Liturgie van die braambos

Written by Admin on . Posted in Spiritualiteit

Anthony Robinson skryf in sy boek Transforming Congregational Culture (Eerdemans 2003) dat een van die uitdagings wat gemeentes in die gesig staar is om te skuif van “from democracy to discernment…” Na afloop van die Algemene Sinode in Hartenbos moet ‘n mens sê AMEN  Ek wil graag ‘n paar opmerkings maak oor wat ek geleer het help om ‘n konteks te skep waarbinne die wil van God beter gesoek word wanneer ons besluite neem in die gemeente.

Laai die volledige artikel hier af.

Geloofsonderskeiding en Vertigo

Written by Frederick on . Posted in Kerkraadskoling

Geloofsonderskeidende Leierskap en Disoriëntasie of Vertigo”     
In tye van aanpassende verandering (disorientasie) sal bestande kennis en vaardighede die proses mislei
Allan Roxburgh: The Sky is falling!?

 

 

Lees die onderstaande uittreksel uit die opleidings handleiding van vlieniers en kyk dan na die vrae aan die einde.

An archaic definition of disorientation literally meant “difficulty in facing the east.” To the pilot, it more often means “Which way is up?” Disorientation, or vertigo, is actually a state of temporary spatial confusion resulting from misleading information sent to the brain by various sensory organs. The body’s elaborate navigational system was superbly designed for locomotion on the ground at a normal gait, but in an aircraft, during sudden acceleration or radial flight, it can trick you.

The most difficult adjustment that you must make as you acquire flying skill is a willingness to believe that, under certain conditions, your senses can be wrong. When you are seated on an unstable moving platform at altitude (and your vision is cut off from the earth, horizon, or other fixed reference) and you are exposed to certain angular accelerations or centrifugal forces (which you cannot distinguish from gravity forces), you are susceptible to innumerable confusing, disorienting experiences.

In a level turn, you may think you are in straight flight or climbing. In a coordinated, banked turn you may believe yourself to be in straight and level flight. In recovery from a level turn, you may feel as though you are diving. In a left turn-if you suddenly bend your head forward-you may think you are falling to the left.

These alarming sensations are due primarily to misinterpretation of messages sent to the brain by the two primary sensory organs: (1) the semicircular canals of the inner ear, and (2) groups of pressure-sensitive nerve endings located mainly in the muscles and tendons. These organs tell you where you are in relation to the ground, your normal environment. When your eyes are open and your feet are on the ground, they serve you well. You have little trouble deciding which direction is up or down. In an airplane, though, these organs may send your brain inaccurate reports.

Here’s where trouble begins! Inside the airplane, if you are unable to see the ground and establish a visual reference you are just seconds away from the famous graveyard spiral. You’re in a turn but your inner ear machinery tells you that you’re straight and level. Now, as the airspeed builds up in the turn you may think you are in a level dive and pull back on the control column. Increased back pressure on the controls will only tighten the turn and cause structural failure or a curving flight path into the ground. But suppose, by either a glimpse of the horizon or a recall of some “needle-ball-airspeed” technique. you are able to get the airplane squared away again to straight and level flight.

The fluid, which continues to turn while you are returning to level flight, begins to creep back to neutral after you level the airplane. Because of its momentum, the fluid continues to flow after the canal has come to rest-bending the hairs along with it. You really are straight now, but you have the sensation of turning in the OPPOSITE direction from which you have just recovered. You instinctively bank away from the imaginary turn-and the cycle starts all over again.

Without instrument training, the chances of maintaining normal aircraft attitude in limited visibility are extremely rare. Repeated small control movements may eventually create a sensation of gradual turning. You may misinterpret the degree of bank and have a false impression of tilting when in a skid or a slip.

Spatial disorientation occurs most often in instrument conditions created by rain, fog, clouds, smoke or dark nights. You can overcome the effects of vertigo by relying upon your aircraft’s instruments. Read your instruments! They are the best insurance you will ever have.

Bear in mind that vertigo can occur ANYTIME that the outside visual reference is temporarily lost during map reading, changing a radio channel, searching for an approach plate, fuel managing, computing a navigational problem, or whatever else you might need to do insole the cockpit. Nearly all experienced pilots have had a brush with vertigo-usually minor and of short duration. It CAN he disastrous, however. Pilot error,” resulting from vertigo, has been identified beyond any doubt as the direct contributing cause of many accidents.

The danger of vertigo may be reduced by:

1. Understanding the nature and causes of the condition.

2. Avoiding, if possible, the flight conditions which tend to cause vertigo.

3. Obtaining instrument flight instruction and maintaining proficiency.

4. Having faith in the instruments rather than taking a chance on the sensory organs.

5. Remembering that it can happen to ANYONE!

Finally, you should be constantly aware of the danger in shifting between the instrument panel and the exterior visual field when the latter is poorly structured or obscured. Avoid sudden head movements, particularly when the aircraft is changing attitude. Don’t fixate too long on the instruments. And most important, when your senses seem to disagree with the instruments, trust the instruments-they may save your life.

Afgelaai by www.pilotfriend.com/aeromed/medical/vertigo

Ten Lessons from the future

Written by Frederick on . Posted in Kerkraadskoling

Wolfgang Greek:  Ten Lessions from the Future.

CEO of Future World, The Global Bisiness and Technology Think Tank

Verwerk deur Frederick Marais

The worlds of Horus and Seth
The Egyptian Museum in Cairo houses a mind-numbing number of artefacts that shed light on the way people lived and worshipped in the Nile Delta some three to seven millennia ago. In one particularly dimly-lit corner of the museum, I found a little-known statue of a pharaoh being counselled by two deities.

