Posts Tagged ‘Bybelse feeste’

Sondag – die Opstandingsfees

Written by Quintus Heine on . Posted in Spiritualiteit en lewenstyl

Aanvanklik het hulle die opstanding elke dag gevier (Hand. 2: 46, 47). Dit was vreugdevolle vierings. Hulle het daagliks bymekaar gekom, saam geëet, gebid en hulle onderlinge verbondenheid was vir hulle kosbaar. Justo Gonzalez wys in sy boek “ The story of Christianity” daarop dat die eerste gelowiges nie op die “Goeie Vrydag” gebeure gefokus het nie, maar eerder op die opstanding. Daar het ʼn nuwe werklikheid vir hulle aangebreek en Christene het dit met albei hande aangegryp en dit hulle eie gemaak. In die vierings was die gemeenskaplike maaltyd altyd belangrik en was dit meer as bloot ʼn formele “nagmaal”. Die koinonia was  vir hulle belangrik. Hulle het die fees daagliks gevier, want dit was ook ʼn viering van die nuwe hoop. Christene het in die begin ʼn eenvoudige kalender gehad. Dit was ʼn basiese weeklikse kalender, waarop die eerste dag van die week die vreugdevolle feesdag geword het waarop die opstanding van die Here gevier is. Baie Joodse Christene het daarby  nog steeds die Sabbatdag op die 7de dag as rusdag gevier en dit gerespekteer, maar aanduidings was dat die bymekaarkom op die opstandingsdag was. HDA du Toit wys in sy destydse boekie “Laat ons dan feesvier” daarop dat die Sondagviering  die eerste tekens was dat die vroeë kerk hom wou losmaak van die Joodse tradisie en feeste. Jesus Christus het op die 1ste dag opgestaan uit die dood en dit is die grootste gebeurtenis wat die Christendom uniek maak.

'n Graf in Jesus se tyd

2. Van Opstandingsdag tot Sondag

Die oudste beskrywing van die Christene se viering van die eerste dag van die week, kry ons in Hand 20:7 waar Paulus op die eerste dag van die week nagmaal bedien het en die gemeente toegespreek het. In 1 Kor. 16:2 word Christene opgeroep om op hulle byeenkoms die eerste dag van die  week ʼn bydrae te gee vir ʼn arm gemeente in Jerusalem. By die eerste Christene het die  opstandingsdag bekend geword as die “dag van die Here”.  (vgl. Openb.1:10 ).

* Daar is geen wet of reël dat Christene nou die Sondag moes vier ipv die Sabbat nie, maar dit was duidelik dat die Christene uit die heidendom (dws. Christene van nie-Joodse afkoms) die 1ste dag van die week as dag van samekoms beskou het. Hulle het geen gevoel vir die Joodse Sabbat gehad nie. Hulle het dit ook nooit geken nie. Die Christene uit die Jode het natuurlik weer probeer vasklou aan die Sabbat, en tot in die 3de eeu N C was daar nog aanduidings dat hulle ook die Sabbat as rusdag (naas die Sondag) onderhou het. Sommige vroeë Christene het dus twee dae in week gevier nl. die rusdag op die Sabbat en die samekoms van gelowiges op die Eerste dag.

* Daar is baie bewyse uit die vroeë kerk dat die dag van samekoms van gelowiges op die eerste dag van die week was:

–   Du Toit verwys na Ignatius van Antiochië wat gesprekke met Polycarpus, die vriend van Johannes gehad   het, Hy skryf in 110 NC “ Laat  elke vriend van Christus die dag van die Here soos ʼn feesdag hou, soos die opstandingsdag, die koning van al die dae – die vernaamste   dag”

–   Barnabas, ʼn apostel van die Here skryf in 100 NC “ Daarom hou ons die eerste dag die dag met blydskap- die dag waarop Jesus  opgestaan het uit die dood”

–   Irenaeus skryf in 150 dat die opstanding van die Here op die dag gevier moet word.

–   Dit was egter  Justinus, die martelaar wat  in 150NC die eerste een gewees wat die eerste dag ʼn Sondag begin noem het.

3. Hoe is die Sondag as feesdag gevier?

Die eerste dag (Sondag) was nie ʼn vakansiedag soos wat ons dit vandag ken nie. Dit was ʼn gewone werksdag. Christene het op die opstandingsdag voor dagbreek en in die aand na skemer vir gemeenskaplike maaltyd bymekaar gekom, omdat hulle bedags moes werk. Met die oggend en aand bymekaarkomtye het hulle ook teruggegryp na die Joodse gebruike om soggens vroeg en in die aande saam te bid. Nie in die Skrif of by die vroeë kerkvaders kry ons  ʼn gesindheid om arbeid te staak op die Sondag nie.
Christene het eers 300 jaar NC vir die eerste keer ʼn “Christelik gesinde owerheid ” gekry. Konstantyn vaardig in 337 ʼn wet uit wat van Sondag ʼn vrye dag maak vir alle amptenare, sodat hulle tyd kan kry om bymekaar te kom. Eers later in die Middeleeue word Sondag ʼn amptelike rusdag.

