practices” gebruik om te verduidelik hoedat dié drie aspekte in voortdurende interaksie met mekaar is wanneer ons nadink oor rituele en die rol daarvan in ons lewe. Die sleutelwoord wat ons in al drie genoemde terme vind is “space” en in dié verband het hy gereeld na ‘n lesing van die Franse filosooof Michel Foucault verwys, met die titel: Heterotopias: Of Other Spaces. Die lesing is reeds in 1967 gelewer, maar eers gedurende die tagtigerjare in Engels vertaal. Dit is baie maklik om dit op die internet in die hande te kry deur net “heterotopias” by google in te sleutel.

In dié artikel skryf Foucault onder andere: “In any case I believe that the anxiety of our era has to do fundamentally with space, nou doubt a great deal more than with time … To be sure a certain desanctification of space … has occured, but we may still not have reached the point of a practical desanctification of space.” Op interessante wyse bespreek hy dan die rol van “utopia” en “heterotopias” in ons alledaagse lewe, met heterotopia as die betekenisvolle “ander plekke” in ons lewe. Hy gaan voort om verskillende aspekte van hierdie sogenaamde heterotopias in sy artikel te bespreek.

In die nuutste uitgawe van Praktiese Teologie in SA (Vol 23 (2) 2008) is daar twee verdere interessante artikels wat ook met plek en ruimte te make het. Johan Cilliers se titel is “In die omtrek van die Gees: ‘n besinning oor die ruimtelikheid van die liturgie”. Daniël Louw se titel is weer: “Towards a praxis theology of affirmation: the atmospheric dimension of place and space in a practical theological ecclesiolgy”.

Al bogenoemde bied interessante perspektiewe wat ons teks verder kan belig. Veral as ons na die teks kyk deur die lense van “plek of ruimte”. In aansluiting by denkers soos Lefebvre en Soja onderskei Cilliers tussen drie kategorieë van ruimte. Dit is naamlik eerste ruimte (fisiese ruimte – soos plekke), tweede ruimte (verbeelde of geïdealiseerde ruimte) en derde ruimte (geleefde of eksistensiële ruimte). Hy vul dit verder aan met wat hy vierde ruimte noem en wat aansluit by die tweede ruimte, maar wat dit ook oorskry. Hierdie ruimte noem hy liturgiese of spirituele ruimte, dus ruimte wat antisiperend vooruit gryp op transendente werklikhede.

Laasgenoemde ruimte wil op hermeneutiese wyse die werklikheid so transendeer dat die werklikheid werklik verander word en dat ons selfs vanuit die ontdekking leef dat die werklikheid reeds verander is. Daarom word die kwaliteit of potensiaal van ‘n spesifieke ruimte onder andere bepaal deur die houding, perspektief en verwagting van diegene wat die ruimte aanskou en benader. Met die oog op laasgenoemde ontwikkel hy met behulp van Bybelse perspektiewe drie begrippe wat ons in ons nadenke oor liturgiese ruimte verder kan help, dit is naamlik: in-ruiming, ver-ruiming en ont-ruiming.

Myns insiens kan hierdie drie begrippe ook sinvol gebruik word vir verdere besinning en aktualisering van die Heb 4-5 teks met die oog op Goeie Vrydag se erediens, veral as ons in gedagte hou hoeveel verskillende aspekte van ruimte in die teks aanwesig is: ‘n Hoëpriester wat deur die hemele gaan, die hoëpriester wat aarde toe gekom het en aan versoeking onderwerp is, die aardse hoëpriester wat offers bring, die priesterorde van Melgisedek, Jesus die Hoëpriester wat deur lyding heen gehoorsaam bly, ens.

Onder in-ruiming bespreek Cilliers die feit dat God sy aangesig na ons toe gedraai het in Christus (die Hoëpriester) en daardeur die ganse werklikheid omskep het in ‘n baarmoeder van betekenis. Hoe help hierdie teks ons om na te dink oor die praesentia realis? Hier kan die verbeeldingryke nadenke oor die “hoëpriester teologie” van Hebreërs verrassende perspektiewe open. Wat is die volle betekenis daarvan dat Christus die rol van Hoëpriester op aarde kom speel?

Onder ver-ruiming staan die sin-vraag vir Cilliers sentraal. Want ruimte, hermeneuties verstaan, verruim nie net ons begrip van God en Christus nie, maar ook van onsself (identiteit) en ons wêreld en werklikheid. Hier gaan dit dus oor die werklikhied waarbinne ons elke dag leef en die ver-ruiming daarvan. Wat beteken Christus se hoëpriesterskap in ‘n tyd van verkiesing, van politici wat kansels gebruik om kiesers te werf, van kerklui wat politieke rolle speel. Daar is in dié verband ‘n lewendige debat in die koerante waarby ons kan aansluit in ons nadenke oor ons verantwoordelike deelname aan die politiek. Vgl. ook in dié verband verklarings wat deur die moderature van die NG en VG Kerke in dié verband gemaak is.

