Die “Emerging Church” skuif na Sosiale Netwerke en Kreatiwiteit

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Doug Pagitt, van Solomon’s Porch in Minneapolis (Minnesota), was die derde aanbieder by die afgelope naweek se ASM byeenkoms in Chicago (sien http://www.communitas.co.za/tussenin/ vir bydraes oor die ander aanbiedinge).  Sy tema was “The Emerging Church: Mission and the Great Emergence”. Doug se aanbieding is gebaseer op die verhaal van Solomon’s Porch, waarvan hy vertel dat “when people join Solomon’s Porch, we don’t ask them to make us larger, but to change us as a community”. Hy verwerp die oortuiging dat die Christelike beweging ooit kan terugval op vroeere vorme, en pleit vir die openheid dat nuwe kulturele uitdrukkings altyd die gestaltes van kerkwees moet kan vorm. Hy meen, “the old and new always live in dialogue with each other in a particular place and time; there is no one cultural norm or one fit for Christianity, and it is not a heterogeneous movement”.

Doug onderskei tussen, aan die een kant, ‘n Christelike beweging VIR en MET postmoderne mense, en aan die ander kant, ‘n Christelike beweging AS postmoderne mense. Solomon Porch’s wil ‘n Christelike beweging AS postmoderne mense wees. Hy beskryf dit veral n.a.v. vier “kulturele komponente”, nl. taal, waardes, estetika, en media. Hy meen dat konserwatiewe benaderings gewoonlik tevrede is daarmee dat die estetika en die media van kommunikasie kan verander, maar jy mag nie raak aan die unieke taal en waardes van die evangelie nie. Daarteenoor is progressiewe benaderings gewoonlik te vinde daarvoor dat die taal en waardes maar kan verander, maar nie die estetika en media van kommunikasie nie.Emerging Church” benaderings dink al vier hierdie kulturele komponente mag maar verander (hy verwys veral na Phyllis Tickle se boek oor “The Great Emergence: How Christianity is Changing and Why”).

Doug meen dat daar ‘n belangrike kultuurskuif plaasvind in die Amerikaanse samelewing waarvan die Christelike beweging behoort kennis te neem.  Hy beskryf dit so:  “We are shifting from a knowledge based society to a creative based society.  We’ve progressed from farm metaphors to industrial metaphors to school metaphors… and now we move to a society of creators, empathizers, pattern recognizers, etc.” Gemeenskaporganisasie het verander van “bounded-set community organizing” (waar daar altyd reels vir toegang en uitgang is) na “center-set community organizing” (waar daar altyd iets in die sentrum is wat mense bymekaar bring), en nou tot “relational-set community organization” (met facebook as ‘n goeie voorbeeld).  In Doug se aanbieding het die “Emerging Church” skuif na ‘n sterk fokus op netwerke en informele verhoudings sterk na vore gekom, maar ‘n mens sou die vraag kon vra (wat ek in ‘n latere refleksie oor die ASM aanbiedings in geheel wil doen) oor kwessies van mag (sodat verhoudinge en gemeenskap nie geromantiseer word nie), en veral of hierdie soort tiperings dalk meer hiper-modern as werklik post-modern is (met ‘n belangrike Godsvraag hieraan gekoppel).

Nuwe “Kloostergemeenskappe”: Gemeenskappe van Geregtigheid en Vrede

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

In die tweede aanbieding tydens vanjaar se byeenkoms van die American Society of Missiology (sien http://www.communitas.co.za/tussenin/?p=70 vir ‘n oorsig van die eerste aanbieding deur Alan Hirsch) vertel Jonathan Wilson-Hartgrove die verhaal van “The New Monastics: Mission Through Communities of Justice and Peace”. Dit is ‘n verhaal wat ten nouste gekoppel is aan sy persoonlike ervaring van “it is hard to be a christian in America”, en gebaseer op die vrae wat hy begin vra het oor Amerika se militere betrokkenheid in Irak. Dit het daartoe gelei dat hy ‘n lid geword het van die “Iraq Peace Team”, en daarna besef het dat ook ander “euwels” soos verbruikerisme, gierigheid, rassisme, ens. dit baie moeilik maak vir christene in die VSA vandag om hulle christelike oortuigings radikaal uit te leef. Hy vertel hoe hy homself kon begin identifiseer met die stelling, “if this is democracy, we don’t want it; if this is freedom, you can keep it”.