Uit Hand. 2: 46, 47 is dit duidelik wat die kenmerke van die bymekaarkoms was. “Hulle het elke dag getrou by die tempel bymekaar gekom (leitourgia), van huis tot huis die  gemeenskaplike maaltyd gehou, hulle kos met blydskap en in alle eenvoud geëet(koinonia) en elke dag mense wat gered word  by die gemeente gevoeg (kerugma). Vers 42 : Hulle het hulle heelhartig toegelê op die leer van die apostels (didaché), en die onderlinge verbondenheid, die gemeenskaplike maaltyd (koinonia) en die gebede. Dit is vandag steeds die elemente  wat ons eie eredienste kenmerk.

Volgens Gonzalez was die mees uitstaande kenmerk van die vroegste bymekaarkoms en gemeenskaplike maaltye, die feestelikheid daarvan. Dit was  eerder gekenmerk deur die viering van  genade en vreugde, as wat daar gedink was oor somberheid en bekering. Die nagmaal was ook deel van ʼn
volle maaltyd. Gelowiges het elkeen (in eenvoud)gebring wat hy kon om te eet en dat het hulle spesiale gebede gebid voor hulle wyn gedrink en brood geëet het. Hoewel die vreugde en feestelikheid van die geleenthede nooit getaan het nie, het dit in die 2de eeu NC meer simboliese “nagmaal” etes geword. Vanaf die tweede eeu het die “Nagmaalsdiens”  uit twee dele bestaan: Eers is daar uit die Bybel gelees en gebid en gesing en dan is die “gemeenskaplike maal” geëet met nog gebede daarna. Ons moet onthou dat almal nie Bybels gehad het nie. Die Sondag byeenkomste was gebruik om die Bybel te verklaar en te leer ken.

4. Nog interessanthede oor die Sondag as feesdag.

Aanvanklik het hulle in huise bymekaar gekom, maar later het dit te klein geword en het sekere  huise spesiale plekke van aanbidding geword. Hoewel Frank Viola in “Pagan Christianity” ʼn saak uitmaak dat kerkgeboue eers vanaf Konstantyn se era begin het, was daar baie vroeër aanduidings dat Christene plekke van aanbidding gehad het in lyn met die Joodse agtergrond van tempels en sinagoges. Nêrens lees ons in die Nuwe Testament van  ʼn wet dat hulle Sondae bymekaar moet kom nie. Hulle het dit spontaan gedoen omdat hulle die opstanding wou vier. Dit is net in Heb. 10:25 waar daar ʼn opdrag is om die onderlinge byeenkomste by te woon.

Sondae  is nooit in die vroeë kerk met die 4de gebod verbind nie. Dit is eers deur die kerkvaders Chrisostomos (344- 407) en Ambrosius(339-397) gedoen. Miskien was dit juis die  oorsaak waarom latere Christene die indruk gehad het dat die wette oor die Sabbat ook vir die Sondag gegeld het. Die vierde gebod het nie met die Sondag iets te doen nie. Daar is nooit sprake in die Nuwe Testament van rus op ʼn Sondag nie. Die Sabbat is die sewende dag, ʼn rusdag , maar die Sondag is die eerste dag, ʼn feesdag, waar Christene deur die eeue die opstanding van Jesus vier! Johan Heyns verduidelik in sy boek “Die nuwe mens onderweg” dat die Sabbat nie die verlenging van die Ou Testamentiese Sabbat is nie, tog is die twee nie sonder enige verbindingslyne nie. Die Sabbat was die teken van God se verbond met Israel. Die Sondag is ʼn teken van God se verbond met sy nuwe volk. Die Sabbat het sy motivering in die skepping en verlossing gevind- hierdie motiewe speel ook ʼn rol by die Sondag. Die Sabbat was ʼn feesdag , die Sondag ook. Christus verklaar self dat Hy nie die gebooie ophef nie, maar vervul. Heyns noem dan die kriterium vir die Sondag: “Hoe om die beste fees te vier ter herinnering aan die verlossing deur Jesus Christus “

Dit is ook van belang om op te let dat die eerste Christene, asook die vroeë kerk nie ander feeste gevier het nie. Gonzalez vertel dat elke Sondag vir die vroeë Christene ʼn feesdag was waar die opstanding gevier is en dat hulle Vrydae bymekaar gekom het om die hartseer en die sonde te bely (nav van die kruisiging). Later het hulle een spesifieke Sondag in die jaar afgesonder om die opstanding te herdenk. Die enigste fees wat die vroeë Christene gevier het, was die opstandingsfees (die fees op ʼn Sondag).

