Posts Tagged ‘Peter Block’

Pinkstergemeenskappe 7: ‘n Vertrek vol begaafde mense

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

In hierdie laaste van my sewe blog bydraes oor Pinkstergemeenskappe – geinspireer deur Coenie Burger se werk oor gemeentes as bewegings in die kragveld van die Gees, en in teologiese gesprek met Peter Block se boek oor hoe gemeenskappe vorm en transformeer – is die fokus op gawes.  Ek verkies Coenie se voorkeur om te praat van begaafde mense (mense met gawes) eerder as bloot gawes (bl. 191), want dit verhoed ons om saaklik en instrumenteel oor gawes te dink, en dit herinner ons dat dit primer oor mense gaan wat met hulle Gees-gegewe gawes in verhouding met mekaar leef.  ‘n Fokus op begaafde mense verklaar ‘n erns oor die verskil wat God self maak as Hy nie maar bloot ‘n abstraksie, idee, of beginsel is nie, maar waar Hy werklik self teenwoordig en aktief is te midde van die morsigheid en tekortkominge waar gewone mense geloofsonderskeiding en bediening saam met mekaar beliggaam.  Coenie skryf:  “Ons glo dat die Gees nie net mense se gawes en planne in diens wil neem nie, maar dat Hy mense self (met hulle volle wese) wil intrek in die proses van die kerk en die koninkryk.”

Peter Block wys op ons natuurlike gewoonte om maar al te graag te wil fokus op probleme, tekortkominge, en behoeftes in gemeenskappe.  Hy skryf tong in die kies:  “The only cultural practices that focus on gifts are retirement parties and funerals.  We only express gratitude for your gifts when you are on your way out or gone.  If we really want to know what gifts others see in us, we have to wait for our own eulogy, and even then, as the story goes, we will miss it by a few days.” Vanuit teologiese uitgangspunt en die werklikheid van Christelike geloofsgemeenskappe is dit selfs ‘n nog groter aanklag, want dit beteken dat ons ook nie die teenwoordigheid en aktiwiteit van God in mense se lewens ernstig neem nie.  Ons realisme oor gebrekkige situasies en die sondige menslike natuur (wat natuurlik altyd so is) word dan al te maklik ‘n eensydige beklemtoning van wat nie moontlik is vanuit menslike oogpunt nie, sonder dat ons ewe gretig is om die beweging en gawes van die Gees as ‘n ewe groot realiteit in dieselfde situasies in ag te neem.  Dan bestaan die gevaar dat ons realisme bloot ‘n verskansing is van ‘n dieperliggende skaarsheidmentaliteit wat nie meer kan glo dat God ‘n verskil in en deur mense kan maak nie.

Block skryf:  “Instead of problematizing people and work, the conversation that searches for the mystery of our gifts brings the greatest change and results.” Pinkstergemeenskappe, met hul onwrikbare geloof in die misterie en realiteit van die beweging van die Gees waarvan hulle deel geword het, plaas hulle hoop op transformasie wat net in die kragveld van die Gees moontlik is, maar wat juis gebeur daar waar gewone, kwesbare mense met hul tekortkominge en swakhede worstel in alledaagse lewensituasies.

Pinkstergemeenskappe 6: ‘n Vertrek waarin mense leer om na mekaar te luister

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Wanneer gemeentes nie bloot die objekte is van leierskap se passies, belange, en agendas nie, kan ‘n kultuur geskep word van luisterende gemeenskappe waarin daar ‘n openheid is vir mekaar se verskille van opinie, kritiek, en besware.  Dit is wat vir my so treffend is van die vroee Pinkstergemeenskap se Handelinge 6:1-7 episode, want die Handelinge 2:44 beskrywing van die eerste gemeente se “eensgesindheid” was duidelik nie ‘n romantisering van gemeenskap waarin daar nie ‘n openheid is vir “klagtes” en verskil van mening nie.  Luister is die gewoonte wat Pinkstergemeenskappe kultiveer om onderlinge verskille van mening integraal deel te maak van hul geloofsonderskeidingsprosesse.