On the left is Horus, the god of structure and predictability. On the right: Seth, the god of chaos and disorder. Even thousands of years ago, the conflict between order and chaos, and the dilemmas created for those in authority, were well recognised.

In a very real sense, today’s business executive is in the same position as that stone pharaoh. Everything we have been taught about business was crafted in the Industrial Age – in an economy where central authority, predictability and control were the touchstones.

We are the sons and daughters of Horus. But we are living in Seth’s world!

Take a look at this table…

 
Wolfgang Gruke:  Ten Lessions from the Future. CEO of Future World, The Global Bisiness and Technology Think Tank

Industrial Age ‘Culture’                                 Information Age ‘Spirit’

    

         Learn a skill                                      Lifelong learning
       
 
            Security                                         Risk-taking
      

     Job preservation                                     Job creation
    

     Capital equipment                                 Intellectual capital
    
 
             Status quo                                  Speed and change
    

    Hierarchical and regulated                     Distributed and networked
    
    
              Zero sum                                           Win-win
       
         Measure inputs                                  Measure outputs

The great excitement of the future is that we can shape it
Charles Hardy

Tomorrows successful leaders will value principles more than they value their companies
Steven Covey

The important thing is to try to…take control over your own destiny
Michael Porter
The traditional concept of management is reaching the end of the road
Michael Hammer

We’re talking about changes in basic assumption…few traditional organizations ever go through the eye of the needle
Peter Senge
The major challenge for leaders in the twenty-first century will be how to release the brainpower of their organizations
Warren Bennis

Do we have corporate cultures that are anchors on change? Or cultures that enable us to adapt to the changing environment?
John Kotter
Marketers will move from focusing on large segments to targeting specific niches. In niches there are riches.
Phillip Kotler

My one-word messages for the twenty-first century is “Asia”

John Naisbitt

The dominant competitive weapon of the twenty-first century will be the education and skills of the workforce.
Lester Thurow

Corporations are starting to take on the complexity of biological systems. And at that point, they become out of our control.
Kevin Kelly

 


Opdrag aan die leiers:Groepsbespreking oor leierskap

  • Kyk na die aanhanlings en neem tien minute om te se watter van die aanhalings het iets te se vir die kerk en watter ons liefs moet ignoreer.

  •  Kyk na Gulke se paradigmas as ‘n inleiding.  Skryf nou saam met die groep ‘n defenisie vir leierskap vir die finalejaarklas van 1983 op ‘n blaaibordvel

en dan een vir die die klas 25 jaar later: 2008 op die blaaibord

  • As julle hiermee klaar is kan julle op die meeste 5 dinge op ‘n blaaibordvel neerskryf om met die groter groep te deel.  Less is more

Doel van die oefening:

  • Is om ons te laat nadink oor leierskap
  • Is om te leer by wat in die wereld om ons aan die gebeur is tov van leierskap
  • Isom begrip te ontwikkel dat daar ‘n groot verskil is tussen die styl van leierskap van 25 jaar gelede en vandag.

 

Terry se Wiel

Written by Frederick on . Posted in Verandering in gemeentes

Terry se wiel

(Verwerk vir Leiersgroepe deur Frederick Marais)

Robert Terry se teorie, Authentic Leadership: Courage in Action (Jossey-Bass 1993), help ons om insig te bekom in die gebruik en misbruik van mag in die hantering van konflik.  Eers ‘n paar algemene opmerkings oor Terry se teorie.

Terry se teorie bestaan basies daaruit om die aksie of dinamika in ‘n sisteem te ontleed. Terry identifiseer 6 vorme van aksie in ‘n sisteem wat ter sprake kom wanneer die sisteem blootgestel word aan transformasie: (sien hieronder ‘n meer uitgebreide verduidelikking van elk van die aksies)

  • Mag-         Wat is die  energie van ‘n aksie?

  • Missie-    Wat is die fokus of “waarheen” van ons aksies?

  •  Bestaansdoel of bedoeling- “Hoekom” voer ons die aksies uit? Wat motiveeer ons?

  •  Konkrete bestaan (excictence)- Wat is die konkrete realiteit van waaruit ons aksies voortspruit?

  •  Bronne-    Watter konkrete bronne gebruik ons om die aksie mee te realiser? Alles wat  konkreet gemeet kan word val onder hierdie kategorie.

  • Strukture-     Wat is die organisasie kanale- die planne, strukture ens waardeur die aksie gekanaliseer word?

 

 

 

Volgens Terry is hierdie 6 aksies in ‘n spesifieke interaksie met mekaar. Hulle vorm saam ‘n wiel wat die momentum van die gekulmineerde energie van die 6 aksies voorstel. Die interaksie tussen die 6 aksies is belangrik en in ‘n baie spesifieke orde. Elke aksie is afhanklik van die volgende aksie om suksesvol te realiseer(sien weer sy skematiese voorstelling). Terry se wiel verbind daarom elke komponent met die volgende komponent deur middel van ‘n pyl:

  • Mag(energie) realiseer konstruktief wanneer missie- of fokus in plek is.   Wanneer daar in die sisteem ‘n magskonflik is, word dit nie reggestel deur op die konflik te fokus nie maar deur die fokus te verskuif na die missie.

 

  • Missie(fokus)  kan net realiseer indien bestaansdoel(hoekom) duidelik is en gesag het in die sisteem. Die logika is dat ‘n organisasie met fokus-missie, maar sonder ‘n duidelike bestaansdoel of “hoekom”, nie werklik oor die energie sal beskik om die missie te realiseer wanneer daar teespeod kom nie.