Maarten Luther het sterk aksent daarop gelê dat die ou verbond niks met die nuwe te doen het nie en dat die Sabbat afgehandel is. Calvyn het weer klem daarop gelê dat daar wel kontinuïteit tussen die twee bestaan. Die Joodse wyse om in die aande ook bymekaar te kom, het ook meer byval by die Calviniste as by die Lutherane gevind.

5.   Hoe moet ons nou die Sondag vier?

Daar is twee uiterstes en iewers moet elkeen vir homself  ʼn gebalanseerde en Skriftuurlike weg vind.
Die een uiterste wil ons weer onder die juk van die wet plaas. Selfs in Paulus se tyd het hy sulke mense geken (Gal 4:9,10). Hulle wil weer hê daar Sondae reëls moet wees wat mag jy en wat mag jy nie(soos by die Sabbat). Paulus was hieroor nie onduidelik nie:  Kol. 2:16 en 17. “Daarom moet julle nie dat iemand  vir julle voorskrywe wat julle moet eet en drink nie, of dat julle die jaarlikse feeste of die nuwemaansfees of die sabbatdag moet vier nie: die werklikheid is Christus”.

Die ander uiterste wil weer  niks doen nie en geen fees vier nie. Dit is ook nie na voorbeeld van die Nuwe Testament nie (Hand 2:46, 47 ). Dit is duidelik dat gelowiges gereeld op die eerste dag bymekaar gekom het. Heb. 10:25 vermaan gelowiges wat dit nie doen nie.

Persoonlik handhaaf ek die volgende 4 beginsels:

Ek dink ons is bevoorreg dat Sondag steeds ʼn dag is waarop ons nie met alledaagse dinge hoef voort te gaan nie. Dit is egter ʼn dag waar ons nie vir mekaar moet reëls maak nie, maar vir mekaar aan Jesus se opstanding kan herinner. Dit moet net oor Jesus gaan(1 Kor. 2:2). Hy het opgestaan. Die Satan is oorwin!

•    1. Dit is in eerste en belangrikste plek  ʼn feesdag – die opstandingsdag. Die dag wanneer Christene kerk toe moet gaan om fees te vier.  (Die opdrag kry ons  in Heb. 10:25 dat ons wel op die dag as gelowiges moet saamkom). Hy leef. Dit is vir my die een groot prioriteit om  saam met medegelowiges Sondae te kan feesvier!
•    2. Ek beskou dit ook as ʼn belydenisdag. Dit is ʼn belydenis dat die dag anders is as ander dae. Hy is nie heiliger nie maar anders, daarom probeer ek dit anders inrig – Ek wil van die dag ʼn persoonlike en simboliese belydenis maak: Ek wil vir almal sê:    “Hierdie   dag is ʼn dankbare dag wat ek weekliks wil vier. Nie omdat ek moet nie, maar omdat ek wil!”  Dit is dus vir my ʼn belydenisdag – ʼn   simboliese dag.
•    3. Dit is vir my ʼn rusdag van die normale sodat ek meer fees kan vier: Onthou Saterdag en Sondag is in die hedendaagse wêreld albei rusdae. Ons het in die Westerse  wêreld ’n 5 dag werksweek, danksy die Industriële revolusie.
•    4de saak. Een saak wat ek van die Jode af oorgeneem het, is dat ek dit as ʼn familiedag beskou. Ek probeer in die gejaagde lewe ʼn punt maak om my gesin aandag te gee en bymekaar te kry. Ons probeer meeste saam kerk toe gaan en saam eet en saam kuier! Dit is vir my  baie kosbaar.

Vir die eerste Christene was Sondag – opstandingsdag, die enigste fees wat ons moet vier!  Kom ons doen hulle dit na!