Peter Block skryf:  “Listening is the action step that replaces defending ourselves.  Listening, understanding at a deeper level than is being expressed, is the action that creates a restorative community… This then is a key role of leadership:  get interested in people’s dissent, their doubts, and find out why this matters so much to them.  Dissent becomes commitment and accountability when we get interested in it without having to fix, explain, or answer it.” Nadat Block aandui dat daar wel “inauthentic forms of dissent” bestaan (hy verwys na “denial, rebellion, and resignation”), suggereer hy ‘n paar vrae wat die potensiaal het om ‘n openheid te skep vir “authentic dissent”:

 

  • What doubts and reservations do you have?
  • What is the no, or refusal, that you keep postponing?
  • What have you said yes to, that you no longer really mean?
  • What is a commitment or decision that you have changed your mind about?

En dan ook twee moeiliker vrae wat met diskresie hanteer moet word:

  • What forgiveness are you withholding?
  • What resentment do you hold that no one knows about?

As ons oor Pinkstervertrekke dink as plekke waar dit oor die onderskeiding van die beweging van die Gees in ons midde gaan (eerder as ons eie voorkeure, hoe sterk ookal), behoort ons nie dalk minder angstig te wees oor onderlinge verskille, en meer gefokus te wees op hoe goed ons werklik na mekaar kan luister nie?  Hoe kan ons dit beter doen?

 

Pinkstergemeenskappe 5: ‘n Vertrek waar ons verantwoordelikheid neem

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Iemand het gister ‘n kort, maar treffende, verhaal vertel van die merkbare verskil in die vertrek toe leiers begin verantwoordelikheid neem (sien http://www.communitas.co.za/index.php/dienste/gemeenteprosesse/314-bewegings-van-die-gees/1250-beweging-van-die-gees-8-die-gees-rig-leiers-op-wat-verantwordelikheid-neem?lang=).  Dit is presies hierna wat Peter Block verwys, in sy nuwe boek Community: The Structure of Belonging, wanneer hy skryf oor hoe belangrike die gesprek oor eienaarskap (“ownership”) vir enige gemeenskapsvorming en -transformasie is.  Aangesien Block nie as teoloog skryf nie, ontbreek die perspektief natuurlik dat God die Eienaar is, en veronderstel eienaarskap by hom ‘n optimisme t.o.v. die mens se konstruktiewe vermoens.  Daarom hou ek meer van die woord verantwoordelikheid as eienaarskap, want daarmee behou ons die teologiese fokus dat gemeentes deel word van ‘n beweging (die beweging van die Gees) wat reeds in volle swang is, nie deur onsself geinisieer word nie, en ook nie aan onsself behoort nie.  Ons deelname staan altyd in die lig van hoe ons onsself verantwoord ten opsigte van dit waarvan ons die voorreg het ontvang het om te kon deel word.  Paulus gebruik dikwels treffende metafore om hierdie aspek te verbeeld, soos bv. dat ons medewerkers (1 Kor. 3 & 2 Kor. 6) en bestuurders (1 Kor. 4) is van dit wat God reeds aan ons toevertrou het.

Block maak egter ‘n baie belangrike punt wanneer hy oor eienaarskap of verantwoordelikheid skryf:  “We have to realize that each time people enter a room, they walk in with ambivalence, wondering whether this is the right place to be.  This is because their default mindset is that someone else owns the room, the meeting, and the purpose that convened the meeting.  Every conventional gathering begins with the unspoken belief that whoever called the meeting has something in mind for us.  We are inundated with the world trying to sell us something, so much so that we cannot imagine that this time will be different.” In die vergadervertrekke van geloofsgemeenskappe is dit daarom uiters belangrik dat leierskap voortdurend ‘n klimaat skep waarin mense vertroue kan vind dat hierdie vertrek en vergadering aan God behoort (eerder as die vooraf bepaalde belange van diegene wat die mag het om die vertrek en vergadering te beheer met hul eie agendas), en dat dit gefokus is op die onderskeiding van wat God in gedagte het rondom wat ookal ter sake is (eerder as ‘n onderworpenheid aan die manipulasie en verkoopstegnieke wat die belange en agendas moet dien van diegene wat mag het in die vertrek).  Dit is wanneer leierskap die vermoee het om so ‘n klimaat te skep dat dit ‘n vertrek kan word waarin mense verantwoordelikheid neem.