Onder ont-ruiming gaan dit volgens Cilliers oor die vraag of ons nie dikwels só in ons werklikheid vasgevang geraak het, dus in ons persepsie van die huidige werklikheid, dat ons die sin vir ander (Ander) werklikhede verloor het? Dit is hier waar die Hebreër-skrywer ons help om deur verbeelding en antisipasie bewus te raak van die feit dat hierdie werklikheid, hoe belangrik en waardevol ookal, nie die finale is nie. Die Hoëpriester teologie help ons om op verbeeldingryke wyse ander werklikhede te (her)ontdek, raak te sien en te antisipeer. Dit ont-ruim ons dus in die rigting van ‘n ander werklikheid – op ‘n manier kan ons ook nie die volheid van die oomblik belewe nie omdat daar die afwesigheid is van ‘n ander werklikheid.

Op Goeie Vrydag is dit juis die simbool van die kruis, die brood en die wyn wat ons aan laasgenoemde herinner. In hierdie drie simbole vind ons die dieptepunt van ontruiming, van die sinloosheid, smart en lyding van ons bestaan omdat die Hoëpriester self die offer word en van God verlate is. Maar genadiglik is Sondag oppad – ‘n nuwe (verbeeldingryke) ruimte!

Ian Nell
 
What we hunger for perhaps more than anything else is to be known in our full humanness, and yet that is often just what we also fear more than anything else….Little by little we come to accept instead the highly edited version which we put forth in hope that the world will find it more acceptable than the real thing.

—Frederick Buechner

Seisoen van Luister PowerPoint

Sien verdere preeksketse by een en twee

Tweede Gedagtes: Jer 31:31-34

Written by Admin on . Posted in Verder geluister

Sondag 29 Maart 2009

Om onder ‘n nuwe verbond te lewe

Die kerk is te realisties.  Die kerk kyk hom vas teen die realiteite van die dag.  Die armoede wat ons inhaal, die markte wat val, die politiek wat ons onseker maak, mense wat al hoe meer moet kompeteer vir werk.  Die kerk het nie raad hiervoor nie.  Want die kerk is te realisties, en hoop te min.

Dis hierdie gedagtes wat deur ‘n mens se kop gaan wanneer jy die aangrypende stuk in Jeremia 31:31-34 lees.  Dis ‘n stuk waarin God sê dat Hy ‘n nuwe verbond met “Israel” sal sluit.  Dis ‘n stuk van ruwe hoop en nuwe toekoms.

En beslis was dit ‘n tyd toe “Israel” min hoop kon gehad het.  Dit was net na die jaar 587 vC.  Jerusalem het na ‘n lang beleg geval.  Die tempel was in puin.  Die mense van die Suidryk is weggevoer na Babilon.  Nebukadneser het geseëvier. 
Dít was die realiteite:  daar was van ‘n toekoms vir “Israel” geen sprake nie.  Hulle was bannelinge in ‘n land ver van hulle verwoeste tempel.

En hier kom Jeremia, die doemprofeet, die klaagliedskrywer – en hy sê vir die mense God sluit ‘n nuwe verbond met hulle.  Die toekoms behoort aan God, en Hy gaan dit met hulle deel. 

En dis groot woorde hierdie.  Hierdie is die enigste plek in die hele Ou Testament waar die uitdrukking “nuwe verbond” voorkom.  En wat is hierdie nuwe verbond?  Wel, skynbaar sal almal weet wat dit is, want die een sal dit nie meer vir die ander hoef te leer nie (Jer 31:34). 

En die nuwe verbond het nog ‘n ander wonderlike kenmerk:  dit is nie soos die vorige wet wat op kliptafels geskryf is en by Sinai aan die Israeliete gegee is nie.  Dit is op die harte van mense en in hulle gedagtes geskryf.  Vers 33 sê treffend: “Dit is die verbond wat Ek in die toekoms met Israel sal sluit, sê die Here: Ek sal my woord op hulle harte skryf en dit in hulle gedagte vaslê.”

Ja, inderdaad is die nuwe verbond glad nie eers ‘n wet nie. Dis nie ‘n nuwe stel reëls waartoe ons verplig word nie.  Inteendeel, dis ‘n nuwe stel insigte en dade waartoe ons bevry word.

Ja, Jeremia was ‘n doemprofeet.  Maar die hoop wat hy verdoem het, was valse hoop.  Valse hoop op die tempel as ‘n gebou.  Hoop op die ekonomie.  Hoop op die militêre. Hoop op die politiek van die dag. Hoop op die mens se trots en eie krag. Hoop dat jy die toekoms vir jou kan vat solank jy net die wet letter vir letter nakom.

En nou was Jerusalem verwoes.  Die tempel.  Die volk.  Die trots.  En nou bring Jeremia ‘n nuwe boodskap:  God sal ‘n nuwe verbond met julle sluit.  Alles is verwoes, maar nie die toekoms nie.