 

Ander feeste wat Christene kan vier? Feeste 3

Written by Quintus Heine on . Posted in Spiritualiteit en lewenstyl

Oral in die wêreld waar die vroeë Christene beweeg het, het heidense volkere rondom hulle feeste gevier en hulle moes daarteenoor stelling inneem.  Hulle moes hulle eie identiteit as volgelinge van Jesus vertoon.  Dit het waarskynlik meegehelp dat verskeie kerklike feeste in die lewe geroep is.  Soos die Christene uit die Jodedom behoefte gehad het aan feeste wat hulle geken het, het die gelowiges uit die heidendom ook herinneringe gehad van hulle feeste.  Die oplossing was nie om die Joodse feeste te vier nie, want die heidense Christene het nie dieselfde sentiment gehad nie.  Die oplossing het daarin gelê om eie nuwe feeste na aanleiding van die Here Jesus se lewe te begin vier.  Dit is hoe die “kerklike jaar” ontstaan het.  Christene wou gebeurtenisse rondom Jesus en hulle eie verlossing vier.

churchyear by Sr. Lucia Wiley, CHS. www.muralist.org

2 Kerklike jaar
Die mooiste beeld wat ek oor die ontwikkeling van die kerklike jaar gelees het, het HDA du Toit geskryf “ Die kerklike jaar is soos ʼn katedraal waaraan eeue lank gebou is.  Niemand weet meer wie oorspronklik daaraan gebou het nie; in elke geval is dit telkens verander en aangepas by latere insigte”.
Die kerklike jaar is nie deur een mens uitgedink nie, maar deur baie. (Daar is ʼn persepsie wat alle kerklike feeste wat ons vandag ken aan Konstantyn toedig, wat natuurlik nie waar is nie).  Dit is eers later (na baie debatte en verskille) dat die kerk bepaal het dat daar in die Christelike wêreld sekere feeste gevier moet word.  Die kerklike jaar is ʼn jaarlikse kerkkalender wat deur die eeue gegroei het deur Christene se behoefte om die verlossing in Jesus Christus te vier.

Met die verloop van tyd het die weeklikse eendagfees (Sondag), (wat die enigste Christelike fees is waarvan ons in die Bybel lees) gelei tot die viering van ʼn weeklange “Stil Week” om die kruisiging en opstanding van Christus te herdenk.  Mettertyd het die vroeë Christene die veertig dae tot by Hemelvaart, waarin die verskyning van Jesus plaasgevind het hierby gevoeg.  Nog later is die tien dae van Hemelvaart tot Pinkster daarby gereken, om so, vyftig dae van Pase tot Pinkster te kry.  So, eers was daar net ʼn Paassiklus, later het die Pinkstersiklus bygekom met Hemelvaart, Pinkster en Triniteitssondag.  Baie lank na die paas- en pinkstersiklus het die adventsiklus bygekom.
Die kerkhervormers wou aanvanklik geen feeste behalwe Sondag as opstandigsdag toelaat nie.  Martin Luther wou radikaal breek met Joodse tradisies, omdat Christus ʼn radikale nuwe orde gebring het!  Calvyn het ook net in Sondae geglo hoewel hy ook ander dae begin toelaat het.

Die Protestante het eers in 1618 by Dordt besluit dat hulle voortaan die volgende feesdae gaan vier: Sondae (as opstandingsdag), Goeie Vrydag (sterwe van Jesus), Opstandingsdag en Kersfees (geboortedag).  Later is Hemelvaart bygevoeg.

3. Die Kerklike siklus.

* Die Adventsiklus (Kersfees)
Volgens G van der Leeuw het die eerste Christene nie soseer in die datum van Jesus se geboorte belanggestel nie, maar in sy opstanding.  Eers in die vierde eeu het die kerk begin om aan Kersfees aandag te gee.  Oor die presiese datum wanneer Jesus gebore is, weet ons tot vandag toe nog nie.  Verskillende berekenings is gemaak, maar op die einde het die Oosterse Christelike Kerk die sesde Januarie en die Westerse Kerk, 25 Desember as Christus se geboortedag gevier.  Die jaartal weet ons ook nie regtig nie.  Die een navorser beweer dat dit omtrent 3 VC en die ander dat die 4 VC moes wees.
Die mees geloofwaardige verklaring oor waar die datum vandaan kom, is dat dit ontstaan het uit die viering van die fees van die songod, Mithras.  Die ou Germaanse stamme het baie waarde aan die winter en somer sonwending gegee.  Ongeveer 25 Des het die son al hoe helderder geword.  Die Christene wat uit die heidendom gekom het, het die dag verchristelik en dit het die tyd geword wanneer Christene die geboorte van Christus begin herdenk het.
Dit is egter nie belangrik presies wanneer Christus gebore is, want ons weet eenvoudig nie.  Wat eerder van belang is dat ons aan die dag ʼn Christelike inhoud gee.