Maar wat veral vir my treffend was toe ek gister die verhaal lees waarna ek reg aan die begin verwys, is dat verantwoordelikheid in daardie situasie die teenoorgestelde van blamering beteken, want “blame” is ook Block se teenoorgestelde van “ownership”!  Block skryf oor hoe werklike eienaarskap eers geskep kan word wanneer mense ophou om die blaam vir wat verkeerd is iewers anders te soek.  Block stel ‘n viertal vrae voor wat leierskap sou kon gebruik om die gesprek oor eienaarskap oop te maak en te fasiliteer, maar, skryf hy, “at some later point (nadat iets soos sy vier vrae reeds goed deur gepraat is), the essential question upon which accountability hinges needs to be asked:  What have I done to contribute to the very thing I complain about or want to change?” Ek wil suggereer dat Pinkstergemeenskappe, wat glo dat die Gees teenwoordig en werksaam is in hulle midde om voortdurend nuwe moontlikhede te skep en die toekoms oop te breek, is gemeenskappe in wie se vergadervertrekke die fokus weg skuif van ander blameer vir wat verkeerd is na ‘n klimaat van verantwoordelikheid aanvaar om deel te neem aan die moontlikhede wat die Gees skep.  Dit geld vir gemeentes se interne sake sowel as gemeentes se verhouding tot die lewe van die breer gemeenskap waarvan hulle deel is.

Pinkstergemeenskappe 3: ‘n Vertrek waar mense graag WIL wees

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Coenie Burger se beskrywing van gemeentes as bewegings, wat beteken dat dit nie maar net statiese voorwerpe is waarop seker dinge toegepas kan word nie, het my verder laat dink aan hoe Peter Block skryf dat ‘n gasvrye gemeenskap gevorm word d.m.v. ‘n uitnodigende kultuur.  Hy onderskei uitnodiging van meer tipiese maniere waarop leiers dikwels transformasie wil bewerkstellig, nl. mandaat en oorreding.  Hy beskryf dit soos volg:  “The belief in mandate and persuasion triggers talk about how to change other people and how do we get those people on board, how do we make showing up a requirement, all of which are simply a desire to control others.  What is distinct about an invitation is that it can be refused, at no cost to the one refusing.”  ‘n Ware uitnodiging geskied nie op die basis van “promising incentives or rewards” nie, skryf Block, want “when we try to induce people to show up through strong selling or the language of enrolling, we are adding subtle pressure that, in a small but important way, blurs the freedom taken decision to say yes.”