 

  • Bestaansdoel(hoekom) kan net realiseer indien dit konnekteer met die konkrete bestaan van die organisasie. Die konkrete bestaan van ‘n organisasie is die realiteit van waaruit alle aksies ontstaan. As die bestaansdoel of bedoeling van die organisasie nie grond vat in die werklike konkrete bestaan daarvan nie, is daar geen aksie nie maar net idees.

 

  • Konkrete bestaan is net moontlik indien daar (meetbare) bronne is om dit te laat bestaan. Mense, tyd, geld en infrastruktuur.  Dit dien geen doel om oor die bestaan van ‘n organisasie te praat indien daar nie bronne is nie.

 

  • Bronne sonder stukture kan geen energie kanaliseer nie.  Strukture is dit waardeur bronne gekanaliseer word om in diens van die bestaansdoel en bedoeling te funksioneer.

 

  • Strukture kan nie sonder energie aksie tot gevolg hê nie. Water kan nie in ‘n kanaal loop indien daar nie gravitasie is nie.

As ons Terry se wiel toepas op magsverskille of konflik beteken dit dat wanneer daar konflik is, die probleem nie in die konflik is nie, maar in die onduidelikheid van die missie of fokus van die organisasie.  Konflik in sigself is nie sleg nie, dit dui op energie, maar is onproduktief- energie word vermors, omdat daar nie fokus is nie. Ons spandeer daarom in die vennootskap baie tyd om oor missie- Gemeenteroeping en Visie vir Beliggaming te praat omdat dit ons help om fokus te ontwikkel.

Dit is kontras ons praktyk in die kerk om strukture te gebruik om die konflik te hanteer.  Wanneer ons strukture gebruik benut ons die kerkorde, bestaande planne en prosedures. Dit egter, plaas druk op ons hulpbronne, wat druk plaas op die voorbestaan van die kerk ens.

Om te doen:

Gaan terug na die 4 vrae en hersien jou antwoorde in die lig van Terry se wiel.  Sou jy anders opgetree het? Wat kan ‘n moontlike strategie wees met Terry se wiel in gedagte?
Authentic Leadership: Courage in Action Robert Terry: The Action Wheel

 

Robert Terry in Authentic Leadership: Courage in Action (Jossey-Bass 1993), speaks of six generic features of action.  We use these generic features to both analyze and provide possible steps forward for leadership in organizations with whom we work.  Briefly, here are those six generic features of action, in Terry’s words:

 

  • Meaning

a significance term, justifying that for which human action moves
Meaning is the why of action- the for which we act. The particular values, reasons, and rationalizations that justify a particular action constitute its meaning. However, any general list of values is simply a resource; a value or a reason must be specific to an action in order to possess meaning. Meaning, evaluates, recommends, justifies, and makes sense of life. Meaning is the context of action, just as existence is the setting of action. Meaning  is the primary concern of the ethical leadership theorists. Spirituality is a subset of meaning yet transcends meaning. Triggered by some limit of possibility-death, birth, suffering, spirituality inhabits the intersection of meaning and existence. It raises the ultimate challenge of life, asking individuals to engage life without ultimate answers.

  • Mission

a direction term, identifying that toward which human action moves
Any aspect of an action that refers to its direction-its toward which-constitutes mission. All such terms as purpose, expectations, aim, vision, goal, intention, objective and desire point toward an action’s mission. Although many authors distinguish between these terms, at the generic level, all the terms indicate the toward which of action.

 

  • Power

an energy term, signifying that by which human action moves
Power is the actual expenditure of energy. In contrast, a potential for energy is a resource, just as, in the material realm, coal in the ground is a resource, coal when it is brunt is power. Power is the decision, commitment, passion, and volition that energizes mission. It can be intense or relaxed, strong or weak, unfulfilled expectation. Power is the primary concern of the political leadership theorist.

  • Structure

An organizing term, denoting that through which human action moves
Structure is the through which of action-the plans, institutional arrangements, maps, forms, and processes that order and funnel power toward mission accomplishment. With out structure, energized mission has nowhere to go. Positional/functional theorists focus on structural concerns.

  • Resources

a material term, connoting that with which human action moves
Anything that is useful, measurable, and needed to accomplish the mission meets the criteria for a resource.  Resources are the with which of action, and without them, action languishes.  Team leadership theorists are focused on the resource feature of action.

  • Existence

a limiting and possibility term, outlining that from which human action moves
Existence is the ground and the setting of action. It is the from which of action, and it both limits and makes possible any action.  Resources are one product of existence, but existence is also the ecological and historical setting of action. Without existence, an action is disconnected from its part particularity, or uniqueness, and its past.  Existence is the aspect of action that personal leadership theorists attend to.

Ore om God se alternatiewe Storie te hoor

Written by Frederick on . Posted in Gemeentestories

Ore om God se alternatiewe verhaal te hoor

Artikel vir Kruisgewys – Bydrae uit ’n Werkswinkel van die Seisoen van Luister, soos gereë deur Verantwoordelike Vernuwing

Chris van Wyk

 

Die afgelope paar dekades was daar ‘n ontploffing in die belangstelling in narratiewe in ‘n wye reeks van navorsingsdissiplines.  Dit is onder andere gestimuleer deur die werk van Franse filosowe (Ricoeur Time and Narrative), linguistici (de Saussure) en strukturaliste (Barthes, Greimas).  Dit is uitgebrei deur sosioloë (Berger) en later ook poststrukturalistiese narratiewe terapeute (Epston, White) en ‘n wye reeks ander interdissiplinêre navorsing.