Baie mense wys op die heidense afkoms van Kersfees en wil dan niks daarmee te doen hê nie.  Ons moet onthou dat die Christene uit die heidendom baie aanpassingsprobleme gehad het en baie dinge eenvoudig gaan verchristelik het.  So is die datum van Kersfees ook uit die heidendom verchristelik.  Die datum is egter nie so belangrik soos die inhoud nie. Elke Christen kan Kersfees vier wanneer hy wil, maar ter wille van die eenheid van die Kerk is gekies vir 25 Desember.

Ons vier Kersfees vandag oor drie redes:
1) dit is ʼn fees om die geboorte van die Here te herdenk.
2) dit is ʼn jubelfees oor die vreugde en blydskap oor die verlossing wat gekom het (Luk.2:10).
3) Kersfees is ook ʼn familiefees, want dit is Christus wat ons as familie saambind.

So, al het Kersfees se datum uit die heidendom onstaan, kom Kersfees (herdenking van Christus se geboorte) en die vreugdevolle viering daarvan uit die Bybel (Luk 2:10).  Dit is elke gelowige se eie keuse om dit saam met Christene te vier en die fees nie gelyksoortig aan die wêreldse of heidense feeste te maak nie.

Christene vier ook die 4 Sondae voor Kersfees nl. Adventtyd.  Advent kom van die Latynse woord “adventus” wat koms of aankoms beteken.  Die kerk het die tyd waar ons voorberei om die geboorte van Christus te herdenk, Advent genoem.  Volgens Du Toit het dit heel moontlik die oorsprong in die 5de eeu in Spanje of Frankryk.  Aanvanklik lyk dit of daar ʼn behoefte was aan die voorbereiding vir die viering van die koms van die Messias en het hulle die 40 dae voor Paasfees gebruik om ʼn tydperk voor Kersfees ook vas te stel.  Die getal Sondae voor Kersfees was egter nie altyd dieselfde nie Dit het gevarieer tussen ses (Milaan), vyf (Gallikaanse liturgie) en vier (Rome) Sondae.  Tussen 1073 en 1085 het Gregorius VII die getal Adventsondae vir die kerk op vier Sondae vasgestel.
Die motiewe of bedoeling van die Adventtyd was suiwer om Christene voor te berei op Kersfees.  Die bedoeling was dat ons saam met al die gelowiges moes begryp wat die omvang van Christus se liefde is.

•    Paassiklus (Opstanding):
Paasfees, wat oor die opstanding handel, was aanvanklik saam met die Sondag die enigste siklus wat vroeë gelowiges gevier het.  Dit is die een Christelike fees wat ʼn Ou-Testamentiese agtergrond het nl. die pasgafees (sien eerste artikel in reeks) wat herinner aan Israel se uittog uit Egipte en die slag van die lam en die gebruik van sy bloed.  Die Here Jesus het hierby aangesluit die nag toe Hy verraai is.  Dit is ook die nag waar die nagmaal ingestel is wat na sy komende dood verwys het.  Na sy opstanding vier Jesus saam met sy dissipels die nuwe Paasmaaltyd (Hand 10:41) Van toe af sou dit die middelpunt wees van die nuwe verbondsgemeenskap.  Die bloed van die paaslam word nie meer op die altaar gesprinkel nie, want dit is op Golgota gesprinkel.
Die vasstelling van die datum het tot groot debatte in die vroeë kerk gelei, totdat die kerkvergadering van Nicea teen die einde ʼn datum vasgestel het.  Daar is besluit dat Paasfees gevier sal word op die eerste Sondag na die volmaan wat volg op die dag en nag ewening van 21 Maart.  Die vroegste datum is dus 22 Maart en die laatste datum is 25 April.
Later (600 NC) het die behoefte tot voorbereidingstyd vir die kruisiging (Lydenstyd) ook begin posvat.  Die Protestante het die 7 weke lydenstyd by die sinode van Dordt in 1618 vasgemaak.

•    Pinkstersiklus:
Die lydenstyd was ʼn heenwysing na die pelgrimstog op aarde, terwyl die 50 dae tot Pinkstertyd heen wys na die hemelse vreugde wat sou kom. Die Pinkstersiklus omvat Hemelvaart, Pinkster en die Triniteitsfees.
Na die opstanding is dit 40 dae tot met hemelvaart, hierna weer 10 dae tot met Pinksterfees wat die uitstorting van die Heilige Gees herdenk.  Die Pinksterfees het ook raakpunte met die Joodse Pinksterfees.
Daar is baie interessante leesstof beskikbaar oor die detail, ontstaan en inrigting van die kerkjaar.  Lees gerus die Handboek van die Erediens van die NG Kerk, asook die  Leesroosterprojek van Communitas, wat gebaseer is op die Revised Common Lectionary.