Dit alles het Jonathan begin inspireer om die kloosterbewegings van die vroee Christendom te begin bestudeer, en spesifiek te vra na wat dit vir christene in daardie tye beteken het om as minderheidsgroepe in die samelewing hulle christelike getuienis in die konteks van “Empire” uit te leef. Hy kom tot die konklusie dat die tendens in kloostergemeenskappe om die euwels van die tyd duidelik uit te spel en dit dan teen te staan as ‘n kontra-gemeenskap van gasvryheid relevant is vir vandag se post-christendom era. Die bedoeling van ‘n kloostergemeenskap is nie om ekslusief te wees in die lig van hierdie euwels nie, maar om juis oop, verwelkomende gemeenskappe te wees vir alle mense. Hy verwys na talle voorbeelde van hoe hierdie tendens telkens daarna in die geskiedenis nuwe gestaltes gevind het, en verwys veral na Dietrich Bonhoeffer wat vir die eerste keer die term “new monasticism” gebruik het in die tyd van Nazi-Duitsland.

Jonathan pleit dan vir die oprigting van soortgelyke gemeenskappe vandag as “tekens van die opstanding” in tye waar dit moeilik is om christen te wees. Hy argumenteer vir ‘n “tactics of subversion” (gebaseer op hoe hy Jesus se bediening op aarde verstaan) d.m.v. gasvrye gemeenskappe wat ‘n radikale etiek kontra die kultuur van vandag uitleef. Die oprigting van sulke gemeenskappe is belangrik, want “naming what is wrong is never good enough; you have to give people hope that another world is possible”. Hy dink aan sulke gemeenskappe nie as “nuwe kerke” nie, maar as “laboratoriums vir die institusionele kerk”.  Jonanathan se aanbieding is deurgaans gekleur deur die praktiese voorbeelde van so ‘n gemeenskap waarvan hy self deel is.  Alhoewel daar sekere teologiese vrae is wat ‘n mens in konstruktiewe dialoog met hom sou wou opper (ek doen dit later in ‘n bydrae oor my eie kritiese refleksie op al die ASM aanbiedings), is dit ‘n aangrypende verhaal vanuit ‘n jonger generasie Amerikaanse christene wat duidelike keuses gemaak het in verhouding tot die verbruikeristiese en militaristiese kultuur van hulle konteks.

Die Herontdekking van ‘n Missionale Etos

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Ek woon tans die jaarlikse byeenkoms van die American Society of Missiology in Chicago by.  Vanjaar se byeenkoms fokus op die verskyning van nuwe missionale gemeente-ontwikkelings en die uitdagings wat dit vir sending bied in die Noord-Amerikaanse post-Christendom konteks.  Die eerste aanbieding (Vrydagaand) was ‘n pleidooi van die Australiese skrywer, Alan Hirsch (wat vir ‘n tyd ook in Suid-Afrika op skool was), vir ‘n herontdekking van ‘n missionale etos in die 21ste eeu.  Hirsch se aanbieding het veral oor drie sulke herontdekkings gegaan:

 

  • Herontdekking van die sentraliteit van Jesus en Sy beweging (Christologie as uitgangspunt);
  • Herontdekking van dissipelskap as kern taak van gemeentes;
  • Herontdekking van die etos van apostoliese bewegings.

 

Vir Hirsch beteken die herontdekking van ‘n missionale etos in die 21st eeu dat christene tot die ontdekking moet kom dat die kerk ‘n beweging is wat Jesus navolg, en dat die radikaliteit van Jesus afgewater geword het tydens die sg. “Christendom” era.  Die hooftaak vir so ‘n beweging is om die radikaliteit van Jesus weer tot sy reg te laat kom d.m.v. dissipelmaking, en dat die geloofwaardigheid van die kerk in die 21ste eeu gekoppel is aan die vermoee van Jesus-navolgers om Hom op radikale, nuwe maniere na te volg in gemeenskappe.  Hirsch se beskrywing van hoe so ‘n beweging lyk is dat dit “missionally responsive, culturally adaptive, organizationally agile, multiplication movements” is wat gestalte gee aan nuwe vorme van sosiale netwerke in gemeenskappe.