En wat beteken hierdie nuwe verbond nou vir ons vandag?  Kan ons ook opgewonde daaroor word?  Beteken dit ook vir ons dat God nog lank nie klaar is met ons nie? 

Dis belangrik om juis hierdie tyd van die jaar hieroor na te dink.  Want dis Lydenstyd.  Vandag, die 29ste Maart, is dit die vyfde Sondag in Lydenstyd.  Dis ‘n tyd waarin ons spesifiek daaraan dink dat Jesus gely het sodat ons onder die nuwe verbond kan leef. 

Dis net voordat hy gekruisig is, dat Jesus saam met die apostels aan tafel was om die paasmaaltyd saam met hulle te eet voordat Hy ly.  En na die maaltyd het hy die beker geneem en gesê (Lukas 22:20:  “Hierdie beker is die nuwe verbond, beseël deur my bloed, wat vir julle vergiet word.”

Hierdie nuwe verbond is ons s’n.  God het dit op ons harte geskryf, en Jesus het dit met sy bloed beseël. 

En om onder hierdie verbond te lewe, beteken dat ons elkeen besluit om lid van ‘n nuwe gemeenskap te wees.  ‘n Geloofsgemeenskap.  ‘n Gemeenskap wat homself rondom God se wil skaar.  ‘n Gemeenskap wat volgens Jesus se waardes lewe.  Elkeen van ons het die wil van God in ons harte en gedagtes ingeskryf, en kan daarmee lewe as verlostes. 

En ons durf in die Lydenstyd dink hoe ons as verlostes lewe.  Ons is mense wat lewe in genade en nie in oordeel nie, in die lig en nie in die donkerte nie, in die vryheid wat hoop bring, en nie in die gebondenheid van mense wat nie van sonde kan loskom nie.  En wat is hierdie sonde waarvan ons moet loskom?  Dis maar nog dieselfde as in Jeremia se tyd.  Dis selfverheerliking, valse trots, disrespek teenoor ander, vrees om te faal – al die dinge wat die lewe hier op aarde hel maak.

Maar veral is sonde om nie te hoop nie.  Om nie die nuwe verbond gestand te doen nie.  Om ons weg te draai van die nuwe verbond wat God met ons gesluit en Jesus met ons verseël het.

En daarom kan ons onsself hier met Lydenstyd afvra of ons werklik lewe soos gelowiges wat nuut verbind is aan God se wil. 

Miskien is ons te realisties, te bang om hoopvol te lewe.  Dan is dit tyd dat ons vry word, en soos verlostes lewe – wat hoopvol betrokke is by ons eie toekoms, en ook by ander se lyding. 

John Bright was vir 35 jaar lank professor in Ou Testament aan die Union Theological Seminary in Richmond, Virginia, in die VSA.  Hy is in 1995 op 86jarige ouderdom oorlede.  Hy was ook ‘n predikant van die Presbiteriaanse kerk, en kon op meesterlike wyse die insigte van die Bybel in preke vertaal.  Hy het ook ‘n kommentaar op Jeremia vir die bekende Anchor kommentaarreeks geskryf.  En dis hy wat ‘n mens se oë oopmaak vir Jeremia, die profeet van hoop, waarna ons vandag gekyk het terwyl ons oor Jesus se lyding nadink.

Dis dan seker gepas dat ons met ‘n aanhaling van Bright afsluit.  Dit kom uit ‘n artikel wat hy in Interpretation (20.2:188-210) geskryf het, lank terug in 1966 al.  Ons moet onthou dat Bright self opgekommandeer was om in die Tweede Wêreldoorlog as kapelaan diens te doen.  Bright weet dus hoe lyk die gesig van menslike ellende, veral ellende wat deur oorlog en verwoesting veroorsaak word – soos dit ook die geval was met die val van Jerusalem.  In hierdie aanhaling waarmee ons afsluit, beskryf Bright die nuwe gemeenskap van gelowiges wat onder die nuwe verbond lewe, wat nie net uit die hoop lewe nie, maar ook die samelewing radikaal met sy Jesus-waardes verander:

And we know that if there is any hope for this world, it lies in the direction of some community of (hu)mankind under a just and universally recognized law.  But we also know that it must be some greater community than any we have ever known.  And we sense that Jeremiah is telling us of it.  Here is no community of mutual interests, mutual defense; here is no colonial power imposing its will by force on subject peoples.  Here is a new and revolutionary society of faith, willingly organized under the law of God.  And here, we sense, is the hope of the world: that God’s rule come to (wo)men; that (wo)men accept his grace and willingly live in obedience to his law; that self-deification and the worship of false gods and goals, pride and complacency, the fear and contempt of others – the sins that turn this world into a jungle – be blotted out, and that (wo)men “know God” in every dealing with the brother/sister.  That is indeed our hope: the creation of a new society of redeemed (wo)men.”

Christina Landman

Seisoen van Luister PowerPoint

Geen verdere Leesrooster Preekriglyne oor Jer 31 beskikbaar nie.