4. Hoekom is feeste van die kerkjaar tog belangrik?

•    Dit herinner die volgelinge van Christus aan Jesus se lewe en liefdes-offer. Die feeste word jaarliks      gevier sodat Christene Jesus se  lewe in herinnering kan roep.

•    Feeste se doel is om op spesifieke tye aan God eer te bring vir sy genade en liefde

•    Christelike feeste het ook ʼn ekumeniese motief. Dit bind Christene uit verskillende denominasies,     regoor die wêreld saam.
•    Christelike feeste help gelowiges om ʼn geestelike ritme te ontwikkel wat weer geestelike dissipline aanhelp.
Dit is egter belangrik om daarop te let dat daar geen verpligting op enigiemand rus om enige van die feeste te vier nie.  Dit is slegs die opstandingsfees nl. Sondag wat weekliks gevier moet word.

4. Is daar nuwe feeste wat gevier kan word?
As vrygemaakte Christen kan jy enige fees vier wat jou nader aan die Here bring.  Jy kan die Joodse feeste vier en dit Christelik inklee as dit vir jou tot seën is (jy moet net onthou dat dit nie verpligtend is of noodwendig jou nader aan die Here sal bring nie)- jy kan dit doen en het die vryheid om dit te doen!
Jy kan selfs jou eie feeste skep in lyn met die pad wat jy met die Here gestap het.  Jy kan elkeen van jou kinders se doopfees vier.  Jy kan familiefees vier.  Om fees te vier is ʼn wonderlike geleentheid in elke mens se lewe.  Dink net, elke verjaarsdag wat jy vier is ʼn fees!  ʼn Mens behoort verskeie feeste te vier om die wonderlikheid van die lewe te herdenk.  Soms vier mens fees omdat jy dankbaar is.  Soms vier jy fees omdat jy iets wil herdenk wat vir jou besonders was.  Soms vier jy fees omdat jy nie ʼn gebeurtenis wil vergeet nie of net aan God eer wil gee!  Ek dink feeste is belangrik! Solank Christus sentraal is – kan jy enige fees vier!!!!

Ons grootse fees is natuurlik die fees van die opstanding- Dit vier ek elke dag!!!!!
Quintus

Moet Christene ook die Joodse (Bybelse) feeste van die Ou Testament vier? Feeste 1

Written by Quintus Heine on . Posted in Spiritualiteit en lewenstyl

2. Paasfees (Pasga)- Pesach  (Eks 12:1-20; 23:15). Hierdie fees is gevier om die uittog uit Egipte te herdenk (kyk Eks 11-12). Dit het op die 14de dag van die eerste maand begin en ’n week geduur. Die Hebreeuse woord “Pesach” beteken “verbygaan” en dit verwys na die doodsengel wat die huis met die bloed van die lam oorgeslaan het. Deut. 16:1-8 gee voorskrifte hoe die Paasfees gevier moet word.

3. Fees van die ongesuurde brood (Lev. 24:6; Deut. 16:9-12) Hierdie fees het op die 15de dag van die 1ste maand begin. Dit is gewoonlik saam met Paasfees gevier. Die fees het hulle herinner aan die haastigheid om uit Egipte te trek  toe die deeg nie nog eers kon rys voordat dit gebak is nie (Eks 12:11). Hulle moes na Paasfees vir 7 dae ongesuurde brood eet. Suurdeeg verteenwoordig die sonde – die afwesigheid daarvan dui op reiniging.

4. Sjavuot: Fees van eerstelinge /of die fees van die weke (oesfees) (Pinkster/pentecost) (Num. 28:26; Eks 23:16; Lev. 23:15-21). Dit was ʼn eendaagse fees  wat in die middel van die koringoes en aan die einde van die garsoes as ʼn dankseggingsfees gehou is. Die fees moes Israel herinner dat Israel in Egipte ʼn slaaf was  vandaar die naam “Fees van die weke”. Die fees — later bekend as Pinkster (Die Griekse vertaling van 50 is Pentecost)— is 50 dae na die begin van die Paasfees gevier. Dit was in wese ’n landboufees waar die eerstelinge van die oes aan God gewy is -eerstelinge van oeste en eerstelinge van diere.

5.  Sukkot: Die fees van die insameling (Loofhuttefees)(Eks 23:16; Lev. 23:33-43). Die Sukkot is ‘n herfsfees aan die einde van die insameling van die vrugteoes. Die volk het sewe dae lank in hutte wat van takke gemaak is, gewoon — uit dank vir die oes, maar ook as ’n herinnering aan die dae toe hulle in die woestyn in tente gewoon het (Lev. 23:43).