Een van die redes vir die wye aanvaarding van narratiewe as ‘n navorsings- en lewensoriënteringsmetodiek is dat verhale gesien word as ‘n basiese menslike behoefte en strategie om sin te maak uit die impak en verloop van tyd, prosesse en verandering.  

Die voordeel van dié strategie is dat dit verder gaan as ’n blote “wetenskaplike” verklaring van gebeure na die narratiewe betekenis wat aan die gebeure gekoppel word.  

In plaas daarvan om gebeure as toevallige insidente te verklaar wat deur universele wette beheer word en tot modelle gereduseer kan word, word gebeure op ’n storielyn met mekaar verbind ten opsigte van die betekenis daarvan vir die unieke identiteit en selfbewussyn van die karakters/storievertellers en as alternatiewe toekomsmoontlikhede ontgin.

Geen wonder dat daar nou reeds ‘n geruime tyd in die teologie en veral die praktiese teologie ‘n herontdekking is van verhale en die impak wat dit maak op ons denke oor byna elke vlak van ons bestaan.  

Hoewel dit ooreenkomste toon met die narratiewe metodieke wat reeds twee eeue lank deur die bibliologiese dissiplines van die Ou en Nuwe Testament gebruik word, bv die historiese-, genre- en vormkritiek, sluit dit eerder aan by die oer-oue menslike dissiplines van mondelinge oordrag, wat tot vandag toe in sekere voorgeletterde gemeenskappe gevolg word.  

‘n Verdere voordeel van die fokus op verhale, is dat verhale die gemeenskaplike waardes in ‘n gemeente ontwikkel en ontbloot, waardeur ‘n spesifieke wêreldbeeld tot stand kom en in stand gehou word.  Dié waardes kom na vore in die uitsprake, praktyke en institusionele strukture wat in ‘n gemeente as “diskoerse” funksioneer.

Deur die verhale op te diep en binne die dinamiek van verhoudings in ‘n gemeente te vertel, kan standhoudende waardes bevestig word, stagnante waardes bevraagteken en versaak word, sowel as nuwe waardes ontwikkel word.

Maar die belangrikste voordeel van verhale is dat dit ons nie alleen help om terug te kyk nie, maar dat dit juis in die herroeping van die verhale van die verlede is, wat die toekoms raakgesien word.

Die hede – by implikasie die begrip oor wat ons in die hede ervaar en wat ons daarvan verstaan – staan onafwendbaar in interaksie met die verlede.  Die hede word immers verstaanbaar gemaak met gereedskap en taal wat in die verlede ontstaan het. Dit is deur terug te kyk wat ons die hede verstaanbaar maak.  

Anders gesê, dit is alleen met behulp van ‘n historiese bewussyn wat ons werklik kan verstaan wat in die hede aan die gang is, wat ons “ore” ontwikkel om God se alternatiewe verhaal vir die hede  te ontdek.  Sonder ‘n historiese bewussyn is ons in die hede afgesny van hierdie interpretasie gereedskapkis en is ons soos ‘n drenkeling wat op ‘n eiland afgesny van die gemeenskap onsself probeer verstaan.  Deur die dissipline van storievertelling word die verlede geaktiveer as ‘n hermeneutiese kragbron wat lig werp op die hede.

Een praktiese manier om deur storievertelling die toekoms in die verlede te ontdek – en al met baie vrug in tientalle gemeentes en sinodale groepe gebruik is –  is wat Alice Mann noem: die skep van ‘n “History Grid”.  Dit is ‘n metodiek om die roepingsverstaan van ‘n gemeente/groep gelowiges uit die verhale uit die verlede te ontdek.  

Alice het die metodiek eers gepubliseer in Raising the Roof: The Pastoral to Program Size Transition (hoofstuk 4 – Alban 2001) en nou ook saam met Gil Rendl in Holy Conversations: Strategic Planning as Spiritual Practice for Congregations  (Bylaag N – Alban 2003 – Indien jy dié boek aankoop, kan jy dié bylaag elektronies aflaai by Alban.com!)

‘n Belangrike perspektief op die metodiek, is dat ‘n mens moet onthou dat jy hier primêr werk met die informasie wat mense in hulle geheues koester.  Die metodiek bring dus indrukke na vore – die betekenis wat mense aan sekere verhale en gebeure heg – en nie noodwendig akkurate feite nie.  

Gaan as volg in jou gemeente met ‘n groep (kerkraad- of gemeentekamp – hoe meer divers, hoe beter) te werk:

1.    Skep vooraf ‘n basiese storielyn van die gemeente.  Vra die hulp van ‘n ouer lidmaat of historikus in die gemeente.  Dit het twee doelwitte: dit help die groep om ’n raamwerk te hê om vandaan te werk én dit help die historici om nie die gesprek te domineer nie.
2.    Verdeel ‘n “storiemuur” (op ‘n blaaibord) vertikaal in hooftydperke aan die hand van dié storielyn: bv afstigting en vestiging, bloeitydperk, vanjaar.  Daar kan ook twee bloeitydperke wees.
3.    Verdeel dit ook horisontaal in drie areas: breë konteks (gemeenskap, kultuur, breë kerk), gemeenteroeping (roepingsverstaan – dink aan naam, plek, geboue, personeel, programme), gemeente grootte (in verhouding met konteks en roeping).  Dit lyk dan min of meer as volg:

    Afstigting en vestiging    Bloeitydperk    Vanjaar
Breë konteks:
•    gemeenskap,
•    kultuur,
•    breë kerk            
Gemeenteroeping
•    naam,
•    plek,
•    gebou,
•    personeel,
•    programme            
Gemeente grootte
in verhouding met:
•    naam,
•    konteks en
•    roeping            
4.    Deel die groep op sodat daar ‘n goeie mengsel van ouer en jonger lidmate van die gemeente in drie groepe is.  Een manier is om mense op te deel volgens die aantal jare wat hulle al in die gemeente is.  Nommer dan 1,2,3,1,2,3,1,2,3 (of soveel tydperke as wat jy ingedeel het) en vorm die groepe van 1’s, 2’s en 3’s.  Dit gee ’n goeie mengsel van ouderdomme en lidmaatskap.
5.    Gee aan elke groep ‘n tydperk om op te fokus met die volgende opdrag: Vertel vir mekaar verhale van die wyse waarop die gemeente oor hulle roeping gedink het in die spesifieke tydperk.  Herinner hulle daaraan dat dit hulle indrukke is wat tel en nie dit wat in argiefmateriaal geskrywe is nie.  Deur die metodiek wil ons juis die betekenisse agterkom, wat mense aan die verhale heg.
6.    Een persoon in die groep teken dié indrukke/betekenisse/verhale op die relevante plekke in die storiemuur aan.
7.    Elke groep deel nou hulle indrukke met die groot groep.  Notuleer kern indrukke op ‘n gemeenskaplike “storiemuur”.
8.    Verken die betekenis van die indrukke in die groot groep (identiteitsvorming).  Laat ouer lidmate/historikus perspektiewe byvoeg
9.    Omkring die probleem verhale én die hoopvolle (alternatiewe) verhale (al is dit min).
10.    Gesels saam oor die impak wat ‘n fokus op die probleem of hoopvolle verhale op die toekoms van die gemeente kan hê.
11.    Gesels (en bid) saam oor die moontlikheid dat die hoopvolle verhale (voorkeurverhaal) God se alternatiewe verhaal kan word!
12.    Skryf ’n verslag waarin die belangrikste bevindinge met almal in die gemeente gedeel word.

Juis omdat ‘n mens in dié metodiek met indrukke werk, sou dit ‘n fout wees om te dink dat met só ‘n terugkyk na die verlede elke keer dieselfde perspektiewe oopbreek.  Almal van ons wat die Bybel lees, weet dat dit gelukkig nie so eenvoudig is nie, want ons onthou word weer bepaal deur die perspektief van die hede.  Dink maar hoe nuut die geskiedenis skielik geword het met die koms van die demokratiese Suid-Afrika.  Dit is dus ‘n dinamiese interaksie tussen hede en verlede waar die nuwe konteks van die hede help skryf aan die verhaal van die verlede en dit op sy beurt weer nuwe en ook alternatiewe betekenis gee aan die hede.  

Ideologisering vind plaas wanneer hierdie proses nie vrylik kan plaasvind nie, maar beheer word deur een of ander meester narratief wat in der waarheid voorskryf oor hoe die verlede gelees moet word.  Behalwe dat dit natuurlik geweld doen aan die verlede en die veelheid van die moontlikhede van interpretasie, kan dit met die beste wil van die wêreld nie in stand gehou word nie, want ‘n resitasie wat te veel opgesê word, verloor sy seggingskrag en aantrekkingskrag en daar word uiteindelik uit verveling met die afgesaagde storie opgehou om dit nog ‘n keer te vertel.

Wanneer die dinamiese interaksie tussen hede en verlede plaasvind, spring daar ‘n vonk oor na die toekoms en word nuwe alternatiewe visioene van die toekoms oopgesluit.  Waneer die verhaal van die geloofsgemeenskap vertel word met ‘n minimum van doelbewuste manupilasie om ‘n bepaalde standpunt te dien, ontstaan daar nuwe insig en betekenis wat nog nie voorheen bestaan het of raakgesien is nie, en kan daar met behulp van die herinneringe van die verlede en die ervarings van die hede gedroom word oor ‘n nuwe toekoms.

Die verhale van die bannelinge in die Bybel is uitstekende voorbeelde hiervan. Wanneer hulle gekonfronteer word met ‘n byna ondraaglike hede word daar uit die verlede verhale opgediep wat as inspirasie dien vir die verstaan van die hede en die toekoms.  Dit is trouens die verhaal van die profetiese tradisie.  Anders as sommige groepe se byna magiese verstaan van profesie, is profesie Bybels gesproke ‘n tradisie met ‘n diep en duidelike  historiese oriëntasie (Breuggemann Prophetic Imagination).  Dit is juis uit die “hi-story” wat die kritiese komponent na vore kom om die geloofsgemeenskap van die hede uit te daag om hulle verhaal nie te vergeet nie.  In die woorde van Julian Müller: “Om te onthou is om tot verhaal te kom”.

Tot verhaal kom in ons Suid-Afrikaanse situasie, moet egter baie eerlik geskied.  Dikwels is die versoeking groot in die eerste vertel van sulke verhale, om die skandes wat daarin opgesluit lê, te vermy.  Kortom gestel: ons vier maklik ons oorwinnings en begrawe ons skandes.  

Maar dis juis wanneer ons ons skandes verberg wat dit ‘n sonsverduistering van hoop tot gevolg het. Daarom moet ál die verhale van die verlede vertel word – die probleemverhale én die alternatiewe hoopvolle verhale – om tot die regte verstaan van die hede te kom.  Só kry ons ore om God se alternatiewe verhaal reg te kan hoor en kan die alternatiewe verhaal die nuwe verhaal van die geloofsgemeenskap word.