Tweede Gedagtes: Ps 107:1-3, 17-22

Written by Admin on . Posted in Verder geluister

Sondag 22 Maart 2009

“Uit Wanhoop tot Hoop, lewegewende Hoop”

Die outeur maak dit duidelik dat Ps 107 oor restourasie gaan – ek bedoel, die volk kry kans om op te staan, van hul sonde verlos te word en in alle opregtheid, God weer te gehoorsaam, Hom in waarheid en toewyding te dien – en dit, nadat hulle in sonde verval het, hulle rug op die Here gedraai het. Dié sondige situasie word helder en duidelik geskets as een van verdwaaldheid en verlorenheid (v4,9), van ellende (v5,10 – 12, 17), van duisternis en gevangenskap (v10), van verset en opstandigheid (v11,17) – en dat hulle na aan die dood was (v18,20), benadruk eintlik hul situasie van wanhoop, van geen uitkoms of bevryding of van herstel en genesing nie.

Dít was hulle lewenservaring, in elk geval tot op daardie oomblik waar iemand, enkeling of familie, invidu of groep, God begin opsoek het, hulle tot God, hul Redder en bevryder gewend het.  Dis toe dat dit gebeur, dat tekens van wanhoop vervaag, tekens van verweer en verval verdof, en tasbare, sigbare bakens van hoop, lewegewende hoop verrys het uit die doem-agtige verlede.

Die oomblik toe hulle tot God roep (v13a), het Hy hulle bevry, (v13b) het Hy hulle uit die donker, uit die diep duisternis laat uitkom (v14) – hul boeie word stukkend gebreek (v14d), en nog sterker, die koperdeure en ystergrendels word stukkend geslaan (v16). Ja, met een enkele woord, het Hy hulle gesond gemaak (v20a) en hulle dus aan die dood laat ontkom (v20b). Hoe wonderlik die trou van God, hoe ondeurgrondelik die wyse waarop God hoop bewerk, hoe omarmend en alles-oortreffend is die ingrype van God nie!

Die graad van God se trou, verlossing en hoop, oortref die graad van wanhoop. Die vernietigende situasie van eie sonde en walglikheid, word in verre oortref deur die Woord van genesing, redding en hoop wat God spreek. Die wat die dood verdien, word genees, die terminale een, die een wat niks anders sien en verwag as die dood nie, vind hoop en lewe. Ja, selfs vir die skuldbelaaide een, die skuld-draende een, is daar hoop, is daar uitkoms en bevryding. Ja, vir die verkragter (soos die reeksverkragter – Tsediso Letsoenya) en familie-uitwisser (Marius van der Westhuizen), is daar hoop en kan die Lig van verligting, genesing en aanneming, vir hulle opgaan.

Dis daarom te verstane dat die vreugde wat diesulkes wat deur die Here bevry en verlos is, so oorweldigend is, dat dit die hele Psalm deurspek – want waar wanhoop al vorm van lewe was, daar heers lewe en hoop nou, daar waar daar geen ander uitsig as donkerte en duisternis was, daar heers lig en die Lig nou; daar waar gevangenskap, siekte en dood was, daar bestaan hoop, lewegewende hoop – die hoop wat mense transformeer, die hoop wat tot diens beskikbaar stel, die hoop wat God se trou, verlossing en hoop vreugevol besing, juis omdat dit kan getuig van hoe wanhoop in hoop wat lewe gee, oorgegaan het. Van hoe terminale siekte en dood omskep word in lewe en diensbaarheid. Dit is wat God in en deur Jesus Christus kan doen.

Ek het iewers gelees van ‘n skrywer wat meen, ‘n mens kan baie lank sonder kos leef, maar nie een enkele sekonde sonder HOOP nie. K. Gallahan skryf en sê: Hope is stronger than memory …  Die politieke en ekonomiese klimaat, die tienermoorde, skoolgeweld, die groeiende dwelm- en drankmisbruik onder veral jongmense, die cliché van streng kinders en gehoorsame ouers, asook die Malema’s  van ons dag,  laat ons soms sonder hoop -soms is ons meer sonder hoop as wat ons hoop het.  Die morele verval (korrupsie, wangedrag, seksuele misdrywe, noem maar op) waarvan ons daagliks in die koerante lees, laat ons verlang na uitkoms en bevryding –  die groeiende werkloosheidsyfer (wat jou laat wonder of jy nie dalk volgende is nie) wek nie hoop nie, die feit dat mense (onder wie geliefdes) by die honderde hul huise en motors maandeliks verloor, laat die hoop dikwels verdof en vervaag.