6. Jaarlikse versoening (Joom Kippoer) (Lev. 16). Hierdie is die hoogtepunt van die Joodse jaar. Op die tiende dag van die sewende maand van elke jaar was daar ’n spesiale seremonie van belydenis en versoening vir sonde. Dit is na aanleiding van die sonde wat op die sondebok gelaai word en in die woestyn ingestuur word . Op hierdie dag bring die priester vir die volk offers en doen boete vir hulle sondes. Hierdie was ʼn heilige dag wanneer die Jode  niks mag doen nie! Vandag nog is dit die groot versoendag waar jy jaarliks moet boete doen vir jou sondes.

7. Sabbatsjaar. Volgens wet het die grond elke sewende jaar braak gelê (Lev. 25:1-7), en elke vyftigste jaar was ’n hersteljaar (Lev. 25:1-7), wanneer eiendom onder verband aan die eienaars teruggegee is en Hebreeuse slawe vrygelaat is.
Daar was waarskynlik baie plaaslike feeste , maar al die mans moes die drie groot nasionale feesvierings bywoon nl. : Paasfees; Fees van weke /oesfees/ en Loofhuttefees.

Al hierdie feeste is beskou as “heilige” geleenthede waarop die gewone werk gestaak is. Daar was ook ander feesvierings (wat almal op die een of ander manier verband hou met die getal sewe).

Ander feeste  was onder andere:
8.  Die Purimfees (Fees van die Lote)(Ester 9) om die redding van die Jode uit die hand van Haman te gedenk. Soms gaan dit gepaard met optogte .

9. Die fees van die tempelwyding (Hanukha) Fees van Ligte (Joh. 10:22) wat die reiniging van die tempel na die ontheiliging daarvan deur Antiogos Epifanes in 168 Ac gedenk . Die Makkabeërs het die Siriërs uitgedryf. Hierdie gebeurtenis het plaasgevind in die tyd tussen die Ou Testament en die Nuwe Testament. In Joh. 10 word daarvan gemeld. Hierdie is egter nie ʼn Joodse fees wat deur die Tora gebied word nie. Tydens hierdie fees word elke dag ʼn kers opgesteek.

10. Nuwemaan. (Begin van elke maand). Die Nuwemaansfees  word dikwels saam met die Sabbat genoem (bv. Jes. 1:13). Spesiale offerandes (Num. 28:11-15), is besondere kenmerke van die fees van die nuwemaan. Daar was in die vroeë tyd ook spesiale maaltye en gesinsofferandes (1 Sam 20:5, 24), en soms is profete geraadpleeg (2 Kon 4:23).

11. Rosh Hashhana: Joodse nuwe jaar – Judgement / Dag van oordeel
Indien fyn gesoek word sal jy nog feeste wat mense op verskillende tye gevier het raaksien, maar die belangrikste feeste is reeds genoem.

2. Is daar ʼn onderskeid tussen die Joodse geloof en Christelike geloof?

In die nuwe Testament verander die wêreldgeskiedenis radikaal. Die Ou Testament voorspel dat die Messias sou kom. As die Messias egter kom (Jesus) verwerp die Jode hom omdat Hy nie aan hulle verwagting voldoen nie. Jesus word nou die verlosser (Messias) vir enigiemand wat in Hom glo en sy liefdesaanbod aanvaar(Joh. 1:12; Joh. 3:16). Christene kom nou nie meer slegs uit die Joodse tradisie nie maar daar is  nou gelowiges uit alle nasies, tale en kulture wat Christus begin volg. Daar is nou ʼn duidelike onderskeid tussen Jode en Christene. Die Jode (godsdienstig staan hulle bekend as die Judaïsme)  glo dat die Messias nog moet kom, terwyl Christene glo dat Jesus Christus die Messias is.
Dit is belangrik om daarop te let dat Joodse tradisies nie Christelike tradisies is nie. Dit bly Joodse tradisies uit die Joodse geloof – sonder Jesus Christus. Al respekteer Jesus die Joodse tradisie, beteken dit nie dat Christene en Jode dieselfde glo nie. Jesus word  in die Joodse tradisie groot en daar is sterk aanduidings dat Jesus baie goed opgelei was in die tradisie van die Rabbi en op grond daarvan die feeste respekteer. (Luk 2:41-51; Joh. 2:13; Joh 5:1; 7:2 en 10; 12:1-8.).