Alhoewel niemand waarskynlik sou wou verskil met Hirsch se klem in sy drie “herontdekkings” nie, is ek tog ietwat teleurgesteld in die taamlike twee-dimensionele uitbeelding van sy beskrywing.  Ek het die gevoel gekry dat hy eintlik maar net ‘n pleidooi lewer vir ‘n nuwe generasie christene wat net nuwe maniere moet vind om ‘n radikale Jesus meer effektief na te volg.  Sy beklemtoning van Christologie (wat in sig self natuurlik ‘n belangrike kern behoort te wees) het gelei tot ‘n soort navolgingsteologie (wat ek ‘n “imitation theology” wil noem) wat bv. nooit verwys het na die rol van die Gees of in enige trinitariese raamwerk geplaas is nie.  Die gevolg is dat beide die agentskap van God (die klem was hoofsaaklik op die effektiwiteit van geloofsgemeenskappe se navolging van Christus) en die realiteit van die wereld met wie ons in verhouding is ietwat ontbreek het in sy aanbieding.  Ek sal graag my nadenke hieroor later wil opvolg met ‘n refleksie oor hoe radikaal dit nou werklik is (ek vermoed dit is steeds ‘n gestalte van modernisme met die klem op die vermoens van menslike subjektiwiteit) as ons nie die klem laat val op die noodsaaklikheid van God as aktiewe agent van transformasie in en deur geloofsgemeenskappe nie.

My twittervoer oor die konferensie kan gevolg word by http://twitter.com/jannieswart

American Society of Missiology 2009 Kongres

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Die American Society of Missiology (http://www.asmweb.org) se 2009 kongres vind hierdie komende naweek, 19-21 Junie, in Chicago plaas.  Die tema hierdie jaar is “Emerging Churches and Other New Christian Movements in North America:  The Challenge to Missiology”.  Referate deur kundiges en praktisyns gaan afgewissel word met verhale van wat in plaaslike gemeenskappe en gemeentes gebeur.  Die volgende sprekers en temas vorm deel van die naweek se agenda:

  • Alan Hirsch – “The Missional Church:  Mission Through An Incarnate Community” (Vrydag, 19 Junie)
  • Jonathan Wilson-Hartgrove – “The New Monastics:  Mission Through Communities of Justice and Peace” (Saterdag, 20 Junie)
  • Doug Pagitt – “The Emerging Church:  Mission and the Great Emergence” (Saterdag, 20 Junie)
  • Inagrace Dietterich – “A Vision for the Sending of the Church in North America – 10 Years On” (Saterdag, 20 Junie)

Dit sal nou die derde agtereenvolgende jaar wees wat ek die voorreg het om deel van die ASM se kongres te kan wees, en ek geniet veral die ekumeniese kleur van die byeenkoms met gewoonlik sterk verteenwoordiging vanuit hoofstroom Protestantse kerke, evangelies-Protestantse geledere, en Katolieke kringe.  Hierdie jaar wil ek kyk of ek gereeld oor die naweek, terwyl ek by die kongres is, ‘n blog bydrae hier op die communitas webblad kan lewer oor die belangrikste impulse wat na vore kom in die referate en besprekings.  Diegene wat twitter dophou kan gerus my twitter-voer tydens die kongres volg by http://twitter.com/jannieswart

 

Belhar en die Holocaust Museum

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Die fokus van hoofstroom nuus hierdie week in Amerika was, en is steeds, die geweldsdaad in die Holocaust Museum (waarin ‘n sekuriteitsbeampte gesterf het), en wat volgens alle tekens gemotiveer was deur ‘n verregse ekstremis se haat teenoor Jode en swartmense.  Dit is uiters relevant dat dit juis in ‘n week gebeur waar kerklike nuus toegespits was op die Reformed Church in America (RCA) se aanvaarding van die Belhar Belydenis as hul vierde belydenis naas die Heidelbergse Kategismus, die Dordtse Leerreels, en die Nederlandse Geloofsbelydenis (sien http://www.rca.org/Page.aspx?pid=5728).  Die relevansie het alles te make met Belhar se belydenis oor diversiteit as konstituerend vir eenheid, in verhouding tot haatgroepe se belydenis oor diversiteit as ‘n bedreiging vir eenheid.