Die outeur van Psalm 107 wil ons help besef dat daar in enige situasie van wanhoop, dwaasheid, siekte, verlorenheid, rebelsheid en of dood, hoop is – want Jesus Christus self is ons Hoop, Hy het hoop verpersoonlik en vergestalt en daarom as enigiemand, familie of groep, enkeling of geloofsgemeenskap, hul toevlug tot God neem, hul te midde van hul terminale toestand tot God roep, Hy inderdaad sonder verwyl, tot ons bevryding en redding sal kom. Dat Hy, ongeag die graad van ons wanhoop, dit in liefde en genade sewevoudig sal oortref, want Hy begeer niks anders as lewe, ewige lewe vir ons nie. Daarom die lydenstyd, daarom die krusiging en die opstanding, die hemelvaart en die uitstorting van die Heilige Gees, en ja die vooruitsig dat Hy terug gaan keer aarde toe.

Kyk ons rond, sal ons te midde van ons wanhopige situasie, tog tekens van hoop en restourasie sien, klanke van hoop hoor, en dade van hoop beleef, soos kinders (wit en swart) wat mekaar omhels, vriendskappe wat tussen volwassenes oor die kleurgrens gesmee word, gemeenskappe wat oor ouderdom en kleur saamwerk om die morele verval aan te spreek, vaders wat rehabilitasie verwelkom en hul samewerking gee, onderwysers wat meer as wat hulle pligstaat voorskryf, doen om uit te reik na kinders in probleemsituasies. Eens afvallige gelowiges wat weer die samesyn van geloofsgemeenskappe opsoek, ens.

Hoop, die ware Christelike hoop wat nie beskaam nie, die hoop wat lewe wek en inspireer, die hoop wat aksie word en ewigdurend bly, kan verrys uit enige doemsalige situasie, want die Een wat Hoop beliggaam, is Jesus Christus self – ons bevryder, redder, hoopwekkende-en-hoop-onderhoudende God. Daarom kan ons juig, kan ons dien, en betrokke raak, kan ons uitsien na die toekoms, en kan ons Sy lof en aanbidding, altyd en voortdurend, onder enige omstandigheid, besing. Roep tot Hom en Hy sal jou oorskadu, red en uitlei.

Donald Katts ( Volkskerk van Afrika)
Seisoen van Luister PowerPoint

Geen verdere preekriglyne oor Ps 107 in Preekriglyne Argief beskikbaar.

Tweede Gedagtes: Eks 20:1-17

Written by Admin on . Posted in Verder geluister

Sondag 15 Maart 2009

Ek sou oorweeg om, in die lig van Eksodus 20:1-7 en die preekstudie, ‘n lyn te volg wat sterker aansluit by die feit dat ons in die lydenstyd staan.  Eksodus 20:1-7 is ‘n oproep om die Here alleen as God te vertrou en te dien; om Hom te aanbid “deur die Gees en in waarheid” (Johannes 4:24) en nie soos ons Hom graag sou wou uitbeeld nie; en om sy Naam aan te roep in lof, aanbidding en voorbidding en dit nie te misbruik nie.  Dit gaan hier nie net om die eksklusiewe aanspraak dat die Here alleen God is nie, maar ook om die vrae: “Wie (of hoe) is hierdie Here werklik?” en “Hoe word hierdie Here aanbid en gedien?”

Ons moet insien dat die stryd oor hierdie tipe vrae in die geskiedenis nie alleen tot wonderlike nadenke gelei het nie, maar ook tot verskriklike ellende.  Dit is immers nie vrae waaroor mense rustig kan verskil nie – behalwe as die antwoorde vir hulle eintlike relatief onbelangrik is.  Die “godsdienstige toleransie” waarop die moderne mense hulleself beroem, het weinig te maak met egte liefde vir mense wat anders dink oor God; dit het meestal veel meer daarmee te make dat denke oor God skadeloos en irrelevant geword het vir die meeste mense.  Watter God jy dien, hoe jy oor daardie God dink, hoe jy God aanbid – dit alles het volgens die dominante denkwyse van moderniteit ‘n kwessie van blote opinie en keuse geword. 

Slegs een moontlikheid word nie verdra nie, in elk geval nie in die moderne Weste nie – en dit is dat mense hulle geloof in God, siening van God en aanbidding van God só ernstig opneem dat hulle bereid sou wees om tot die dood toe te stry daarvoor.  Westerse liberalisme is merkwaardig intolerant teenoor mense wat die vraag na God werklik weer in die brandende middelpunt van die lewe stel.  Daarom kyk ons met onbegrip na alles wat as “fundamentalisme” bestempel word (‘n begrip wat dikwels slordig gebruik word om enige iemand wat geloof werklik ernstig opneem, te beskryf) en met afgryse na veral “Islamitiese fundamentalisme” wat selfs bereid is om terreur aan te gryp in die naam van godsdiens.

Westerse moderniteit se klem op toleransie is self ‘n reaksie op ‘n besondere vorm van intoleransie: die absolute aansprake wat die Middeleeuse kerk op die waarheid oor God gemaak het, met die teenaansprake wat in die Reformasie gemaak is in die naam van die evangelie – en die verskriklike vervolginge, oorloë en vernietiging wat daaruit voortgevloei het.  Die Verligting kan ten minste ten dele verstaan word as ‘n reaksie wat gebore is uit mense se afgryse oor godsdienstige geweldpleging.  Die probleem lê by die oplossing: om die lewensvrae waartoe die eerste deel van die dekaloog ons dring, te marginaliseer en skadeloos te maak.