3. Hoe moet Christene dink oor Joodse gebruike en feeste?

In die Nuwe testament is aanduidings dat sommige van die eerste Christene wel voortgegaan het om sekere feeste te hou (Hand 3:1), maar nooit word dit van hulle verwag nie. Paulus het self sekere Joodse gebruike respekteer (Hand 21)  (want hy was ʼn Jood en het so grootgeword), maar hy gee daaraan nuwe inhoud en demonstreer sy nuwe vryheid. Nooit vra hy dit egter van Heidense Christene (soos die meeste van ons) om dit te vier nie. Paulus is eerder bekommerd dat sekere Joodse Christene so verknog is aan die Joodse feeste dat hy hulle in Gal 4 daaroor vermaan (Gal 4:1-7) Hy moedig hulle eerder aan om die vryheid waarvoor Christus duur betaal het, te vier. In Gal 4:8-11 is hy bekommerd oor nuwe Christene,  dat sy werk dalk tevergeefs kon wees as hulle aanmekaar terugval na die besondere  tradisionele feesgeleenthede. In Gal. 2:12 stel hy dit dat indien ons gered kan word deur die wet te onderhou , sou dit beteken dat Christus verniet gesterf het.  Die Griekse en ander Christene het gee behoefte gehad om die Joodse gebruike aan te neem nie. Hulle het dit nie geken nie.
In die Nuwe Testament is dit egter duidelik dat Christene hulle deur niks of niemand moet laat bind nie . Allermins deur feeste  en gebruike. Die duidelikste gedeelte hieroor is  in Kol. 2:16, 17  “ Daarom moet julle nie dat iemand vir julle voorskrywe wat julle moet eet en drink nie, of dat julle die jaarlikse feeste of die nuwemaansfees of die sabbatdag moet vier nie. Dit is alles maar net die skaduwee van wat sou kom: die werklikheid is Christus.”

Volgelinge van Christus het  dus die vryheid in Christus om wette of feeste te onderhou of om wette nie te onderhou nie. Dit is ons keuse – elkeen kan vir homself besluit!!! Dit bepaal nie jou verhouding met die Here nie. Dit bepaal selfs nie of jy toegewyd is of nie – Die enigste kriteria wat Paulus noem vir ʼn geheiligde lewe is: Ons moet ons lewe deur die Gees laat beheers (Gal. 5:13-18). Liefde tot God en liefde tot ons naaste is en bly die toetssteen van ons geheiligde lewe. Die belangrikste saak vir enige volgeling van Christus is Jesus. Alles moet om Christus draai. Hy het al die Joodse feeste kom vervul . Dit is opmerklik hoe baie van die heilsgebeure in die tye van die Joodse feeste gebeur het. Jesus het egter ʼn nuwe bedeling ingewy waardeur jy nie salig kan word deur wette en feeste nie , maar alles deur die geloof in Jesus Christus, die opgestane Heer! Ek dink dit is belangrik om die Joodse feeste te verstaan om sodoende Jesus en sy optrede te verstaan, maar ons is volgelinge van Jesus en nie van Joodse gebruike nie.

Die Nuwe Testament is duidelik dat Jesus Christus ʼn nuwe era ingelei het. (2 Kor. 5:17) “Iemand wat aan Christus behoort is ʼn nuwe mens . Die oue is verby, die nuwe het gekom”.
Verder Paulus vertel ook in 1 Kor. 7:17-20 waarom die nie meer nodig is om jou te besny nie en dat heidense gelowiges in die omstandighede moet bly wat die Here vir hom gegee het. Hulle hoef nie van kultuur te verander nie. Paulus verwag nie van heidene om nou Joodse gebruike aan te neem nie. Hulle hoef nie die Mosaïese wette na te kom as nuwe gelowiges nie,  want hulle kom uit die heidendom.

Moet Christene die Joodse feeste vier? Nee, maar hulle kan dit vier, indien hulle daaraan Christelike inhoud gee. Daar is egter  geen reël wat dit gebied of verbied nie. Paulus is egter bekommerd dat dit kan veroorsaak dat Jode weer terugval in ou gewoontes. Baie Messiaanse Jode doen dit vandag nog. Dit was egter feeste vir die Jode en nie vir die Christene nie. Christene uit die heidendom  het nie eers die feeste geken nie en het geen erg daaraan gehad nie. Dit was net vir Joodse Christene, wat in die minderheid was belangrik. Die vroeë kerk was nogal ernstig daaroor dat dit juis nie gevier moet word nie (daaroor volgende keer meer).
Al die Joodse gewoontes was maar aanduidings dat Christus sou kom.  Kol 2:17 “Dit is alles maar net die skaduwee van wat sou kom: die werklikheid is Christus.”

Vir Christene is die beginsel dat die radikale liefde van Christus elke dag ons rigsnoer moet wees. Geen wet of fees of ritueel kan dit vervang nie ( Mat. 5-7).

Quintus Heine