Sonder al hierdie verhale kan geen gemeenskap egter geskep of instand gehou word nie.  Die effek hiervan op dele van die geloofsgemeenskap van die NG Kerk is duidelik sigbaar. Die skande van die verhaal met apartheid is in baie gevalle so pynlik dat die gemeenskap moeite vind om mense by mekaar te hou.

Pogings om ‘n nuwe identiteit te skep sonder om met moed die skandes in die oë te kyk, sal kosmeties bly omdat dit dan die geloofsgemeenskap beroof van die belangrikste gemeenskapskeppende kapasiteit van sy verhaal.

Wanneer sommige verhale vermy word, gebeur daar meer as net ‘n verlies aan gemeenskapskeppende identiteit.  Daar vind ook ‘n verlies aan getuienis plaas. Wanneer die skande van die verlede nie verwerk word nie, vind daar ‘n privatisering van die geloofsgemeenskap plaas (Fowler Faithful Change).  Dit ontbreek die geloofsgemeenskap eenvoudig die moed van hulle oortuiging om in die publieke arena getuienis te lewer.

Oorlewing word dan die missie van die geloofsgemeenskap. Hoewel min gemeentes dit amptelik sal erken, word dit duidelik wanneer hulle besluite neem, dat oorlewing die dominante motivering geword  het. Die ironie is dat hierdie privatisering van die lewe en die getuienis van die geloofsgemeenskap juis kontraproduktief  tot die herstel van hulle selfwaarde is.  Dit is alleen indien die gemeente kan uitbreek uit hulle ghetto dat die moontlikheid bestaan dat hulle weer hoop kan begin sien.

Volgende keer … Hoe werk ons met verhale?

Ore om God se alternatiewe Storie te hoor

Written by Frederick on . Posted in Toolkit

Ore om God se alternatiewe verhaal te hoor

Artikel vir Kruisgewys – Bydrae uit ’n Werkswinkel van die Seisoen van Luister, soos gereë deur Verantwoordelike Vernuwing

Chris van Wyk

 

Die afgelope paar dekades was daar ‘n ontploffing in die belangstelling in narratiewe in ‘n wye reeks van navorsingsdissiplines.  Dit is onder andere gestimuleer deur die werk van Franse filosowe (Ricoeur Time and Narrative), linguistici (de Saussure) en strukturaliste (Barthes, Greimas).  Dit is uitgebrei deur sosioloë (Berger) en later ook poststrukturalistiese narratiewe terapeute (Epston, White) en ‘n wye reeks ander interdissiplinêre navorsing.

Een van die redes vir die wye aanvaarding van narratiewe as ‘n navorsings- en lewensoriënteringsmetodiek is dat verhale gesien word as ‘n basiese menslike behoefte en strategie om sin te maak uit die impak en verloop van tyd, prosesse en verandering.  

Die voordeel van dié strategie is dat dit verder gaan as ’n blote “wetenskaplike” verklaring van gebeure na die narratiewe betekenis wat aan die gebeure gekoppel word.  

In plaas daarvan om gebeure as toevallige insidente te verklaar wat deur universele wette beheer word en tot modelle gereduseer kan word, word gebeure op ’n storielyn met mekaar verbind ten opsigte van die betekenis daarvan vir die unieke identiteit en selfbewussyn van die karakters/storievertellers en as alternatiewe toekomsmoontlikhede ontgin.

Geen wonder dat daar nou reeds ‘n geruime tyd in die teologie en veral die praktiese teologie ‘n herontdekking is van verhale en die impak wat dit maak op ons denke oor byna elke vlak van ons bestaan.  

Hoewel dit ooreenkomste toon met die narratiewe metodieke wat reeds twee eeue lank deur die bibliologiese dissiplines van die Ou en Nuwe Testament gebruik word, bv die historiese-, genre- en vormkritiek, sluit dit eerder aan by die oer-oue menslike dissiplines van mondelinge oordrag, wat tot vandag toe in sekere voorgeletterde gemeenskappe gevolg word.  

‘n Verdere voordeel van die fokus op verhale, is dat verhale die gemeenskaplike waardes in ‘n gemeente ontwikkel en ontbloot, waardeur ‘n spesifieke wêreldbeeld tot stand kom en in stand gehou word.  Dié waardes kom na vore in die uitsprake, praktyke en institusionele strukture wat in ‘n gemeente as “diskoerse” funksioneer.

Deur die verhale op te diep en binne die dinamiek van verhoudings in ‘n gemeente te vertel, kan standhoudende waardes bevestig word, stagnante waardes bevraagteken en versaak word, sowel as nuwe waardes ontwikkel word.

Maar die belangrikste voordeel van verhale is dat dit ons nie alleen help om terug te kyk nie, maar dat dit juis in die herroeping van die verhale van die verlede is, wat die toekoms raakgesien word.

Die hede – by implikasie die begrip oor wat ons in die hede ervaar en wat ons daarvan verstaan – staan onafwendbaar in interaksie met die verlede.  Die hede word immers verstaanbaar gemaak met gereedskap en taal wat in die verlede ontstaan het. Dit is deur terug te kyk wat ons die hede verstaanbaar maak.  