‘n Uitnodigende kultuur is riskant, want niemand mag dalk opdaag nie.  Dit hou verband ons vrees dat ons nooit genoeg ondersteuners gaan vind om saam met ons die een of ander ideale wereld te skep nie, en lei daarom maklik tot subtiele vorme van manipulering en afdwinging om mense in die vertrek te kry.  Dit is die soort van versoeking wat baie gemeenteleiers aan onderworpe is t.o.v. gemeentelede se lojaliteit en commitment, veral wanneer hulle voor die uitdagings te staan kom van kwynende getalle en die dringendheid om lidmaatgetalle ten alle koste hoog te hou.  Wanneer dit gebeur voel dit hopeloos te riskant om te fokus op die klein persentasie van mense wat wel graag in die vertrek WIL wees, en bly ons op soek na die wonderstrategiee wat die stilswyende massa weer in beweging kan dwing (bv. “as ons net die jeug weer sover kan kry om…”)  Selfs evanglisasie- en sendingbenaderings tot diegene buite die gemeente kan ten diepste gebaseer wees op subtiele dwang en manipulasie eerder as ‘n ware uitnodiging.  Baie gemeentes dink selfs ook dat ordentlike bemarking van wie hulle is en wat hulle kan bied die deurslaggewende faktor kan wees vir oorlewing of herlewing.  Maar, as ek Block reg verstaan, is gasvryheid en ‘n ware uitnodigende kultuur iets totaal anders as bemarking en ‘n beloningskultuur (wat fokus op “what’s in it for me”).  Nee, skryf Block, “when we believe that barter or subtle coercion is necessary, we are operating out of a context of scarcity and self-interest, the core currencies of the economist.”  Uitnodiging bring ware transformasie mee, want dit werk met die energie van diegene (al is dit maar min in die vertrek) wat ‘n passie het vir iets groters as net hulle eie selfbelange.

Die energie in die Handelinge 2 vertrek was ewe energerend en uitnodigend.  Teologies het gelowiges deur die eeue heen die Gees se beweging geassosieer met ‘n onkeerbare energie wat aanloklik en aansteeklik genoeg was om ander te kan meevoer sonder dat hulle daartoe gedwing word.  Leierskap wat energie volg, ry die golwe van die Gees se wind… ‘n beweging wat nie gestop kan word nie, al tel die getalle soms daarteen.  Daar was tye in die geskiedenis van die Kerk dat dit die kragtigste getuienis kon lewer toe Christene in die minderheid was en als oenskynlik teen hulle getel het… ‘n krag ingebed in die uitnodigende kultuur van Gasvryheid eerder as die dwingende kultuur van Mag.  Dit is die nuwe missionale uitdaging in ‘n post-Christendom era.

Pinkstergemeenskappe 1: Jy is nie al een in die vertrek nie

Written by Jannie Swart on . Posted in Tussenin

Ek het in my vorige bydrae begin wonder wat dit in hierdie Pinkstertyd sou kon beteken as ons opnuut weer nadink oor die plaaslike gemeente as ‘n beweging in die kragveld van die Gees (n.a.v. Coenie Burger se gebruik van hierdie twee Pinkster metafore in sy boek Gemeentes in die Kragveld van die Gees, asook hoe die “force field” metafoor funksioneer in werke van Michael Welker en Wolfhart Panneberg). Ek wil veral Coenie se stelling, dat “gemeentes is nie statiese voorwerpe op wie jy sekere goed kan toepas of aan wie jy sekere goed kan doen nie… (dit) is ‘n dinamiese beweging wat nie twee dae lank presies dieselfde bly nie, wat altyd aan die skommel en die beweging bly en nooit stilstaan nie” (bl. 147) in teologiese gesprek bring met insigte uit ‘n redelike nuwe boek van Peter Block (konsultant wat veral in die opleidingsveld werk – sien sy web sites by www.designedlearning.com, www.peterblock.com, en www.asmallgroup.net).  Die boek se titel is Community: The Structure of Belonging (Berrett-Koehler, 2008)waarin hy die vraag vra oor hoe outentieke gemeenskap (om te behoort) gevorm word, en hoedat dit transformeer.