Dit is ‘n relevansie wat my veral opgeval het toe ek vandag Brian Levin, direkteur van die Center for the Study of Hate and Extremism (wat vanjaar ‘n boek uitgebring het oor “Hate Crimes: Understanding and Defining Hate Crimes”), se CNN kommentaar lees waarin hy o.a. op die bedreiging van diversiteit wys as onderliggende oorsaak van hierdie soort geweld (sien http://www.cnn.com/2009/CRIME/06/11/levin.hate/index.html).  En dit het my onmiddellik laat dink aan ‘n referaat wat Piet Naude al in Januarie 2003 by die Vyfde Ekumeniese Forum in Heidelberg, Duitsland gelewer het oor Confessing the One Faith: Theological Resonance between the Creed of Nicea (325 AD) and the Confession of Belhar (1982 AD).  Hierin skryf Piet o.a. die volgende oor Belhar se belydenis aangaande die identiteit van die Kerk:  “The reference to the church as a communion of saints enables Belhar to implicitly assert a contradiction to a view of community where differentiation is seen as ground for separation in stead of opportunities for mutual service and enrichment in the one visible people of God.” In terme van die Belhar belydenis beteken dit, skryf Piet op ‘n ander plek (in sy Mei 2007 lesing by die Universiteit van Chicago oor “It is Your Duty to be Human: Anthropology and Ethics in a Post-Liberation South Africa”), dat andersheid en diversiteit “should not be embedded in a tyrannical separateness, but in a celebration of difference within a constitutionally guaranteed commitment to unity and equality.” Die RCA het duidelik gedink dat Belhar uiters relevant is vir hierdie belydenis van die Kerk in ‘n Amerikaanse konteks van toenemende diversiteit waar eendersheid dikwels verabsoluteer word as ‘n vereiste vir die oorlewing van gemeenskappe of groepe wat hulself as bedreigd beskou deur “die ander”.

Vir Belhar is hierdie belydenis oor diversiteit as konstituerend vir eenheid nie gebore uit politieke opportunisme wat diversiteit romantiseer nie, maar diep gewortel in die Kerk deur die eeue se belydenis oor wie God is.  Die Drie-enige God is immers in wese een identiteit wat ons vanuit die Bybel alleen maar ken as ‘n ryke diversiteit van drie Persone in trinitariese verhouding binne daardie eenheid.  Piet skryf, “(in Belhar) the trinitarian base of faith is translated into more elaborate ecclesiological terms so that the unity of the triune God becomes motivation for an is reflected in the unity of the community of saints.” Daarom begin Belhar met ‘n trinitariese belydenis (eerste twee artikels) en sluit dit af met ‘n trinitariese doksologie (artikel 5).  Is hierdie belydenis oor die Drie-enige God blote dogma vir meeste gemeentes, of kan dit dalk ‘n bron van inspirasie wees vir hoe ons gestalte gee aan gemeentelike identiteit te midde van diverse gemeenskappe?  Is gemeentes meer gesteld daarop om laaste bastionne van eendersheid te wees te midde van die bedreiging van andersheid, of kan dit dalk ‘n omhelsing wees van diversiteit as ‘n verryking en voorwaarde vir ware eenheid?  Gemeentes wat iets van hierdie moeilike uitdaging regkry moet asseblief aanhou vertel van die mislukkings en die suksesse, sodat ons kan leer…

Pinkstergemeenskappe 7: ‘n Vertrek vol begaafde mense

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

In hierdie laaste van my sewe blog bydraes oor Pinkstergemeenskappe – geinspireer deur Coenie Burger se werk oor gemeentes as bewegings in die kragveld van die Gees, en in teologiese gesprek met Peter Block se boek oor hoe gemeenskappe vorm en transformeer – is die fokus op gawes.  Ek verkies Coenie se voorkeur om te praat van begaafde mense (mense met gawes) eerder as bloot gawes (bl. 191), want dit verhoed ons om saaklik en instrumenteel oor gawes te dink, en dit herinner ons dat dit primer oor mense gaan wat met hulle Gees-gegewe gawes in verhouding met mekaar leef.  ‘n Fokus op begaafde mense verklaar ‘n erns oor die verskil wat God self maak as Hy nie maar bloot ‘n abstraksie, idee, of beginsel is nie, maar waar Hy werklik self teenwoordig en aktief is te midde van die morsigheid en tekortkominge waar gewone mense geloofsonderskeiding en bediening saam met mekaar beliggaam.  Coenie skryf:  “Ons glo dat die Gees nie net mense se gawes en planne in diens wil neem nie, maar dat Hy mense self (met hulle volle wese) wil intrek in die proses van die kerk en die koninkryk.”