Die vraag is: is daar ‘n ander weg?  Moet ons kies tussen die intoleransie – en dikwels geweld – van mense vir wie die lewensvraag na die een ware God van brandende belang is, en die toleransie van mense vir wie die vraag hoogstens van sekondêre belang is?  Anders gestel: moet ons kies tussen ‘n fundamentalistiese intoleransie en liberale toleransie – is dit die enigste twee moontlikhede wat vir die kerk oop is? 

Na my oordeel is dit juis waar die lydensverhale vir ons ‘n uitdagende, maar terselfdertyd bitter moeilike perspektief oopmaak.  Christus word eintlik twee keer veroordeel.  Die eerste keer word Hy skuldig bevind deur godsdiensleiers op die godsdienstige klag van godslastering.  Sy optrede en sy aansprake het hulle siening van die een ware God so bevraagteken dat hulle ter wille van hulle eie legitimiteit van Hom ontslae moes raak.  Dit is opvallend dat Westerse vertolkers, veral dié wat diep beïnvloed is deur moderniteit, dikwels wil ontken dat die godsdiensleiers Jesus hieroor ter dood sou veroordeel.  Is dit dalk omdat ons by voorbaat besluit dat die Godsvraag nie belangrik genoeg is om ‘n rol in Jesus se lyding te speel nie?  Ek dink dat dit juis vrugbaar sou wees om te sê: Jesus ly juis onder ons godsdienstige ongenaakbaarheid. 

Die ander vraag wat hier altyd na vore kom (soos in die debat enkele jare terug oor Mel Gibson se The Passion) is of die klem op die godsdiensleiers se veroordeling van Jesus ons nie onvermydelik tot anti-semitisme verlei nie.  Dit is beslis so dat die kerk in hierdie opsig gesondig het.  Maar ek sou, saam met die Katolieke teoloog Gregory Baum, wou argumenteer dat die kerk homself daarmee juis aan projeksie skuldig gemaak het: ons het die skade wat ons self deur godsdienstige intoleransie aanrig, op die Joodse leiers geprojekteer en hulle daardeur gedemoniseer.  Hoe dikwels tree die kerk self nie soos die Joodse Raad op nie!  Vanuit moderniteit word dikwels met reg gesê dat hierdie soort gewelddadige intoleransie dikwels juis voorkom by monoteïstiese godsdienste.  Jy sou dus met reg kon sê dat Eksodus 20:1-7 in die hande van onverdraagsame mense ‘n bloedspoor gelaat het deur die geskiedenis.

Beteken dit dan dat toleransie (en onverskilligheid oor Eksodus 20 se aansprake op ons) ons enigste ander alternatief is?  Volgens die lydensverhaal is Jesus ‘n tweede keer veroordeel – hierdie keer deur Pilatus, ‘n politeïs wat homself beslis nie gesteur het aan die Tien Gebooie nie!  Vir Pilatus is die Joodse beheptheid met die vraag na God en godslastering totaal irrelevant.  Hy is pragmaties: die vraag vir hom is of Jesus ‘n bedreiging inhou vir die Romeinse oorheersing (en die antwoord daarop, reken hy vanuit sy perspektief, is nee); of dit beter is om die mense hulle sin te gee ter wille van die orde (die antwoord daarop is ja) en of ‘n keuse om Jesus onskuldig te vind sy verhouding met die keiser en sy loopbaan sou kon benadeel (waarop die antwoord weer ja is).  Die punt is beslis nie dat Pilatus ‘n “liberalis” was nie, maar dat die pragmatiese denke en onverskilligheid teenoor die Godsvraag ook ‘n rol gespeel het in Jesus se veroordeling.  Dit is dus blykbaar nie so dat die marginalisering van die Godsvraag en die voorkeur vir pragmatisme noodwendig tot geregtigheid lei nie – iets waarvan die gewelddadige geskiedenis van die moderne Weste meer as genoeg getuienis bied.

Die kerk het ‘n ander roeping: om Jesus na te volg in die oortuiging dat Hy die waarheid is, en dat ons in Hom die een ware God leer ken, aanbid en dien.  Jesus is beslis nie, volgens die lydensverhaal, onverskillig oor die vraag na God nie.  Hy praat die waarheid, leef die waarheid, is die waarheid van God.  Vir hierdie waarheid verduur Hy verwerping, vernedering, veroordeling en dood.  Jesus “verdra” nie godsdiensleiers se siening van die waarheid nie en Hy “verdra” ook nie Pilatus se onverskilligheid oor die vraag: “Wat is waarheid?” nie (Johannes 18:38).  Hy opponeer dit tot die dood toe.  Maar die punt is: Jesus opponeer dit nie met sy eie gewelddadige intoleransie nie.  Hy begaan nie gewelddadige intoleransie nie, Hy ondergaan dit (wat die betekenis is van sy passio).  Hy deurkruis dit met sy gebed: “Vader, vergeef hulle, want hulle weet nie wat hulle doen nie!”  (Lukas 23:34)  Hy seën hulle wat Hom vervloek en vervolg en vermoor – en juis só is Hy die waarheid oor God!