In hierdie Pinkstertyd fokus ons immers opnuut weer op ons belydenis dat geloofsgemeenskappe gevorm, instandgehou, gelei, en getransformeer word deur die Heilige Gees.  Maar hoe lyk die gemeentelike gestaltes van hierdie belydenis, veral wanneer ons dit waag om ons pneumatologie en ekklesiologie hieroor krities te integreer met insigte oor gemeenskapsvorming en -transformasie in die tydsgees en kulturele bewegings van ons hedendaagse gemeentekontekste?  Ek wil in die verband eerstens verwys na die interessante manier waarop Block die eerste hoofstuk van sy boek begin:  “Social fabric is created one room at a time.  It is formed from small steps that ask ‘Who do we want in the room?’ and ‘What is the new conversation that we want to occur?’  In community building, we choose the people and the conversation that will produce the accountability to build relationships, structure belonging, and move the action forward.”  Wat Block hier skryf mag dalk baie vanselfsprekend klink, maar die feit dat juis hierdie twee vrae vir hom so sentraal staan reflekteer ‘n fundamentele uitgangspunt vir gemeenskapsvorming en -transformering, asook die leierskapsbenadering wat daarby pas.  Hiermee beweer Block dat “the way (my kursivering) we bring people together matters more than our usual concerns about the content (weereens my kursivering) of what we present to people.  How we structure the gathering is as worthy of attention as grasping the nature of a problem or focusing on the solutions that we seek.”

Die fokusverskuiwing weg van ‘n oorwegende klem op inhoud na die manier waarop ons mense bymekaar bring onderstreep presies Coenie se stelling van hierbo, nl. dat ons nie gemeentes benader as objekte van ons goed uitgewerkte inhoud (selfs teologiese verstaan!) en strategiese planne oor hoe ons die gemeente sover moet kry om ons idees te implementeer nie.  Block noem dit “an argument for collective intelligence… against expensive studies and specialized expertise,” en skryf dan, “the essential insight is that people will be accountable and committed to what they have a hand in creating… this insight extends to the belief that whatever the world demands of us, the people most involved have the collective wisdom to meet the requirements of that demand… and if we can get them together in the room, in the right context and with a few simple ground rules, the wisdom to create a future or solve a problem is almost always in the room.”  Teologies verwoord:  dit veronderstel juis ‘n vertroue en respek vir wat ons in Pinkster bely, nl. dat die Gees reeds aan die beweeg is waar gelowiges rondom die Woord en in sy Naam bymekaarkom om geloofsonderskeiding in ‘n spesifieke konteks te beoefen.

Dit suggereer verseker nie dat inhoud onbelangrik is, of dat leiers nie ‘n besonderse bydrae kan maak tot gesprekke nie, maar dit verteenwoordig beslis ‘n relativering van eie agendas, opinies, en strategiee ter wille van ‘n verhoudingskultuur waarin almal teenwoordig deel kan wees van die onderskeidingsproses.  Soos Block inderdaad skryf (sonder dat hy dit waarskynlik pneumatologies of eskatologies bedoel!), “the future begins to show up as we gather.”  Dit vra van ‘n leier om te besef dat hy/sy nie al een in die vertrek is nie (my kinders hou daarvan om vir my te vertel “it’s not about you dad!”), en dat sukses nie afhang van hoe goed hy/sy gesprekke kan beheer of uitkomste kan manipuleer nie.  Block skryf, “it is the insight that authentic transformation does not occur by focusing on changing individuals or being smart about political processes, which are based on advocacy of interests, hardball negotiation, or finding where the power resides and getting them on your side.”  Van gemeenteleiers vra dit veral ‘n volle vertroue in die Gees wat die vertrek vul met energie en wysheid soos wat dit gestaltes vind in bewegings van verhoudinge en interaksies tussen mense.  Dit bied die uitdaging vir ‘n leierskapsensitiwiteit van hoe om deel te word van die vloei van energie, en hoe om die wysheid wat tussen mense tot stand kom te volg.

Inderdaad, in Handelinge 2 is dit duidelik dat die ontdekking van nie al een in die vertrek te wees nie tot grootskaalse verbasing gelei het!  Ek kon gister Handelinge 2 hardop in Afrikaans lees in ‘n erediens waar niemand anders dit kon verstaan nie, en terwyl meer as 10 ander tale terselfdertyd aangehoor is.  En alhoewel dit lekker was om my eie moedertaal deel van die oomblik te kon maak, is dit terselfdertyd opgeneem in die Gees se simfonie wat geskep is uit die groot verskeidenheid van ander wat saam met my in dieselfde vertrek was.