Peter Block wys op ons natuurlike gewoonte om maar al te graag te wil fokus op probleme, tekortkominge, en behoeftes in gemeenskappe.  Hy skryf tong in die kies:  “The only cultural practices that focus on gifts are retirement parties and funerals.  We only express gratitude for your gifts when you are on your way out or gone.  If we really want to know what gifts others see in us, we have to wait for our own eulogy, and even then, as the story goes, we will miss it by a few days.” Vanuit teologiese uitgangspunt en die werklikheid van Christelike geloofsgemeenskappe is dit selfs ‘n nog groter aanklag, want dit beteken dat ons ook nie die teenwoordigheid en aktiwiteit van God in mense se lewens ernstig neem nie.  Ons realisme oor gebrekkige situasies en die sondige menslike natuur (wat natuurlik altyd so is) word dan al te maklik ‘n eensydige beklemtoning van wat nie moontlik is vanuit menslike oogpunt nie, sonder dat ons ewe gretig is om die beweging en gawes van die Gees as ‘n ewe groot realiteit in dieselfde situasies in ag te neem.  Dan bestaan die gevaar dat ons realisme bloot ‘n verskansing is van ‘n dieperliggende skaarsheidmentaliteit wat nie meer kan glo dat God ‘n verskil in en deur mense kan maak nie.

Block skryf:  “Instead of problematizing people and work, the conversation that searches for the mystery of our gifts brings the greatest change and results.” Pinkstergemeenskappe, met hul onwrikbare geloof in die misterie en realiteit van die beweging van die Gees waarvan hulle deel geword het, plaas hulle hoop op transformasie wat net in die kragveld van die Gees moontlik is, maar wat juis gebeur daar waar gewone, kwesbare mense met hul tekortkominge en swakhede worstel in alledaagse lewensituasies.

Pinkstergemeenskappe 6: ‘n Vertrek waarin mense leer om na mekaar te luister

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Wanneer gemeentes nie bloot die objekte is van leierskap se passies, belange, en agendas nie, kan ‘n kultuur geskep word van luisterende gemeenskappe waarin daar ‘n openheid is vir mekaar se verskille van opinie, kritiek, en besware.  Dit is wat vir my so treffend is van die vroee Pinkstergemeenskap se Handelinge 6:1-7 episode, want die Handelinge 2:44 beskrywing van die eerste gemeente se “eensgesindheid” was duidelik nie ‘n romantisering van gemeenskap waarin daar nie ‘n openheid is vir “klagtes” en verskil van mening nie.  Luister is die gewoonte wat Pinkstergemeenskappe kultiveer om onderlinge verskille van mening integraal deel te maak van hul geloofsonderskeidingsprosesse.

Peter Block skryf:  “Listening is the action step that replaces defending ourselves.  Listening, understanding at a deeper level than is being expressed, is the action that creates a restorative community… This then is a key role of leadership:  get interested in people’s dissent, their doubts, and find out why this matters so much to them.  Dissent becomes commitment and accountability when we get interested in it without having to fix, explain, or answer it.” Nadat Block aandui dat daar wel “inauthentic forms of dissent” bestaan (hy verwys na “denial, rebellion, and resignation”), suggereer hy ‘n paar vrae wat die potensiaal het om ‘n openheid te skep vir “authentic dissent”:

 

  • What doubts and reservations do you have?
  • What is the no, or refusal, that you keep postponing?
  • What have you said yes to, that you no longer really mean?
  • What is a commitment or decision that you have changed your mind about?

En dan ook twee moeiliker vrae wat met diskresie hanteer moet word:

  • What forgiveness are you withholding?
  • What resentment do you hold that no one knows about?

As ons oor Pinkstervertrekke dink as plekke waar dit oor die onderskeiding van die beweging van die Gees in ons midde gaan (eerder as ons eie voorkeure, hoe sterk ookal), behoort ons nie dalk minder angstig te wees oor onderlinge verskille, en meer gefokus te wees op hoe goed ons werklik na mekaar kan luister nie?  Hoe kan ons dit beter doen?