Anders gesê, dit is alleen met behulp van ‘n historiese bewussyn wat ons werklik kan verstaan wat in die hede aan die gang is, wat ons “ore” ontwikkel om God se alternatiewe verhaal vir die hede  te ontdek.  Sonder ‘n historiese bewussyn is ons in die hede afgesny van hierdie interpretasie gereedskapkis en is ons soos ‘n drenkeling wat op ‘n eiland afgesny van die gemeenskap onsself probeer verstaan.  Deur die dissipline van storievertelling word die verlede geaktiveer as ‘n hermeneutiese kragbron wat lig werp op die hede.

Een praktiese manier om deur storievertelling die toekoms in die verlede te ontdek – en al met baie vrug in tientalle gemeentes en sinodale groepe gebruik is –  is wat Alice Mann noem: die skep van ‘n “History Grid”.  Dit is ‘n metodiek om die roepingsverstaan van ‘n gemeente/groep gelowiges uit die verhale uit die verlede te ontdek.  

Alice het die metodiek eers gepubliseer in Raising the Roof: The Pastoral to Program Size Transition (hoofstuk 4 – Alban 2001) en nou ook saam met Gil Rendl in Holy Conversations: Strategic Planning as Spiritual Practice for Congregations  (Bylaag N – Alban 2003 – Indien jy dié boek aankoop, kan jy dié bylaag elektronies aflaai by Alban.com!)

‘n Belangrike perspektief op die metodiek, is dat ‘n mens moet onthou dat jy hier primêr werk met die informasie wat mense in hulle geheues koester.  Die metodiek bring dus indrukke na vore – die betekenis wat mense aan sekere verhale en gebeure heg – en nie noodwendig akkurate feite nie.  

Gaan as volg in jou gemeente met ‘n groep (kerkraad- of gemeentekamp – hoe meer divers, hoe beter) te werk:

1.    Skep vooraf ‘n basiese storielyn van die gemeente.  Vra die hulp van ‘n ouer lidmaat of historikus in die gemeente.  Dit het twee doelwitte: dit help die groep om ’n raamwerk te hê om vandaan te werk én dit help die historici om nie die gesprek te domineer nie.
2.    Verdeel ‘n “storiemuur” (op ‘n blaaibord) vertikaal in hooftydperke aan die hand van dié storielyn: bv afstigting en vestiging, bloeitydperk, vanjaar.  Daar kan ook twee bloeitydperke wees.
3.    Verdeel dit ook horisontaal in drie areas: breë konteks (gemeenskap, kultuur, breë kerk), gemeenteroeping (roepingsverstaan – dink aan naam, plek, geboue, personeel, programme), gemeente grootte (in verhouding met konteks en roeping).  Dit lyk dan min of meer as volg:

    Afstigting en vestiging    Bloeitydperk    Vanjaar
Breë konteks:
•    gemeenskap,
•    kultuur,
•    breë kerk            
Gemeenteroeping
•    naam,
•    plek,
•    gebou,
•    personeel,
•    programme            
Gemeente grootte
in verhouding met:
•    naam,
•    konteks en
•    roeping            
4.    Deel die groep op sodat daar ‘n goeie mengsel van ouer en jonger lidmate van die gemeente in drie groepe is.  Een manier is om mense op te deel volgens die aantal jare wat hulle al in die gemeente is.  Nommer dan 1,2,3,1,2,3,1,2,3 (of soveel tydperke as wat jy ingedeel het) en vorm die groepe van 1’s, 2’s en 3’s.  Dit gee ’n goeie mengsel van ouderdomme en lidmaatskap.
5.    Gee aan elke groep ‘n tydperk om op te fokus met die volgende opdrag: Vertel vir mekaar verhale van die wyse waarop die gemeente oor hulle roeping gedink het in die spesifieke tydperk.  Herinner hulle daaraan dat dit hulle indrukke is wat tel en nie dit wat in argiefmateriaal geskrywe is nie.  Deur die metodiek wil ons juis die betekenisse agterkom, wat mense aan die verhale heg.
6.    Een persoon in die groep teken dié indrukke/betekenisse/verhale op die relevante plekke in die storiemuur aan.
7.    Elke groep deel nou hulle indrukke met die groot groep.  Notuleer kern indrukke op ‘n gemeenskaplike “storiemuur”.
8.    Verken die betekenis van die indrukke in die groot groep (identiteitsvorming).  Laat ouer lidmate/historikus perspektiewe byvoeg
9.    Omkring die probleem verhale én die hoopvolle (alternatiewe) verhale (al is dit min).
10.    Gesels saam oor die impak wat ‘n fokus op die probleem of hoopvolle verhale op die toekoms van die gemeente kan hê.
11.    Gesels (en bid) saam oor die moontlikheid dat die hoopvolle verhale (voorkeurverhaal) God se alternatiewe verhaal kan word!
12.    Skryf ’n verslag waarin die belangrikste bevindinge met almal in die gemeente gedeel word.

Juis omdat ‘n mens in dié metodiek met indrukke werk, sou dit ‘n fout wees om te dink dat met só ‘n terugkyk na die verlede elke keer dieselfde perspektiewe oopbreek.  Almal van ons wat die Bybel lees, weet dat dit gelukkig nie so eenvoudig is nie, want ons onthou word weer bepaal deur die perspektief van die hede.  Dink maar hoe nuut die geskiedenis skielik geword het met die koms van die demokratiese Suid-Afrika.  Dit is dus ‘n dinamiese interaksie tussen hede en verlede waar die nuwe konteks van die hede help skryf aan die verhaal van die verlede en dit op sy beurt weer nuwe en ook alternatiewe betekenis gee aan die hede.  