Ons vervul dus die eise van die dekaloog – om die Here alleen as God te dien, om Hom in Gees en in waarheid te aanbid, om sy Naam aan te roep – nie deur intoleransie of deur toleransie nie, maar deur ons kruise op te neem en Jesus na te volg; nie deur te vervolg of te ignoreer nie, maar deur te bid vir hulle wat ons vervolg (en vir hulle wat ons ignoreer …).  Die vraag is of die kerk hierdie waarheid al ooit regtig geleef het! 

Andries Cilliers

Seisoen van Luister PowerPoint

Sien verdere Preekriglyne_1 en Preekriglyne _2

Tweede Gedagtes: Rom 4:13-25

Written by Admin on . Posted in Verder geluister

Sondag 8 Maart 2009

1.  Rom 4 is nie die maklikste gedeelte om oor te preek nie. Dit vorm `n onderdeel van `n langer argument wat Paulus in die Romeine-brief voer en nie almal stem saam oor presies  hoe dit inpas in die geheelargument nie.  Verder is daar uitleggers wat meen dat die problematiek wat agter Rom 4 (en eintlik die hele eerste deel van Romeine) lê, `n eiesoortige Joodse vraagstelling was wat dalk nie so relevant is vir vandag se mense nie.
Al sou dit waar wees (wat die meeste van ons nie glo nie), maak dit nog nie Rom 4 onbelangrik nie.  Wel ingewikkelder om oor te preek.

2.  Die gebruik van die gedeelte vir Lydenstyd is ook nie so vanselfsprekend nie. Op`n manier kom die opstanding as sentrale tema baie sterker deur as die lyding en die kruis. Die keuse vir lydenstyd is gegrond op vs 25 waarin daar `n direkte verwysing na die lyding is.  Die hele tema van vryspraak en regverdiging (wat sentraal staan in die perikoop) is natuurlik ook gekoppel aan die lyding en kruis van Christus – hoewel die konneksie nie so direk in Rom 4 gemaak word nie.
 
3.  Floors Meyer het baie moeite gedoen met sy preekstudie en gee heelwat stof tot nadenke.  In sy preekvoorstelle benader hy die gedeelte uit die hoek van die vraag na vryspraak – `n goeie invalshoek. Beide sy voorstelle vir die prediking bied goeie moontlikhede en is heel bruikbaar. 

Ek het gehou van Floors se klem dat die vryspraak en sondevergiffenis nie die einde van die geloofstorie is nie, maar op `n manier die begin.  Die “vonnis” wat ons kry op grond van Christus se sterwe en opstanding is om `n nuwe lewe te lei vanuit die genade wat ons in Christus ontvang het.  Ek dink die konneksie tussen vergiffenis en `n lewe uit vergiffenis is baie belangrik – ook uit die konteks van Rom 4.  Die verwysing na Abraham in die gedeelte het nie gegaan oor net `n enkele geloofsdaad waaruit hy vryspraak ontvang het nie, maar oor `n totale lewe van vertroue op God se liefde en genade. 

Die klem wil ons vrywaar van `n goedkoop verstaan van geloof – Jesus het aan die kruis klaar vir al ons sondes betaal.  Ons kan dit nou net neem en hoef niks voor (of na die tyd!) te doen nie.

4.  Ek het jare gelede `n preekstudie oor die gedeelte geskryf vir Woord teen die Lig 1/5.  Die bundel het gehandel oor Doopprediking en hoewel ek meer preekmoontlikhede bespreek en suggereer, het die twee preekriglyne wat ek daar gee, beide gefokus op die doop (nav die terme teken en seël. in vs 11).

By `n herlees van die stuk, het ek gedink dat `n derde moontlikheid (dit is nou naas Floors se twee) sou wees om die preek in te rig rondom die tema van geloof.  Die hele hoofstuk is `n argument om te “bewys” dat Abraham geregverdig en vrygespreek is, nie deur wetswerke of op grond van sy besnydenis nie, maar omdat hy geglo het.

Nadat `n mens in die inleiding iets gesê het oor die tema (soos in die vorige paragraaf geformuleer), en oor die sentrale plek van geloof in die Bybel, sou `n mens drie punte kon maak ter verduideliking van hoe Rom 4 oor geloof praat.