Ideologisering vind plaas wanneer hierdie proses nie vrylik kan plaasvind nie, maar beheer word deur een of ander meester narratief wat in der waarheid voorskryf oor hoe die verlede gelees moet word.  Behalwe dat dit natuurlik geweld doen aan die verlede en die veelheid van die moontlikhede van interpretasie, kan dit met die beste wil van die wêreld nie in stand gehou word nie, want ‘n resitasie wat te veel opgesê word, verloor sy seggingskrag en aantrekkingskrag en daar word uiteindelik uit verveling met die afgesaagde storie opgehou om dit nog ‘n keer te vertel.

Wanneer die dinamiese interaksie tussen hede en verlede plaasvind, spring daar ‘n vonk oor na die toekoms en word nuwe alternatiewe visioene van die toekoms oopgesluit.  Waneer die verhaal van die geloofsgemeenskap vertel word met ‘n minimum van doelbewuste manupilasie om ‘n bepaalde standpunt te dien, ontstaan daar nuwe insig en betekenis wat nog nie voorheen bestaan het of raakgesien is nie, en kan daar met behulp van die herinneringe van die verlede en die ervarings van die hede gedroom word oor ‘n nuwe toekoms.

Die verhale van die bannelinge in die Bybel is uitstekende voorbeelde hiervan. Wanneer hulle gekonfronteer word met ‘n byna ondraaglike hede word daar uit die verlede verhale opgediep wat as inspirasie dien vir die verstaan van die hede en die toekoms.  Dit is trouens die verhaal van die profetiese tradisie.  Anders as sommige groepe se byna magiese verstaan van profesie, is profesie Bybels gesproke ‘n tradisie met ‘n diep en duidelike  historiese oriëntasie (Breuggemann Prophetic Imagination).  Dit is juis uit die “hi-story” wat die kritiese komponent na vore kom om die geloofsgemeenskap van die hede uit te daag om hulle verhaal nie te vergeet nie.  In die woorde van Julian Müller: “Om te onthou is om tot verhaal te kom”.

Tot verhaal kom in ons Suid-Afrikaanse situasie, moet egter baie eerlik geskied.  Dikwels is die versoeking groot in die eerste vertel van sulke verhale, om die skandes wat daarin opgesluit lê, te vermy.  Kortom gestel: ons vier maklik ons oorwinnings en begrawe ons skandes.  

Maar dis juis wanneer ons ons skandes verberg wat dit ‘n sonsverduistering van hoop tot gevolg het. Daarom moet ál die verhale van die verlede vertel word – die probleemverhale én die alternatiewe hoopvolle verhale – om tot die regte verstaan van die hede te kom.  Só kry ons ore om God se alternatiewe verhaal reg te kan hoor en kan die alternatiewe verhaal die nuwe verhaal van die geloofsgemeenskap word.

Sonder al hierdie verhale kan geen gemeenskap egter geskep of instand gehou word nie.  Die effek hiervan op dele van die geloofsgemeenskap van die NG Kerk is duidelik sigbaar. Die skande van die verhaal met apartheid is in baie gevalle so pynlik dat die gemeenskap moeite vind om mense by mekaar te hou.

Pogings om ‘n nuwe identiteit te skep sonder om met moed die skandes in die oë te kyk, sal kosmeties bly omdat dit dan die geloofsgemeenskap beroof van die belangrikste gemeenskapskeppende kapasiteit van sy verhaal.

Wanneer sommige verhale vermy word, gebeur daar meer as net ‘n verlies aan gemeenskapskeppende identiteit.  Daar vind ook ‘n verlies aan getuienis plaas. Wanneer die skande van die verlede nie verwerk word nie, vind daar ‘n privatisering van die geloofsgemeenskap plaas (Fowler Faithful Change).  Dit ontbreek die geloofsgemeenskap eenvoudig die moed van hulle oortuiging om in die publieke arena getuienis te lewer.

Oorlewing word dan die missie van die geloofsgemeenskap. Hoewel min gemeentes dit amptelik sal erken, word dit duidelik wanneer hulle besluite neem, dat oorlewing die dominante motivering geword  het. Die ironie is dat hierdie privatisering van die lewe en die getuienis van die geloofsgemeenskap juis kontraproduktief  tot die herstel van hulle selfwaarde is.  Dit is alleen indien die gemeente kan uitbreek uit hulle ghetto dat die moontlikheid bestaan dat hulle weer hoop kan begin sien.

Volgende keer … Hoe werk ons met verhale?

Pastoraat as Verhaalkuns

Written by Frederick on . Posted in Pastoraat

Eerste treë tot ‘n narratiewe benadering
‘n Basiese kursus vir predikante en gemeenteleiers wat pastoraat in die narratiewe benadering wil ontgin.  Kursusgangers word aan die beginsels van narratiewe beraad bekend gestel deur na mekaar se verhale te luister. Ons gaan kyk hoe Skrifverstaan en teologiese diskoerse die pastorale hantering van lidmate beïnvloed. Die beginsels van narratiewe terapie, en hoe dit die pastorale modelle van kursusgangers mag herdefinieer, sal ondersoek word, asook die invloed en eise van ‘n postmoderne wêreldgees op die pastoraat. Die kursus gebruik vertellings, ervaringsleer en besprekings eerder as lesings om die teorieë te verduidelik en te integreer. dit is ‘n ideale kursus om in die gemeente aan te bied vir die opleiding van beraders (Tussen 8 en 20 kursusgangers per geleentheid is verkieslik.)
Indien julle gemeente behoefte het aan die opleiding van beraders in die gemeente dmv hierdie kursus kontakJoanie Batt by 021-808 3382 of e-pos: jcab@sun.ac.za om reelings in die verband te tref.