  • In die eerste punt sou aan die hand van vs 1-8 (`n moralisering van geloof) en 9-12 (`n sakramentalisering van geloof) eers verduidelik kon word wat geloof nié is nie. Paulus verduidelik in die twee perikope dat Abraham nie deur God vrygespreek is omdat hy goeie werke gedoen het, `n goeie mense was (vs 1-8) of omdat hy besny is nie (vs 9-12).  Hoewel dit sekerlik so is dat die Christelike geloof `n morele en `n sakramentele (of rituele) kant het, en dat dié aspekte selfs belangrik is, kan ons nie geloof daartoe reduseer nie. `n Mens sou kon uitbrei daarop en met eietydse voorbeelde verduidelik hoe dit vandag nog gebeur.  Ek het geen twyfel dat die meeste Westerlinge, selfs dalk die meeste kerklidmate, geloof eintlik moreel verstaan nie.  Daar is verder ook vandag nog `n groep mense (en kerke) wat baie klem lê op die rituele en/of sakramentele kant van geloof.  Hoe gevaarlik en (steeds) aktueel die twee misverstande is, sien `n mens daarin dat daar `n sosiologiese teorie oor godsdiensontwikkeling is wat sê dat godsdiens in primitiewe gemeenskappe gewoonlik ritualisties verstaan word, en in meer ontwikkelde gemeenskappe moreel verstaan word.
  • In die tweede punt sou `n mens dan by `n positiewe verduideliking van geloof kon kom. Ek gaan hier vier kleiner punte probeer maak: 
    ~   Geloof gaan oor God.  `n Mens sou daarop kon wys dat geloof te doen het met hoe ons dink oor God en oor sy Woord en beloftes.  Geloof gaan nie in die eerste plek oor morele reëls of oor korrekte rituele nie, maar oor God en hoe ons Hom verstaan en met Hom leef.
    ~  Abraham het vryspraak van God ontvang en is regverdig verklaar omdat Hy in God geglo het en sy Woord en beloftes vertrou het. Dit is die kritieke saak in ons lewe hier op aarde – dat ons op `n punt moet besluit wat ons dink en sê van God en sy beloftes.  Jy kan dit glo en daarop vertrou – of nie …
    ~  Ons kan in Gen 12-25 die verhale gaan lees van hoe die Here na Abraham gekom het en Hom aan Abraham geopenbaar het, wat die basis gevorm het van Abraham se geloof en vertroue in God. Ons as NT gelowiges se verhale sal anders lyk.  Ons het egter een voordeel bo Abraham en dit is dat ons ook die verhaal van Christus ken.  NT kerkmense se geloof sal veral gebou wees op wat hulle van God gesien het in Jesus Christus se geskiedenis – veral in sy kruis en opstanding. Die kruis vertel vir ons die verhaal van God se vergewende en verterende liefde vir ons, en die opstanding sê vir ons dat die Here ook die krag en vermoë het om alles te doen wat Hy sê en beloof het. In die NT gaan geloof uiteindelik oor die vraag of ons in die kruis en die opstanding van Christus glo of nie. 
    ~  As ons oë het daarvoor, sal ons ook in die lewe rondom ons (en in ons eie lewe) soms bevestiging vind vir dit wat ons in die kruis en opstanding van Christus oor God gesien het.   Baie van ons kan uit ons eie lewensverhale vertel en getuienisse lewer oor die Here se liefde en sy krag.
  •  In `n derde punt kan hierdie laaste perspektief verder geneem word aan die hand van die interessante vertalingsprobleem in vs 19 (sien my stuk oor Rom 4, WtL 1/5, p 129)! Dit gaan oor `n moontlike “nie” in die tweede deel van die sin waaroor daar meningsverskil is.  Die 1933-vertaling het die “nie” gehandhaaf: “Sonder om te verswak in die geloof het Hy … nie gelet op sy eie liggaam wat al reeds verstorwe was nie”.  Die 1979-vertaling laat die “nie” weg en lees: “Sy geloof het nie verswak nie, al het hy terdeë besef dat sy liggaam reeds gedaan was”.  Die betekenisverskil is redelik groot!  As die “nie” behou word (soos in die 1933-vertaling) is geloof letterlik `n saak van blinde vertroue.  As die positiewe lesing verkies word (soos wat die meeste resente kommentare verkies) dan word die werklikheidsin en werklikheidsbesef van die geloof beklemtoon!  Dis nie dat Abraham nie geweet het en nie wou kyk nie; Hy het geweet van alles, maar God tog geglo! Nygren verduidelik die verskil baie mooi: …

“Many have thought that it is characteristic of faith that it turns away from the actual, that it closes its eyes to sensible, tangible reality and soars another world … But Paul says quite the opposite. For him faith does not mean to close one’s eyes to the facts. Faith has no kinship with optimistic self-deception or with the easy idea that things always come through in one way or another. Abraham saw the situation as it really was, including that which seemed to make Gods promise absurd. But, Paul says, ‘He did not weaken in faith’ (19); ‘He grew strong in faith’, the next verse adds.”

Coenie Burger

Seisoen van Luister PowerPoint

Verdere Preekriglyne